II PK 98/05 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 26 września 2005 r.

II PK 98/05

Nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego uzasadniającego przyjęcie

kasacji do rozpoznania (art. 393 § 1 pkt 1 k.p.c.) problem prawny, którego wyjaśnienie nie miałoby żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w ustalonym stanie faktycznym.

Przewodniczący SSN Katarzyna Gonera.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 września 2005 r. sprawy z powództwa Zygmunta K. przeciwko Gospodarstwu Rolnemu

Skarbu Państwa w P. o zapłatę, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2004 r. [...]

o d m ó w i ł przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z

3 sierpnia 2004 r. [...] uwzględnił częściowo roszczenie Zygmunta K. i zasądził na

jego rzecz od pozwanego Gospodarstwa Rolnego Skarbu Państwa w P. kwotę

10.546,74 zł tytułem wyrównania wynagrodzenia. W pozostałej części powództwo

zostało oddalone (powód domagał się z tego tytułu kwoty 41.693,03 zł).

Powód zaskarżył apelacją powyższy wyrok w części oddalającej jego powództwo. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z 16 grudnia 2004 r. [...] oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego.

Kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł powód, zaskarżając wyrok ten

w całości. Kasację oparto na podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez

niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 224 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o

radcach prawnych (Dz.U. Nr 19 poz. 145 ze zm.) w wyniku uznania, że wynagrodzenie radcy prawnego - a powód był zatrudniony u strony pozwanej w tym charakterze należy przyrównać do wynagrodzenia przewidzianego dla stanowiska pracy starsze-

go specjalisty, a nie głównego specjalisty, ewentualnie innego równorzędnego stanowiska pracy, oraz w wyniku uznania, że wynagrodzenia radcy prawnego nie

można porównywać do wynagrodzenia pracownika kierującego zespołem podległych

mu służbowo osób; 2) naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art.

233 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c. w wyniku przekroczenia przez Sąd Apelacyjny granic swobodnej oceny dowodów, polegającego na przyjęciu, że Ewa K. nie

zajmowała u strony pozwanej stanowiska głównego specjalisty albo stanowiska mu

równorzędnego, a stanowisko takie zajmowała Izabela K., oraz że Ewa K. nie zajmowała u strony pozwanej samodzielnego stanowiska pracy; art. 385 k.p.c., poprzez

jego zastosowanie, podczas gdy apelacja powoda była w pełni zasadna; art. 328 § 2

k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c., polegającego na niepodaniu podstawy faktycznej

rozstrzygnięcia, tj. niewskazaniu dowodów, na których Sąd się oparł, a innym odmówił wiarygodności.

Jako okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji powód wskazał rażącą

obrazę prawa materialnego, jakiej przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia dopuścił się Sąd, w granicach wskazanych w zaskarżeniu, co wymaga w interesie wymiaru sprawiedliwości uchylenia negatywnych skutków wynikających z wydania tego

wyroku. Ponadto skarżący powołał się na występujące w przedmiotowej sprawie

istotne zagadnienia prawne, a mianowicie: czy w rozumieniu art. 22 ust. 1 ustawy z

dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych stanowisko pracy starszego specjalisty

można uznać za równorzędne dla stanowiska głównego specjalisty, a jeśli nie to, czy

sama nazwa stanowiska ma pierwszeństwo przed określającym jego znaczenie zespołem cech konstytutywnych dla uznania rangi stanowiska w hierarchii funkcjonujących u danego pracodawcy stanowisk oraz czy kierowanie zespołem podległych

służbowo osób wyklucza możliwość przyrównania wynagrodzenia radcy prawnego

do takiego stanowiska - w ocenie Sądów pierwszej i drugiej instancji bowiem pierwszorzędne znaczenie w poruszonych powyżej kwestiach ma wyłącznie nazwa stanowiska pracy, a wynagrodzenia radcy prawnego nie można porównywać do wynagrodzenia pracownika kierującego zespołem podległych mu służbowo osób i to niezależnie od nazwy zajmowanego przez tego pracownika stanowiska, choćby to w ocenie samego pracownika było stanowisko równorzędne stanowisku głównego specjalisty. W związku z tym skarżący wskazał, że istnieje potrzeba wykładni przepisu art.

22 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w zakresie inter-

pretacji użytego w nim określenia „stanowiska pracy głównego specjalisty lub innego

równorzędnego stanowiska pracy”.

Skarżący wniósł o uwzględnienie kasacji i zmianę zaskarżonego orzeczenia

przez uwzględnienie powództwa w całości, ewentualnie o uwzględnienie kasacji i

uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozpoznanie kasacji, będącej środkiem odwoławczym sytuującym się poza

wymaganym przepisami art. 45 ust. 1 i art. 176 Konstytucji modelem postępowania

dwuinstancyjnego, następuje tylko z przyczyn wykraczających ponad toczący się

między stronami spór prywatnoprawny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 30 maja 2001 r., III CZ 36/01, OSNC 2002 nr 2, poz. 22 lub postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 5 lipca 2001 r., V CKN 176/01, niepublikowane). Publicznoprawny charakter kasacji, który znajduje odzwierciedlenie w treści art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c.

w związku z art. 393 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., implikuje jej podstawowy cel, polegający na

zapewnieniu jednolitości wykładni sądowej oraz na wkładzie w rozwój prawa i

orzecznictwa sądowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000

r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147). W związku z tym Sąd Najwyższy

przed rozpoznaniem sprawy dokonuje - zgodnie z art. 393 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym do 5 lutego 2005 r). - wstępnego badania kasacji i może odmówić przyjęcia jej do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne,

nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a ponadto gdy kasacja jest

oczywiście bezzasadna (art. 393 § 1 k.p.c.); nie może natomiast odmówić przyjęcia

kasacji do rozpoznania tylko wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty narusza prawo albo gdy zachodzi nieważność postępowania (art. 393 § 2 k.p.c.).

Tylko w przypadku oczywistego naruszenia prawa lub nieważności postępowania

interes publicznoprawny ustępuje przed interesem prywatnym skarżącego.

Jako okoliczność mającą uzasadniać przyjęcie kasacji do rozpoznania skarżący wskazał występujące w sprawie istotne zagadnienia prawne, a mianowicie czy w

rozumieniu art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych stanowisko pracy starszego specjalisty można uznać za równorzędne dla stanowiska głów-

nego specjalisty, a jeśli nie, to czy sama nazwa stanowiska ma pierwszeństwo przed

określającym jego znaczenie zespołem cech konstytutywnych dla uznania rangi stanowiska w hierarchii funkcjonujących u danego pracodawcy stanowisk oraz czy kierowanie zespołem podległych służbowo osób wyklucza możliwość przyrównania wynagrodzenia radcy prawnego do takiego stanowiska. Zdaniem skarżącego, istnieje

potrzeba wykładni przepisu art. 22 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w zakresie interpretacji użytego w nim określenia „stanowiska pracy

głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska pracy”. Mimo że w kasacji w kontekście okoliczności uzasadniających przyjęcie jej do rozpoznania skarżący

wskazuje dwukrotnie art. 22 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, należy założyć, że

faktycznie chodzi o rozumienie i wykładnię art. 224 ust. 1 tej ustawy.

W ocenie Sądu Najwyższego wskazane okoliczności nie uzasadniają przyjęcia

kasacji do rozpoznania. Skonstruowane zagadnienie prawne nie dotyczy bowiem

istoty rozstrzyganej sprawy.

Powód - zatrudniony na stanowisku radcy prawnego w pozwanym Gospodarstwie Rolnym w P. - domagał się zasądzenia wyrównania wynagrodzenia do poziomu wynagrodzenia Ewy K., przewodniczącej stałej komisji inwentaryzacyjnej środków trwałych świadczącej pracę na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa

Oddziału Terenowego w P., twierdząc, że to jej stanowisko pracy powinno być

uznane za stanowisko głównego specjalisty w rozumieniu art. 224 ust. 1 ustawy o

radcach prawnych. Sąd Apelacyjny przyjął, że wynagrodzenia powoda nie można

porównać do wynagrodzenia Ewy K., albowiem wykonywała ona stałą pracę dla Oddziału Terenowego Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, nie wykonywała natomiast w istocie pracy dla pozwanego Gospodarstwa Rolnego w P., jak to miało

miejsce w przypadku powoda, jej wynagrodzenie było w całości ustalane i refundowane przez ten Oddział, zaś wynagrodzenie powoda było wypłacane przez pozwane

Gospodarstwo ze środków przez nie wypracowanych, znaczenie stanowiska pracy

Ewy K. było porównywalne ze znaczeniem stanowiska głównej księgowej (która też

kierowała zespołem ludzi i miała bardziej odpowiedzialne zadania). Z tych względów

Sąd przyjął, że stanowiskiem pracy najbardziej adekwatnym (równorzędnym) do

stanowiska głównego specjalisty, o jakim stanowi art. 224 ust. 1 ustawy o radcach

prawnych, będzie stanowisko starszego specjalisty do spraw gospodarowania zasobem, przekształcone następnie w stanowisko głównego specjalisty, które zajmowała

Izabela K.

W tym kontekście przedstawione przez powoda zagadnienie prawne dotyczące tego, jak nazywało się stanowisko pracy, z którym porównano stanowisko powoda, nie było istotnym problemem, niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Odpowiedź na pytania, czy sama nazwa stanowiska ma pierwszeństwo przed określającym jego znaczenie zespołem cech konstytutywnych dla uznania rangi stanowiska w

hierarchii funkcjonujących u danego pracodawcy stanowisk oraz czy kierowanie zespołem podległych służbowo osób wyklucza możliwość przyrównania wynagrodzenia

radcy prawnego do takiego stanowiska, nie miałaby znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia dostosowanego do dokonanych ustaleń faktycznych.

Sąd Apelacyjny nie przypisał bowiem decydującego znaczenia nazwie stanowiska pracy Izabeli K., ustalił natomiast, że pracownica, z której wynagrodzeniem

porównano wynagrodzenie powoda, zarabiała najwięcej spośród pracowników samodzielnych (takich jak powód) zatrudnionych w pozwanym Gospodarstwie, a stanowisko pracy Ewy K. zostało uznane za niepodlegające takiemu porównaniu nie ze

względu na jego nazwę (bo nie miało w nazwie słowa „specjalista” albo „główny specjalista”), lecz ze względu na sposób finansowania wynagrodzenia tej pracownicy i

zakres jej obowiązków wykraczających poza pozwane Gospodarstwo (dlatego nie

mogło być, w ocenie Sądu Apelacyjnego, brane pod rozwagę jako punkt odniesienia

do porównań wynagrodzenia).

Argumentacja Sądów obu instancji jest niekonsekwentna, bo raz stwierdzano,

że w pozwanym Gospodarstwie było tylko jedno samodzielne stanowisko - głównego

księgowego, a innym razem, że spośród samodzielnych stanowisk stanowisko starszego specjalisty (zajmowane przez Izabelę K.) było najbardziej znaczące i najlepiej

wynagradzane. Oczywiste jest, że radca prawny jest samodzielnym pracownikiem,

któremu nie podlegają - na ogół - inni pracownicy, chyba że pełni on jednocześnie

funkcję kierowniczą (kieruje zespołem podległych mu pracowników, np. jako kierownik biura prawnego). Oczywiste jest, że kierowanie zespołem ludzi - na stanowisku

porównywanym do stanowiska radcy prawnego - nie jest przeszkodą do uznania, że

jest ono równorzędne w stosunku do stanowiska radcy prawnego. Dlatego na postawione przez skarżącego pytanie, czy kierowanie zespołem podległych służbowo

osób wyklucza możliwość przyrównania wynagrodzenia radcy prawnego do takiego

stanowiska, należałoby odpowiedzieć, że nie wyklucza. Odpowiedź na to pytanie nie

wpływa jednak na sposób rozstrzygnięcia sprawy.

Argumentu, że wynagrodzenia powoda nie można przyrównać do wynagrodzenia Ewy K., ponieważ ona kierowała zespołem podległych jej osób, a powód nie,

Sąd Apelacyjny w sposób dosłowny nie powołał w wywodach zaskarżonego wyroku.

To Sąd Okręgowy użył argumentu kierowania zespołem podległych pracowników

jako argumentu za nieporównywalnością stanowiska powoda do innego stanowiska

pracy, mianowicie głównego księgowego, które jest uznawane za wyższe w hierarchii

od stanowiska głównego specjalisty (ze względu na zakres obowiązków i odpowiedzialności), podczas gdy powód pracował samodzielnie i porównano jego wynagrodzenie do wynagrodzenia najlepiej wynagradzanego pracownika pracującego samodzielnie.

Decydujące dla rozstrzygnięcia było ustalenie Sądu, że zakres zadań Ewy K.

wykraczał poza działalność pozwanego i że jej wynagrodzenie - dostosowane do

zakresu przydzielonych jej obowiązków - było refundowane przez Oddział Agencji, co

nie miało miejsca w przypadku powoda. Istotne zagadnienie prawne skonstruowane

przez skarżącego nie dotyczy w ogóle tej kwestii - istotnej dla rozstrzygnięcia

sprawy.

Wskazana przez skarżącego „rażąca obraza prawa materialnego” nie jest

ustawową przesłanką kasacji (art. 393 § 1 i § 2 k.p.c.).

W tych okolicznościach Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia kasacji do rozpoznania, ponieważ w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne i nie istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 393 § 1 k.p.c.), a jednocześnie nie

zachodzi nieważność postępowania oraz zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty

nie narusza prawa (art. 393 § 2 k.p.c.).