Supreme Court dismisses retrial appeal for failure to meet statutory grounds under Civil Procedure Code.

Sygn. akt II PO 11/08

POSTANOWIENIE

Dnia 21 lipca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Małgorzata Gersdorf

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z powództwa H. M.

przeciwko A. K. o uznanie wypowiedzenia zmieniającego za bezskuteczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 lipca 2009 r.,

skargi powoda o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu

Najwyższego z dnia 4 lipca 2006 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Prawomocnym wyrokiem z dnia 25 października 2005 r., Sąd Okręgowy-Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację powoda H. M. od wyroku Sądu

Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 czerwca 2005 r.,

zasądzając od powoda na rzecz strony pozwanej, A. H. /../ kwotę 60 zł tytułem

zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą.

W piśmie nazwanym „Kasacją”, reprezentujący powoda radca prawny wniósł

o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Okręgowemu zarzucając, mające istotny wpływ na wynik

sprawy, naruszenie przepisów postępowania (art. 378 § 1 k.p.c., art. 382 k.p.c. i

art. 382 k.p.c. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. przez „nierozpoznanie wszystkich

zarzutów

apelacyjnych

powoda,

przez

nieuwzględnienie

całości

materiału

dowodowego zgromadzonego w postępowaniu w pierwszej instancji” i „przez

zaakceptowanie dowolnej oceny wyjaśnień pozwanego co do ustalenia dodatku

wyrównawczego,

bez

wszechstronnego

rozważenia

zebranego

materiału

dowodowego i z pominięciem dowodów potwierdzających je”). Ponadto zarzucił

„błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie” art. 39 k.p. i art. 5 ustawy z dnia 13

marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków

pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. Nr 90, poz. 844 ze zm.)

„poprzez przyjęcie jako możliwości dokonania wypowiedzenia zmieniającego w

treści jak załączone do akt sprawy” i poprzez „nieprawidłowe wskazanie dodatku

wyrównawczego”. Skarżący wniósł o przyjęcie „kasacji” do rozpoznania „z uwagi na

to, że nie jest oczywiście bezzasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie oczywiście

narusza prawo”. Zdaniem skarżącego, owa oczywistość „wynika z ilości i skali

uchybień regułom postępowania, jak i przepisom prawa materialnego, których

dopuścił się Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie. W szczególności przez nie

rozpoznanie wszystkich zarzutów apelacji, Sąd ten faktycznie zniweczył w tym

zakresie konstytucyjne prawo powoda do poddania jego sprawy pod osąd drugiej

instancji sądowej choćby poprzez fakt, że Sąd Okręgowy w treści orzeczenia

podaje iż sprawa miała charakter przywrócenia do pracy choć powód wnosił jedynie

o uznanie wypowiedzenia zmieniającego za bezskuteczne.”

Sąd Najwyższy postanowieniem z 4 lipca 2006 r., II PK 40/06 – na podstawie

art. 3984 § 1 pkt 3 w związku z art. 398 6 § 2 i § 3 k.p.c. – odrzucił skargę kasacyjną

wniesioną w imieniu powoda od powyższego wyroku Sądu Okręgowego.

W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Najwyższy stwierdził w pierwszym

rzędzie, że pełnomocnik powoda błędnie oznaczył wniesiony środek zaskarżenia

jako kasację oraz jako jego podstawę prawną powołał przepisy art. 393 13 § 1 i 39319

k.p.c. uchylone z dniem 6 lutego 2006 r. Tymczasem zaskarżony wyrok został

wydany po dniu 6 lutego 2005 r., a więc stosownie do art. 3 ustawy z dnia 22

grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy –

Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) uchylone

przepisy dotyczące kasacji, w ich brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie

tej ustawy, nie mają w sprawie zastosowania. Wprowadzenie do systemu

postępowania

cywilnego

skargi

kasacyjnej

jako

szczególnego

środka

odwoławczego (art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy –

Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów

powszechnych) z dniem 6 lutego 2005 r. spowodowało, że określone w obecnie

obowiązującym art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanki przyjęcia do rozpoznania skargi

kasacyjnej różnią się od tych, które – stosownie do art. 393 k.p.c. – pozwalały

Sądowi Najwyższemu na odmowę przyjęcia kasacji. Wykazanie w kasacji, że nie

jest ona „oczywiście bezzasadna” a zaskarżone orzeczenie „oczywiście narusza

prawo” realizowało wymaganie z dawnego art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c., jeśli było

poparte stosownym wywodem prawnym. Wymaganie to nie było tożsame z

wymaganiem art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c., w jego brzmieniu aktualnie obowiązującym,

czyli powinnością uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, ze względu na istnienie chociażby jednej z przyczyn określonych w

art. 3989 § 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy uznał że autor „kasacji”, poza ogólnikowymi stwierdzeniami

własnej oceny, nie przedstawił żadnych argumentów prawnych, które tę ocenę

uzasadniałyby.

W dniu 9 października 2008 r. powód wniósł osobiście sporządzoną skargę o

wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu

Najwyższego z 4 lipca 2006 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, powołując się na

wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2008 r., SK 40/07 jako podstawę

wznowienia postępowania. Pismo powyższe zostało zwrócone zarządzeniem z 21

października 2008 r., II PO 9/08, wydanym na podstawie art. 130 § 5 k.p.c. w

związku z art. 871 k.p.c. Zarządzenie o zwrocie pisma zostało doręczone powodowi

31 października 2008 r.

W dniu 7 listopada 2008 r. pełnomocnik powoda będący radcą prawnym

wniósł

skargę

o

wznowienie

postępowania

zakończonego

prawomocnym

postanowieniem Sądu Najwyższego z 4 lipca 2006 r., II PK 40/06, o odrzuceniu

skargi kasacyjnej.

Skarżący wniósł o:

1) przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania;

2) wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem

Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2006 r., II PK 40/06 oraz o uchylenie tego

postanowienia i przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej powoda od

wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia

25 października 2005 r.;

3) o uchylenie tego wyroku przez uwzględnienie skargi kasacyjnej zgodnie z

treścią jej żądania i uzasadnienia;

4) o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu;

5) o zwolnienie powoda od ponoszenia kosztów sądowych.

Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie

postępowania został uzasadniony tym, że powód wniósł tę skargę samodzielnie,

bez kontaktu z kancelarią radcy prawnego, po uzyskaniu informacji opublikowanej

w gazecie o wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie SK 40/07, nie

mając wiedzy ani świadomości, że w postępowaniu ze skargi o wznowienie

postępowania przed Sądem Najwyższym również obowiązuje przymus adwokackoradcowski, a powodowi nie udało się odnaleźć żadnego opublikowanego

orzeczenia sądowego, z którego wynikałoby, że w postępowaniu ze skargi o

wznowienie postępowania obowiązuje przymus adwokacko-radcowski.

Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2008 r., SK

40/07, OTK-A 2008 nr 6, poz. 101, skarżący stwierdził, że: „W związku z

powyższym na podstawie art. 4011 k.p.c. w zw. z art. 399 § 2 k.p.c. i w zw. z art.

405 oraz art. 407 § 2 k.p.c. wniesienie niniejszej skargi jest uzasadnione, gdyż

zachodzi podstawa do jej wniesienia”. Jest to w tej skardze jedyne uzasadnienie jej

podstawy i wniosków dotyczących wznowienia postępowania.

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2009 r. Sąd Najwyższy przywrócił

powodowi termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania zakończonego

postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2006 r., II PK 40/06 (pkt 1.);

zwolnił powoda od kosztów sądowych częściowo, a mianowicie od opłaty od skargi

o wznowienie postępowania ponad kwotę 2.000 (dwa tysiące) złotych i oddalił

wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałej części (pkt 2.).

Rozpoznając skargę o wznowienie postępowania Sąd Najwyższy zważył, co

następuje:

Jedyną powołaną w skardze podstawę wznowienia postępowania stanowi

art. 4011 k.p.c. stosownie do którego: „Można żądać wznowienia postępowania

również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu

normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą,

na podstawie którego zostało wydane orzeczenie”.

Uzasadnienie powołanej podstawy skargi polega wyłącznie na wskazaniu na

wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2008 r. SK 40/07 i twierdzeniu, że

wyrok ten stwarza podstawę uchylenia zaskarżonego skargą postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 4 lipca 2006 r. II PK 40/06. Skarga nie zawiera wyjaśnienia

powyższego twierdzenia, nie wyjaśnia zasugerowanego związku pomiędzy obu

wskazanymi orzeczeniami.

Twierdzenie skarżącego jakoby zachodziła w sprawie podstawa wznowienia

postępowania określona w art. 4011 k.p.c. jest twierdzeniem błędnym. Zaskarżone

postanowienie nie opiera się na art. 3986 § 2 i 3 w związku z art. 3984 § 1 pkt 3

k.p.c., w zakresie który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z

Konstytucją.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 1 lipca 2008 r. SK 40/-7 orzekł, że

art. 3986 § 2 i 3 w związku z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. w zakresie, w jakim

przewiduje odrzucenie – bez wezwania do usunięcia braków – skargi kasacyjnej

niespełniającej wymagań określonych w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c., jest niezgodny z

art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji. Stwierdzona w ten

sposób niezgodność wskazanych przepisów z Konstytucją ma wyraźnie znaczenie

zakresowe, dotyczy sankcji odrzucenia wadliwej skargi kasacyjnej wyłącznie z

powodu jej braku formalnego – niespełnienia wymagań określonych w art. 3984 § 1

pkt 3 k.p.c. Nie może tu chodzić o inaczej rozumiany brak skargi kasacyjnej – z

pominięciem jego bezpośredniego znaczenia formalnego. W wyroku Trybunału

Konstytucyjnego mowa jest bowiem o takich brakach które mogą być usunięte na

skutek wezwania do usunięcia braków. Tego rodzaju procedury oczywiście nie

stosuje się w razie stwierdzenia merytorycznej wadliwości skargi kasacyjnej, gdy

zawiera ona wymagany wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i

przedstawia uzasadnienie tego wniosku, tyle tylko, że jest ono merytorycznie

niewłaściwe, nieprzekonujące, nie podające przyczyn ustawowo istotnych dla

orzeczenia o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania i z tego powodu – nie

zostaje uwzględniony. Właśnie taka sytuacja miała miejsce w sprawie III PK 40/06

zakończonej postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2006 r. Odrzucona

tym postanowieniem skarga kasacyjna zawierała wniosek o jej przyjęcie do

rozpoznania i zawierała jego uzasadnienie, jednakże – jak to ocenił Sąd Najwyższy

– niedobre bo nawet nie odwołujące się do określonych w art. 398 4 § 1 pkt 3 k.p.c.

przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierało tylko twierdzenia

ocenne skarżącego niepoparte argumentacją prawną. Tak przedstawiony wniosek

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie był zasadny – strona nie

wykazała, że zachodzą ustawowo określone przyczyny przyjęcia skargi do

rozpoznania. Tego rodzaju – merytoryczne - wadliwości skargi w zakresie wniosku

o jej przyjęcie do rozpoznania nie podlegają naprawie w procedurze wezwania do

usunięcia braków, o których jest mowa w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Sąd

nie może, w ramach badania zachowania wymagań formalnych skargi kasacyjnej

wpływać na należące do strony uprawnienie do wniesienia skargi w określonym

zakresie, na określonych podstawach i z określonych przyczyn; wszystko to jest

przynależne do statusu procesowego stron, do ich wyłącznej dyspozycji.

Orzeczenie o odrzuceniu skargi kasacyjnej ( a nie o odmowie przyjęcia

skargi) było stosowane w takich wypadkach, w których pomimo spełnienia

formalnych wymagań konstrukcyjnych skargi, zawarte w niej uzasadnienie wniosku

o przyjęcie skargi do rozpoznania nie odpowiadało minimalnie nawet określonym

standardom poziomu wymaganego od profesjonalnych pełnomocników (por. np.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r., II PK 302/07, LEX nr

452475, z dnia 8 stycznia 2008 r., II UZ 40/07, LEX nr 442665, z dnia 29 listopada

2006 r. II PK 213/06, LEX nr 317809, z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC

2006 nr 4, poz.75, z dnia 20 października 2005 r., II CZ 89/05, Biuletyn Sądu

Najwyższego 2005, nr 12, poz. 9). Ponieważ zaskarżone postanowienie nie zostało

oparte na niekonstytucyjnym zakresie art. 3986 § 2 i 3 k.p.c. w związku z art. 3984 §

1 pkt 3 k.p.c., stwierdzonym w wyroku SK 40/07, to nie można uznać, że występuje

w niniejszej sprawie podstawa wznowienia oparta na przepisie art. 4011 k.p.c.

Stwierdzenie braku ustawowej podstawy wznowienia postępowania prowadzi

do odrzucenia skargi (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 września

2003 r., II CO 10/03, Lex nr 377064). Skarga o wznowienie podlega bowiem

odrzuceniu w trybie art. 410 § 1 k.p.c., jeżeli w okolicznościach konkretnej sprawy

podnoszona podstawa wznowienia nie zostanie przez sąd stwierdzona (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2005 r., IV CO 6/05, Biuletyn Sądu

Najwyższego 2005 nr 9, poz. 14). Dla przyjęcia, że skarga opiera się na ustawowej

podstawie wznowienia, nie wystarcza samo sformułowanie przez skarżącego

zarzutów w sposób odpowiadający ustawowo określonym podstawom wznowienia,

jeżeli z uzasadnienia skargi wynika, iż podnoszona podstawa nie zachodzi (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1968 r., I CZ 122/67, OSNCP

1968 nr 8-9, poz. 154; z dnia 28 października 1981 r., I CO 5/81, OSNCP 1982 nr

5-6, poz. 77; z dnia 30 maja 1996 r., I CRN 101/95, OSNK 1996 nr 10, poz. 138; z

dnia 26 marca 1999 r., III AO 5/99, OSNAPiUS 2000 nr 14, poz. 564; z dnia 28

października 1999 r., II UKN 174/99, OSNAPiUS 2001 nr 4, poz. 133 i z dnia 16

maja 2007 r., III CSK 56/07, Lex nr 334985).

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy stosownie do art. 410 § 1 k.p.c.

orzekł jak w sentencji postanowienia.