II PZ 1/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PZ 1/11

POSTANOWIENIE

Dnia 22 lutego 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa J. P.

przeciwko J. Sp. z o.o.

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 22 lutego 2011 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 18 października 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem zawartym w wyroku z dnia 18 października 2010 r. Sąd

Okręgowy nie obciążył powódki J. P. kosztami zastępstwa procesowego za

instancję odwoławczą (pkt III wyroku). W ocenie Sądu Okręgowego, okoliczność

utraty dodatkowego źródła dochodu stanowi szczególny przypadek, uzasadniający

w świetle art. 102 k.p.c. nieobciążanie powódki kosztami zastępstwa procesowego

strony pozwanej. Okoliczność, że powódka nie pozostaje bez środków do życia,

gdyż pobiera emeryturę, nie uzasadnia obciążania jej kosztami zastępstwa

procesowego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona pozwana zarzuciła: 1)

niewłaściwe zastosowanie art. 102 k.p.c. polegające na przyjęciu, że zaistniały

wypadki szczególnie uzasadnione, które usprawiedliwiają nieobciążanie powódki

kosztami zastępstwa procesowego; 2) niezastosowanie art. 98 § 1 w związku z art.

99 k.p.c. w związku z § 11 ust. 1 pkt 2 w związku z § 6 pkt 4 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.

1349).

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia w zaskarżonej części i obciążenie powódki kosztami postępowania

za instancję odwoławczą, ewentualnie przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi

drugiej instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że gdyby założyć, że stanowisko

Sądu Okręgowego jest właściwe, to każdy pracownik zwolniony z pracy, który

następnie wytoczył powództwo przeciwko pracodawcy, a powództwo to zostałoby

oddalone, nie powinien być obciążany kosztami zastępstwa procesowego

poniesionymi przez pozwanego pracodawcę, ponieważ utracił pracę. Co więcej,

dotyczyłoby to nawet pracowników posiadających inne stałe źródło dochodu w

postaci emerytury. Argumentacja Sądu jest sprzeczna z zasadami ponoszenia

kosztów procesu przez jego strony i z pewnością nie można z niej skorzystać przy

zastosowaniu art. 102 k.p.c. Skarżący wskazał, że ustawodawca wprowadził

stosowną wyjątkową regulację w zakresie ponoszenia opłat sądowych przez

pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy, pozostając przy zasadach

ogólnych w zakresie kosztów zastępstwa procesowego (art. 98 § 1 k.p.c.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie jest niezasadne.

Stosownie do art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd

może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów, albo nie obciążać jej

w ogóle kosztami. W judykaturze Sądu Najwyższego podkreśla się jednolicie, że

przepis ten urzeczywistnia zasadę słuszności, będącą odstępstwem od zasady

odpowiedzialności za wynik procesu. Z tego względu stanowi rozwiązanie

szczególne, niepodlegające wykładni rozszerzającej, wykluczające stosowanie

wszelkich uogólnień i wymagające do swojego zastosowania wystąpienia

wyjątkowych okoliczności. Nieskonkretyzowanie w nim przez ustawodawcę

„wypadków szczególnie uzasadnionych” oznacza, że to sądowi rozstrzygającemu

sprawę została pozostawiona ocena, czy całokształt okoliczności pozwala na

uznanie, że zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, przemawiający za

nieobciążaniem strony przegrywającej spór kosztami procesu w całości lub w

części. W konsekwencji sposób skorzystania z art. 102 k.p.c. jest suwerennym

uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu rozpoznającego sprawę i do jego oceny należy

przesądzenie, czy wystąpił szczególnie uzasadniony wypadek, który uzasadnia

odstąpienie, a jeśli tak, to w jakim zakresie, od generalnej zasady obciążania

kosztami procesu strony przegrywającej spór. Trudna sytuacja życiowa, majątkowa,

zdrowotna, osobista, która uniemożliwia pokrycie przez stronę kosztów procesu

należnych przeciwnikowi, należy do okoliczności uzasadniających odstąpienie od

zasady wyrażonej w art. 98 § 1 k.p.c. Dokonując tej oceny sąd orzekający winien

kierować się własnym poczuciem sprawiedliwości, a podważenie oceny tego sądu

wymaga wykazania że jest ona wadliwa (por. wyroki z dnia 19 maja 2006 r., III CK

221/05, LEX nr 439151 i z dnia 3 lutego 2010 r., II PK 192/09, LEX nr 584735 oraz

postanowienia z dnia 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73, LEX nr 7366 i z dnia 18

października 2010 r., I PZ 15/10, niepublikowane).

Sąd drugiej instancji wskazał podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia w

przedmiocie kosztów procesu oraz motywy, którymi się kierował, a mianowicie: 12letnim zatrudnieniem powódki w pozwanej Spółce, utratą przez powódkę stałego

dodatkowego źródła dochodu wskutek rozwiązania stosunku pracy, utratą pracy po

długotrwałej chorobie powodującej niezdolność do pracy i stanowiącej przyczynę

wypowiedzenia. Wszystkie te okoliczności, uwzględniające sytuację życiową,

zdrowotną

i

majątkową

powódki,

stanowiły

usprawiedliwioną

przyczynę

zastosowania art. 102 k.p.c., a podniesione przez skarżącego argumenty nie

prowadzą do skutecznego zakwestionowania oceny dokonanej przez Sąd drugiej

instancji.

Z tych względów zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 394 1 § 3 w

związku z art. 39814 k.p.c.