II PUB 55/26 · Sąd Najwyższy

II PUB 55/26 POSTANOWIENIE Dnia 4 lutego 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Telusiewicz w sprawie z powództwa E. G.‎przeciwko Sądowi Rejonowemu w Jarocinie‎o odszkodowanie,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 4 lutego 2026 r., wniosku pełnomocnika powódki o zbadanie spełnienia przez SSN Agnieszkę Żywicką wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie I PSKP 34/24 (II PSKP 28/26) odrzuca wniosek.

UZASADNIENIE

3 kwietnia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek E. G. (powódki w sprawie przeciwko Sądowi Rejonowemu w Jarocinie) o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez Sędziego Sądu Najwyższego Agnieszkę Żywicką, będącego członkiem składu wyznaczonego do rozpoznania sprawy zarejestrowanej w Sądzie Najwyższym pod sygnaturą I PSKP 34/24 (obecnie II PSKP 28/26). W dniu 16 kwietnia 2025 r. dokonano losowania członków składu orzekającego w sprawie wniosku o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności, uzupełnionego zarządzeniem z 25 listopada 2025 r. (obecnie sprawa II PUB 55/26).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 29 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym w ramach działalności Sądu Najwyższego lub jego organów niedopuszczalne jest kwestionowanie umocowania sądów i trybunałów, konstytucyjnych organów państwowych oraz organów kontroli i ochrony prawa. Nadto, na podstawie art. 29 § 3 ustawy o Sądzie Najwyższym niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Jednak na podstawie art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym ‎dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego delegowanego do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 7, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.W przedmiotowej sprawie wniosek został złożony względem sędziego Sądu Najwyższego (odpowiednio do art. 29 § 6 ustawy o Sądzie Najwyższym), przez powódkę (uprawniony - art. 29 ust. 7 ustawy o Sądzie Najwyższym), w sprawie I PSKP 34/24, obecnie II PSKP 28/26 (odpowiednio do art. 29 § 6 pkt 1 ustawy o Sądzie Najwyższym), w ustawowym terminie (odpowiednio do art. 29 § 8 ustawy o Sądzie Najwyższym).

Art. 29 § 9 ustawy o Sądzie Najwyższym stanowi, że wniosek powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w § 5 oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Wymagania te powinny być spełnione pod rygorem odrzucenia wniosku bez wezwania do usunięcia braków formalnych (art. 29 § 10 ustawy o Sądzie Najwyższym). Złożony wniosek nie spełnia opisanych wymagań. Z uzasadnienia wniosku wynika, iż zgłoszone żądanie motywowane jest przede wszystkim faktem powołania sędziego Sądu Najwyższego Agnieszki Żywickiej na stanowisko sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (temu poświęcono wywód zawarty na s. 2-3, 5 pisma).

Jednak nie wskazano na inne okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego Agnieszki Żywickiej. Wnikliwa analiza tej części uzasadnienia wniosku prowadzi do uznania, iż oprócz uogólnionych wywodów odnoszących się do gwarancji procesowych co do niezawisłych i bezstronnych sądów (wynikających z szeroko rozumianego prawa europejskiego) oraz uwag w przedmiocie powoływania sędziów w Polsce, nie wskazano w nim na okoliczności bezpośrednio związane z osobą sędziego Agnieszki Żywickiej, które byłyby w jakikolwiek sposób powiązane z wymogiem formalnym wniosku przewidzianym w art. 29 § 9 w zw. z art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym.

Sprowadzenie wymogu wykazania „okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu” do kwestii orzekania (tutaj sprowadzającego się do faktu podejmowania czynności orzeczniczych, bez ich szczegółowego wymienienia) przeczy idei instytucji przewidzianej we wskazanym przepisie. Opisane wadliwości proceduralne nie będą bowiem miały znaczenia dla samej niezawisłości i bezstronności sędziego w sytuacji, gdy nie łączyły się z okolicznościami pozaprawnymi (przykładowo: towarzyskimi, politycznymi, sytuacyjnymi itp.) i nie miały służyć realizacji tych okoliczności.

Gdyby uprawniony wykazał, że opisane wadliwości proceduralne wystąpiły w powiązaniu z okolicznościami pozaprawnymi, wtedy należałoby uznać wniosek za zasadny. Właśnie w ten sposób określił to Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 9 lipca 2020 r. (C-272/19, VQ), podkreślając, że „co się tyczy warunków mianowania sędziego orzekającego w sądzie odsyłającym, należy na wstępie przypomnieć, że sam fakt, iż władze ustawodawcze lub wykonawcze uczestniczą w procesie mianowania sędziego, nie może prowadzić do powstania zależności sędziego od tych władz ani do wzbudzenia wątpliwości co do jego bezstronności, jeśli po mianowaniu zainteresowany nie podlega żadnej presji i nie otrzymuje instrukcji w ramach wykonywania swoich obowiązków" (zob. też postanowienie SN z 12 kwietnia 2021 r., I NZP 1/21).Istotą kontroli i stosowania kryteriów określonych powyżej jest zapewnienie rozpoznania sprawy przez sąd spełniający kryteria niezależności i bezstronności, a nie następcza kontrola aktu powołania sędziego.

Kontrola ta ma charakter wstępny i następuje na etapie uchwał o rekomendowaniu sędziego, wyłącznie w sytuacji ich zaskarżenia do Sądu Najwyższego. Inaczej prowadziłoby to do naruszenia prerogatywy Prezydenta RP do powoływania sędziów, w świetle potwierdzonej także przez Trybunał w wyroku z 19 listopada 2019 r. niedopuszczalności kontroli sądowej aktów ustrojowych Prezydenta RP (postanowienie SN z 16 czerwca 2021 r., I NWW 27/21).Ponadto należy zauważyć, że uprawniony nie zawarł w uzasadnieniu wniosku wywodu dotyczącego naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności mogącego mieć wpływ na wynik sprawy.

Zdecydowanie uproszczony jest wywód, który można zobrazować zdaniem zawartym we wniosku; „Zatem sędziowie, co do których istnieją niezaprzeczalne wątpliwości co do ich niezależności od władzy ustawodawczej i wykonawczej podjęli decyzję, która ma bezpośrednio dotyczyć interesów Skarbu Państwa”. Nie jest ten wywód poparty argumentacją prawną i faktyczną. Ponownie należy przypomnieć, iż art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym dopuszcza badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

W przedmiotowej sprawie uprawniony nie wykazał:- okoliczności, które wskazywałyby na naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności (nie wskazano na żadną sprawę, w ramach której ów standard – z racji na status sędziego Agnieszki Żywickiej – został naruszony),- okoliczności, które wskazują na możliwość oddziaływania na wynik sprawy (nie wymieniono ani jednej sprawy, w której do tego doszło, a która była rozstrzygana przez sąd, do składu którego był wyznaczony sędzia Agnieszka Żywicka). Wbrew art. 29 § 9 pkt 2 ustawy o Sądzie Najwyższym uprawniony nie przytoczył istotnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń.

Choć ustawodawca w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym używa sformułowania „może doprowadzić …”, to nie oznacza to, że uprawniony w swoim wniosku może jedynie wskazywać na przypuszczenia, przewidywania lub abstrakcyjne rozważania dotyczące relacji między spełnieniem przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności a naruszeniem standardu niezawisłości lub bezstronności, mającym wpływ na wynik sprawy. Zatem wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w art. 29 § 9 ustawy o Sądzie Najwyższym, podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych.

Ubocznie jedynie należy wskazać, iż możliwość odrzucenia wniosku w składzie jednoosobowym na posiedzeniu niejawnym, została już dostrzeżona i przeanalizowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego (choćby w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z 15 listopada 2022 r., III CB 5/22; uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2023 r. III CB 10/23 i wielu innych), a koncepcję tę Sąd podziela.Biorąc powyższe pod uwagę, orzeczono jak w sentencji. [r.g.] ‎