II PO 1/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PO 1/12

POSTANOWIENIE

Dnia 18 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Gersdorf (przewodniczący)

SSN Beata Gudowska

SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 grudnia 2012 r.

sprawy sygn. VII Pa …/12 na skutek wniosku S. K.

o przekazanie skargi o wznowienie postępowania, dotyczącej prawomocnego

wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt VII …/08 - do

innego Sądu równorzędnego,

p o s t a n a w i a:

sprawę przekazać do rozpoznania jako właściwemu Sądowi

Apelacyjnemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w […].

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2008 r. Sąd Rejonowy w W. VI Wydział Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych częściowo uwzględnił żądanie S. K. zasądzenia od

pozwanego Urzędu Skarbowego w W. odprawy emerytalnej - do kwoty 26.878,62

zł, natomiast oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Wyrokowi w części

uwzględniającej powództwo nadał rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty

4.479,77 zł. Orzeczenie to Sąd Rejonowy oparł na następujących ustaleniach

faktycznych: powód S. K. w latach 1960 - 1981 odbywał służbę w milicji

obywatelskiej. W dniu 31 maja 1981 r. został zwolniony ze służby z uwagi na stan

zdrowia, po czym przez 3 lata pobierał rentę inwalidzką, a potem emeryturę w

niepełnym wymiarze. Od dnia 1 października 1984 r. rozpoczął pracę charakterze

inspektora w Izbie Skarbowej w W. Od dnia 1 marca 1985 r. został oddelegowany

do pracy w Urzędzie Skarbowym P., który stał się z dniem 1 stycznia 1996 r.

Urzędem Skarbowym W. Od 1984 r. przez cały okres pracy u pozwanego powód

pobierał emeryturę milicyjną. Powód przy zwolnieniu ze służby w milicji otrzymał

odprawę pieniężną w wysokości pięciokrotności uposażenia tj. w kwocie 65.500 zł.

Z dniem 31 października 2005 r. została z powodem rozwiązana umowa o pracę na

skutek wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę w związku z nabyciem przez

powoda uprawnień emerytalnych na ogólnych zasadach. W ocenie Sądu zostały

spełnione przesłanki nabycia przez powoda prawa do jednorazowej prawy

emerytalnej, dlatego orzekł jak w sentencji.

Sąd Okręgowy w W. z wyrokiem dnia 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt VII Pa

…/08, umorzył postępowanie apelacyjne do kwoty 4.479,77 zł, a w pozostałym

zakresie oddalił apelację powoda.

W dniu 24 kwietnia 2009 r. pełnomocnik powoda złożył pismo nazwane

„kasacją", wskazując jako przedmiotu zaskarżenia kwotę 19.373,94 zł. Skarga ta

została odrzucona postanowieniem Sądu Okręgowego W. z dnia 8 lipca 2009 r., po

sprawdzeniu wartości przedmiotu zaskarżenia i ustaleniu jej na kwotę na 1.919,53

zł.

Kolejną skargę - tym razem o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku

Sądu Okręgowego W. z dnia 8 kwietnia 2009 r. sygn. VII Pa …/08 powód wniósł w

dniu 17 sierpnia 2010 r. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 10 listopada 2010

r., sygn. akt II BP 18/10, odrzucił skargę, gdyż pełnomocnik powoda m.in. nie

wykazał, że od zaskarżonego orzeczenia nie przysługuje skarga o wznowienie

postepowania.

Postanowieniem z dnia 13 października 2011 r. Sąd Okręgowy W., VII

Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił skargę powoda o wznowienie

postępowania w sprawie VII Pa …/08. Na powyższe postanowienie powód wniósł w

dniu 15 listopada 2011 r. zażalenie. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2012 r. Sąd

Okręgowy W., VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych na skutek skargi

powoda o wznowienie postępowania w sprawie VII Pa …/08 i zażaleń wniesionych

przez powoda i pełnomocnika powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w W.

VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 października 2012 r.

odrzucił zażalenia, gdyż z uwagi na fakt, że wartość przedmiotu zaskarżenia nie

przewyższa 10.000 zł skarga kasacyjna nie przysługuje, a w związku z tym

zażalenie na postanowienie tej treści w postępowaniu przed Sądem drugiej

instancji jest niedopuszczalne.

W dniu 19 lipca 2012 r. pełnomocnik powoda skierował do Sądu

Najwyższego do Izby Cywilnej wniosek o przekazanie skargi o wznowienie

postępowania sprawy zakończonej prawomocnym Sądu Okręgowego w W. z dnia 8

kwietnia 2009 r., sygn. akt VII Pa …/08, do innego równorzędnego sądu, gdyż

uważał, że zaistniała istotna przeszkoda polegająca na stwierdzonej stronniczości

składu orzekającego VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Sądu Okręgowego W.Wskazał, że doszło do obrazy art. 44 k.p.c. Wniosek ten jest przedmiotem

niniejszego postępowania.

W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik powoda dodał, że Sąd w W. VI

Wydział Pracy w wyroku z „10 kwietnia 20008 r.”, sygn. akt VI P …/06 zaniżył

kwotę odprawy emerytalnej przyznanej powodowi od Urzędu Skarbowego w W. o

6.000 zł, a Sąd Okręgowy w W. zaaprobował to rozstrzygnięcie. Na wezwanie Sądu

– w uzupełnieniu wniosku podniósł, że sprawa winna zostać przekazana do innego

Sądu równorzędnego z uwagi na „zaistnienie rażących błędów postępowania,

wykluczających możliwość bezstronnego procedowania. Na rozstrzygnięcie miał

wpływ udział szerokiej gamy sędziów, co skutkowało przewlekłością, oraz udziałem

osób nie uprawnionych do orzekania w sprawie. Zastosowano błędną podstawę

prawną rozwiązania stosunku pracy, pomijając okoliczność, że stosunek pracy

objęty był przepisami dotyczącymi służby cywilnej. Sądy orzekające nie zauważyły,

iż orzeczenie w sprawie oparte zostało na podrobionym dokumencie, tj. drugim

„zaświadczeniu" strony pozwanej, w którym prawdziwe

są wyłącznie dane

osobowe powoda, a reszta to pozbawiony podstawy prawnej apokryf. Ten błędny

dokument posłużył za podstawę rozstrzygnięcia”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o wyznaczenie innego sądu równorzędnego do rozpoznania skargi

o wznowienie postępowania zawiera szereg uchybień, które poddają w wątpliwość

profesjonalizm pełnomocnika powoda i uniemożliwiają skuteczne jego rozpoznanie

przez Sąd Najwyższy. Po pierwsze został on niewłaściwe zaadresowany do Izby

Cywilnej Sądu Najwyższego, podczas, gdy sprawa dotyczyła sprawy pracowniczej

– odprawy emerytalnej. Ponadto pełnomocnik powoda nie uzasadnił, dlaczego

wniosek ten skierował do Sądu Najwyższego, a także - której skargi o wznowienie

postępowania wniosek ten dotyczy.

Zgodnie z art. 44 k.p.c., który wskazał pełnomocnik powoda we wniosku,

jeżeli sąd właściwy nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy lub podjąć

innej czynności, sąd nad nim przełożony wyznaczy na posiedzeniu niejawnym inny

sąd.

W przepisie tym uregulowany jest jeden z przypadków właściwości

delegacyjnej, w którym źródłem właściwości jest postanowienie sądu przełożonego.

Przyczynami powodującymi konieczność wyznaczenia innego sądu mogą być

względy faktyczne lub prawne (np. wyłączenie wszystkich sędziów danego sądu lub

takiej ich liczby, że nie jest możliwe skompletowanie składu wymaganego

przepisami kodeksu). Względy celowości nie mogą w ramach postępowania

procesowego zwykłego decydować o przekazaniu sprawy innemu sądowi (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 1975 r., I CO 14/75, OSNC

1976, nr 10, poz. 217; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 1978 r.,

IV PO 2/78, LEX nr 8077).

Sądem przełożonym nad sądem rejonowym jest sąd okręgowy, nad sądem

okręgowym – sąd apelacyjny, zaś nad sądem apelacyjnym – Sąd Najwyższy.

We wniosku pełnomocnik powoda wskazał, że dotyczy on wyroku Sądu

Okręgowego w Warszawie; w myśl art. 44 k.p.c. sądem właściwym do rozpoznania

innego sądu równorzędnego jest Sąd Apelacyjny w […]. Sąd Najwyższy nie ma

więc kognicji do rozpoznania takiego wniosku. We wniosku pełnomocnik powoda

nie wskazał także, czy sądem wyznaczonym do rozpoznania sprawy lub podjęcia

innej czynności ma być sąd znajdujący się w okręgu sądu przełożonego, czy może

sąd spoza tego okręgu.

Przekazanie rozpoznania sprawy innemu sądowi ze względów celowości jest

możliwe również w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy i

ubezpieczeń społecznych na podstawie art. 461 § 3 k.p.c., jednak pełnomocnik

powoda nie powołał się na ten przepis. Stosownie do tego unormowania sąd

właściwy może na zgodny wniosek stron przekazać sprawę do rozpoznania innemu

sądowi równorzędnemu, rozpoznającemu sprawy z zakresu prawa pracy lub

ubezpieczeń społecznych, jeżeli przemawiają

za tym względy celowości.

Postanowienie w tym przedmiocie może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Sąd,

któremu sprawa została przekazana, jest związany postanowieniem sądu

przekazującego.

Zgodnie z brzmieniem art. 461 § 3 k.p.c., dopuszczalność przekazania

sprawy

z

zakresu

prawa

pracy

lub

ubezpieczeń

społecznych

sądowi

równorzędnemu uzależniona jest więc od złożenia w tym przedmiocie zgodnego

wniosku stron oraz istnienia względów celowości co do takiego przekazania

(przesłanki podlegającej swobodnej ocenie sądu w całokształcie okoliczności

konkretnej sprawy). Również ten przepis nie uzasadnia kognicji Sądu Najwyższego.

W myśl art. 45 k.p.c. - jeżeli w myśl przepisów kodeksu nie można na

podstawie okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy na

posiedzeniu niejawnym wyznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo.

Przepis ten odnosi się do właściwości delegacyjnej; jej źródłem jest w tym

wypadku orzeczenie Sądu Najwyższego. Zakresem art. 45 k.p.c. objęte są

sytuacje, gdy niemożliwe jest ustalenie właściwości ogólnej w sprawach

regulowanych przepisami kodeksu postępowania cywilnego o tej właściwości,

właściwości ogólnej i przemiennej w sprawach należących do właściwości

przemiennej oraz właściwości wyłącznej w tych sprawach, które poddane są

właściwości wyłącznej. Niemożność ustalenia sądu właściwego zachodzi, gdy nie

można ustalić okoliczności wyznaczającej właściwość bądź gdy w konkretnej

sytuacji brak jest takiej okoliczności, np. pozwana osoba fizyczna nie ma i nigdy nie

miała w Polsce miejsca zamieszkania i nie ma w Polsce miejsca pobytu albo

żadnego z tych miejsc nie można ustalić (gdy sprawa należy do właściwości

ogólnej).

Również we wniosku nie wskazano podstaw do zastosowania tego przepisu

i właściwości Sądu Najwyższego.

Ponadto zwrócić należy uwagę, że postanowieniem z dnia 13 października

2011 r. Sąd Okręgowy w W., VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił

już skargę powoda o wznowienie postępowania w sprawie VII Pa …/08.

W aktach sprawy znajduje się także skarga z dnia 19 lipca 2010 r.,

zaadresowana do Izby Cywilnej Sądu Najwyższego, o wznowienie postępowania

(vide: k. 466 - 470), dotycząca prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego VII

Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt VII Pa …/08 z dnia 8 kwietnia

2009 r. i postanowień zapadłych na posiedzeniach niejawnych sygn. akt VII Pa

…/11 z 13 października 2011 r. i 10 kwietnia 2012 r., w których odrzucono skargę z

dnia 7 marca 2011 r. o wznowienie postępowania w całości. Na kartach tej skargi

nie ma prezentaty Sądu; nie można więc stwierdzić, czy została ona skutecznie

złożona.

W tym stanie rzeczy nie można ustalić, której skargi o wznowienie

postępowania dotyczy wniosek o wyznaczenie innego sądu równorzędnego.

Wniosek pełnomocnika powoda, nawet po uzupełnieniu na wezwanie Sądu,

wywołuje więc wątpliwości odnośnie spełnienia wymogów pisma procesowego,

wymaganego od profesjonalnego pełnomocnika, określonych w art. 126 § 1 k.p.c.

Kwestiom tym powinien był poświęcić większą uwagę Sąd Okręgowy w czasie

wstępnej analizy wniosku.

Mając jednak na względzie przywołaną przez pełnomocnika powoda

podstawę prawną - art. 44 k.p.c. Sąd Najwyższy uznał, że wniosek powoda na

podstawie art. 200 § 1 k.p.c. należało przekazać jako właściwemu do jego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.