II PRN 2/95 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 24 marca 1995 r.

II PRN 2/95

Biegły powołany do zbadania prawidłowości przydzielenia pracownikowi

odzieży ochronnej, nie jest uprawniony do oceny zeznań świadków w tym przedmiocie, gdyż ocena ta należy do sądu (art. 233 k.p.c.).

Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska, Sędzia SN: Maria Tyszel, Sędzia

SA: Jerzy Kuźniar (sprawozdawca),

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Iwony Kaszczyszyn, po rozpoznaniu w

dniu 24 marca 1995 r. sprawy z powództwa Zdzisława A. przeciwko Kopalni Węgla

Kamiennego "N.-M." w S. o rentę uzupełniającą z tytułu choroby zawodowej, na skutek

rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy i Polityki Socjalnej [...] od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Katowicach z dnia 22 grudnia 1993 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 3 czerwca 1993 r. [...] i

sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Powód Zdzisław A. dochodził zasądzenia od pozwanej Kopalni Węgla Kamiennego "N.-M." w S. kwoty 50 mln zł z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia

pozwanej odpisu pozwu oraz renty uzupełniającej w wysokości po 800 tys. zł miesięcznie za okres od 15 stycznia 1990 r. do 30 września 1991 r., a po 2 mln. 368 tys. zł

miesięcznie od 1 października 1991 r. [...]. W uzasadnieniu podał, że był pracownikiem

pozwanej zatrudnionym pod ziemią jako górnik-podsadzkarz. Praca wykonywana była

sprzecznie z przepisami bhp, w wilgoci, zaś zakład pracy nie dostarczał odzieży

ochronnej bądź też dostarczał ją ale nieodpowiedniej jakości, co w konsekwencji

doprowadziło do choroby powoda i przejścia na rentę inwalidzką po zaliczeniu go do III

grupy inwalidów od 15 stycznia 1990 r. do 30 września 1991 r., a od 1 października

1991 r. do II grupy inwalidów. Przytoczone okoliczności uzasadniają przyznanie

odszkodowania w wysokości 50 mln zł "po myśli art. 435 k.c. i art. 300 k.p." oraz renty

wypadkowej w wysokości stanowiącej różnicę między możliwościami zarobkowymi

powoda, gdyby był zdrowy a otrzymywaną rentą inwalidzką. Powód jako młody

człowiek, urodził się bowiem 16 lipca 1958 r., stał się inwalidą całkowicie niezdolnym do

pracy.

W odpowiedzi na pozew, pozwana Kopalnia Węgla Kamiennego "N.-M." w S.

wnosiła o oddalenie powództwa, zarzucając, że inwalidztwo powoda i jego niezdolność

do pracy są wynikiem samoistnego schorzenia. Wbrew odmiennym twierdzeniom

pozwu, pracodawca zapewniał należyte warunki pracy, w tym dostarczał ubrania

robocze i ochronne, zaś styczność powoda z wodą nie była wynikiem braku odpowiednich warunków, ale "normalnym następstwem wykonywania obowiązków", za takie

zaś następstwa pracodawca nie może ponosić odpowiedzialności.

Wyrokiem z dnia 3 czerwca 1993 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach oddalił powództwo i nie obciążył powoda kosztami

postępowania, stwierdzając w uzasadnieniu, z powołaniem się na opinię biegłego

specjalisty chorób wewnętrznych, nefrologa i reumatologa, że stan zdrowia wnioskodawcy jest wynikiem przebytej w dzieciństwie choroby Scheuermana, nie pozostaje

więc w związku przyczynowym z warunkami pracy górnika-podsadzkarza.

Rewizja powoda od tego wyroku, została oddalona przez Sąd Apelacyjny w

Katowicach, wyrokiem z dnia 22 grudnia 1993 r. [...] przy podzieleniu stanowiska Sądu I

instancji.

Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Pracy i Polityki Socjalnej i zarzucając rażące naruszenie art. 3 § 2 k.p.c. oraz naruszenie interesu

Rzeczypospolitej Polskiej, wniósł - na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. - o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 3 czerwca 1993 r. i przekazanie sprawy

temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Według rewidującego, Sąd nie stwierdził, czy powód faktycznie narażony był na

długotrwałe przebywanie w wodzie bez należytego ubrania ochronnego, nie rozważając

zeznań świadków, w których potwierdzili oni, że gumowe ubrania ochronne nie zawsze

były kompletne i dobrej jakości, często zaś ich brakowało, powołując natomiast opinię

biegłego, który kwestionował zeznania świadków oceniając w tym zakresie - co jest

niedopuszczalne - materiał dowodowy.

Istnieje nadto nie wyjaśniona sprzeczność między opinią biegłego specjalisty

lekarza, a opiniami komisji lekarskich, które oceniały stan zdrowia powoda dla potrzeb

postępowania o rentę inwalidzką. Komisje te uznały całkowitą niezdolność do pracy

powoda wobec zmian zwyrodnieniowych stawów oraz kręgosłupa szyjnego i

lędźwiowego, zaś biegły sądowy stwierdził jedynie drobne zmiany zwyrodnieniowe

kręgosłupa oraz nerwicę.

W tych warunkach wydany wyrok jest przedwczesny i jako taki narusza prawo

oraz interes Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja jest zasadna, zaś jej uwzględnienie powoduje uchylenie zaskarżonego

wyroku oraz wyroku poprzedzającego i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach do ponownego rozpoznania. Pogląd Sądu Apelacyjnego, iż Sąd I instancji przeprowadził należyte postępowanie dowodowe, wyjaśniając w dostateczny sposób sporne okoliczności sprawy, nie

może zostać podzielony. Rozpoznając sprawę, Sąd Wojewódzki dopuścił dowód z

zeznań świadków dla ustalenia warunków pracy powoda, jednak zeznań tych właściwie

nie ocenił i nie stwierdził, czy w toku zatrudnienia, powód jako górnik-podsadzkarz był

długotrwale narażony na pracę w wilgoci bez należytego ubrania ochronnego.

Tymczasem okoliczności powyższe, podnoszone w pozwie, potwierdzili w zeznaniach

świadkowie, wskazując, że nie zawsze górnicy dysponowali właściwymi ubraniami

ochronnymi przydzielanymi indywidualnie, korzystając z tzw. ubrań dyżurnych nie

zawsze dobrej jakości i nie zawsze należycie przygotowanych do użycia. Opinia

biegłego, który powołany został dla zbadania prawidłowości w przydzielaniu powodowi

odzieży ochronnej, wykracza poza tezę dowodową, a oceniając zeznania świadków

może być uznana za nieuprawnioną w tej części, skoro do oceny zebranego w sprawie

materiału dowodowego powołany jest Sąd orzekający, stosownie do przepisu art. 233

k.p.c. Niewyjaśniona została również sprawa schorzeń powoda i ich związku z

warunkami pracy, gdy się weźmie pod uwagę akta rentowe Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w S. i ustalenia komisji lekarskich w przedmiocie stanu zdrowia

powoda. Akta te nie zostały wykorzystane jako dowód, a w każdym razie Sąd nie ocenił,

czy stan zdrowia powoda, w szczególności schorzenie reumatyczne, pozostaje w

związku przyczynowym z warunkami pracy. Schorzenia: reumatyzm, artretyzm,

lumbago i deformacja kręgosłupa, które powoływał powód, zostały potwierdzone

orzeczeniem Obwodowej Komisji d/s Inwalidztwa i Zatrudnienia w S. z dnia 6 grudnia

1990 r., która rozpoznała u niego gościec zwyrodnieniowy stawów oraz zwyrodnienie

kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego. Ten stan zdrowia doprowadził do uznania

całkowitej niezdolności powoda do pracy i zaliczenia go ostatecznie do II grupy

inwalidów. W tych warunkach, oparcie się przez Sąd orzekający tylko na opinii biegłego

lekarza, który rozpoznał u powoda jedynie drobne zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa

oraz nerwicę, wykluczając istnienie choroby reumatycznej oraz kwestionując zaliczenie

go do grupy inwalidzkiej, musi być ocenione jako nie usunięta sprzeczność ustaleń

sądu z zebranymi w sprawie dowodami, co czyni wydany wyrok przedwczesnym w

rozumieniu art. 3 § 2 k.p.c. Zauważyć należy, że opinia biegłego sądowego lekarza

specjalisty internisty i reumatologa nie zawiera - poza własną oceną stanu zdrowia

powoda - ani ustosunkowania się do odmiennych w tej części ocen komisji lekarskich,

ani uzasadnienia, co jest sprzeczne z art. 285 § 1 k.p.c.

Wszystkie te okoliczności trafnie przywołuje skarżący, zaś ich podzielenie prowadzi do wniosku, że sprawa nie dojrzała jeszcze do merytorycznego rozstrzygnięcia.

Rozpoznając sprawę ponownie, rzeczą Sądu Wojewódzkiego będzie uzupełnienie postępowania dowodowego przez zapoznanie się z dokumentacją lekarską,

przeanalizowanie orzeczeń komisji lekarskich d/s inwalidztwa i zatrudnienia i dopuszczenie, w razie potrzeby ponownego dowodu z opinii biegłego dla wyjaśnienia stanu

zdrowia powoda i związku przyczynowego ewentualnie rozpoznanych schorzeń z warunkami pracy, o których zeznali świadkowie.

Oddalenie powództwa, po uznaniu go za nieuzasadnione co do zasady, mimo

nienależytego wyjaśnienia sprawy, nie tylko narusza rażąco prawo, ale i interes Rzeczypospolitej Polskiej, pozbawiając byłego pracownika, liczącego obecnie 37 lat i

zaliczonego do II grupy inwalidów, świadczenia odszkodowawczego oraz renty uzupełniającej bez wyjaśnienia, czy spełnia on warunki do otrzymania dochodzonych

świadczeń. Podobne stanowisko zawarł Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 lipca 1994

r., I PRN 26/94.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. orzeczono jak w

sentencji.