II PK 80/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PK 80/10

POSTANOWIENIE

Dnia 25 listopada 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa I. D.

przeciwko Powiatowemu Centrum Kształcenia Zawodowego […]

o odszkodowanie za niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 25 listopada 2010 r.,

na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 12 listopada 2009 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy – Sąd Pracy wyrokiem z dnia 3 czerwca 2009 r. zasądził od

pozwanego Powiatowego Centrum Kształcenia Zawodowego […] na rzecz powódki

tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem i nieuzasadnione wypowiedzenie

umowy o pracę kwotę 12.390,24 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 10

czerwca, oddalił powództwo skierowane przeciwko Powiatowi J., odrzucił pozew

przeciwko Zespołowi Szkół Zawodowych w J. oraz orzekł o kosztach postępowania

i rygorze natychmiastowej wykonalności.

Na skutek apelacji Powiatowego Centrum Kształcenia Zawodowego, Sąd

Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 12 listopada

2009 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo i zasądził od

powódki na rzecz apelującego zwrot kosztów zastępstwa procesowego

w

postępowaniu pierwszo – i drugoinstancyjnym.

Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną powódki. Skargę

oparto na podstawie: 1/ naruszenia prawa materialnego , tj.: a/ art. 3¹ k.p. poprzez

uznanie, że zarządzającym szkołą jest zarząd powiatu, a w związku z tym starosta

powiatowy był uprawniony do dokonywania wobec powódki jako nauczyciela

czynności z zakresu prawa pracy w postaci wypowiedzenia umowy o pracę i b/ art.

36 ust. 1 oraz art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, poprzez uznanie, że z

treści tego przepisu wynika, iż powierzenie stanowiska dyrektora szkoły wywołuje

skutki w sferze stosunku pracy nauczyciela, a tym samym uprawnia do

wypowiedzenia umowy o prace przez starostę, także przy braku podstaw do

odwołania powódki ze stanowiska dyrektora szkoły w formie uchwały zarządu

powiatu, a nadto 2/ naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 232, art. 233 § 1 w

związku z art. 328 § 2 oraz art. 316 § 1 w związku z art. 391 § 1, a także art. 382 i

art. 386 § 1 k.p.c. Skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w całości, oddalenie

apelacji i utrzymanie w mocy orzeczenia Sądu pierwszej instancji.

Jako przesłanki przedsądu wskazano pierwotnie te, o jakich mowa w art.

3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. W piśmie procesowym z dnia 1 marca 2010 r. pełnomocnik

powódki uzasadnił wniosek o przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

oczywistym naruszeniem prawa materialnego i jego wykładni przy ferowaniu

wyroku. Zdaniem skarżącej analiza porównawcza podstaw prawnych orzeczeń

Sądów pierwszej i drugiej instancji wykazuje widoczną prima fakcie ich wzajemną

niekompatybilność przejawiającą się w braku odniesienia Sądu drugiej instancji do

konkretnych ustaleń Sądu Rejonowego opartych na precyzyjnie wskazanych w

uzasadnieniu dowodach. Skoro Sąd drugiej instancji nie prowadził dodatkowego

postępowania dowodowego oraz uznał w znacznej części za słuszne ustalenia

poczynione przez Sąd pierwszej instancji, tylko takie odniesienie pozwoliłoby na

dokładne określenie przyczyn, dla których określonym dowodom Sąd drugiej

instancji odmówił wiarygodności i mocy dowodowej w odniesieniu do przepisów

prawa powołanych przez stronę powodową. Gdyby Sąd drugiej instancji odniósł się

do precyzyjnie wskazanych przez powódkę i Sąd pierwszej instancji przepisów

prawa materialnego w odniesieniu do poczynionych ustaleń i wynikających z nich

dalszych wniosków, uniknięto by tak ewidentnych błędów w zakresie stosowania

prawa oraz jego interpretacji. „W tym stanie rzeczy zakwalifikowanie argumentów

skargi jako „oczywiście uzasadnione” znajduje swoje oparcie w przedstawionej

argumentacji,

a

istotny

wpływ

naruszenia

interpretacji

przepisów

prawa

materialnego przemawia za uwzględnieniem żądania skargi kasacyjnej”.

Pozwany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę przyjęcia jej

do rozpoznania lub oddalenie skargi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Na wstępie warto podkreślić, iż Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie

jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna

(podobnie jak uprzednio kasacja) nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od

każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w

sprawie, a to uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element

interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej jej rozpoznanie

następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych a art. 398 9 § 1 k.p.c., tj.

wówczas, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, bądź istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, czy też zachodzi nieważność

postępowania lub gdy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W

konsekwencji tegoż w art. 3984 § 2 k.p.c. wśród istotnych wymagań skargi

kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi

do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wymóg ten wiąże się z tzw. przedsądem,

polegającym m. in. na możliwości odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać

postać wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie

występujące w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego

odpowiadają

one

ustawowemu

katalogowi

przesłanek.

Ustawodawca

nieprzypadkowo, konstruując wymogi skargi kasacyjnej, wyodrębnił w oddzielnych

przepisach art. 3984 k.p.c. obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia (§1) i obowiązek przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi do

rozpoznania i jego uzasadnienia (§2). Chodzi zatem o dwa odrębne, kreatywne

elementy skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu

Najwyższego na różnych etapach postępowania kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie

skargi do rozpoznania i jago uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu,

natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero

po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania.

Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie

przedstawione i uzasadnione, a dla spełnienia wymagania z art. 398 4 § 2 k.p.c. nie

wystarczy odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo choć dla

obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach

przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej

do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Skarga

kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie

musiał

poszukiwać

w

uzasadnieniu

jej

podstaw

pozostałych

elementów

konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać. Skarga kasacyjna jest

wszak szczególnym środkiem zaskarżenia, realizującym przede wszystkim interes

publiczny,

polegający

na

usuwaniu

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów

powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa, zatem uzasadnienie wniosku

o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie

okoliczności w sprawie zachodzą (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 31

stycznia 2008 r., II UK 246/07, LEX nr 449007, z dnia 10 marca 2008 r., III UK 4/8,

LEX nr 459291, z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK38/08, LEX nr 404134 i z dnia 19

czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX nr 406392).

W niniejszym przypadku

skarżąca jako przesłanki wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania powołała pierwotnie te, jakie wymienione są w

art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., czyli występowanie w sprawie istotnego zagadnienia

prawnego oraz potrzebę wykładni przepisów

prawnych budzących poważne

wątpliwości

rozbieżności

w

zagadnienia

prawnego,

sprecyzowała

lub

wywołujących

jednak

żadnego

orzecznictwie

ani

sądów.

nie

Nie

wskazała

jakiegokolwiek przepisu, w którego interpretację należałoby zaangażować Sąd

Najwyższy. Pełnomocnik skarżącej wezwany do uzupełnienia braku formalnego

przedmiotowego środka zaskarżenia o ten element, jakim jest uzasadnienie

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołał się na „oczywiste

naruszenia prawa materialnego i jego wykładni”, aczkolwiek w zamieszczonym w

art. 3989 § 1 k.p.c. katalogu przesłanek przesądu nie wymienia się tego rodzaju

okoliczności przemawiających za przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Jeśli jako ostatecznie sprecyzowaną przez skarżącą przesłankę przedsądu uznać

oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), to godzi się

przypomnieć, że wskazując na tę przesłankę przedsądu

należy w motywach

wniosku zawrzeć wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość

i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia (postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06 LEX nr 198531, z dnia 10

sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035, z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK

70/07, LEX nr 448289, z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205, z

dnia 3 kwietnia 2008r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008r., I CZ

64/08).Warto zauważyć, że o ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej

podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne

jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego

lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w

szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z

dnia 16 września 2003 r.,IV CZ 100/03, LEX nr 82274, z dnia 22 stycznia 2008r., I

UK 218/07, LEX nr 375616, z dnia 26 lutego 2008 r. II UK 317/ 07, LEX nr 453107,

z dnia 9 maja 2008 r. II PK 11/08, LEX nr 490364, z dnia 21 maja 2008 r.,I UK

11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134 ). W

judykaturze podkreśla się, iż przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub

procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodował wydanie

oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut

naruszenia

(nawet

oczywistego ) określonego przepisu (przepisów ) nie prowadzi wprost do oceny, że

skarga kasacyjne jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 r., nr 13, poz. 230, z dnia 11

stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743, z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK

46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133 ).

W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącej nie przedstawił żadnego

wywodu prawnego, wyjaśniającego w czym wyraża się oczywista zasadność skargi

kasacyjnej będąca skutkiem ogólnie zarzucanych naruszeń prawa materialnego.

Argumentów za prawdziwością tezy o istnieniu owej oczywistej zasadności

przedmiotowego środka zaskarżenia należałoby poszukiwać w uzasadnieniu

postaw kasacyjnych. Co więcej: za słusznością zarzutu oczywistego naruszenia

prawa materialnego przy ferowaniu wyroku przemawiają - zdaniem autora skargi –

naruszenia przez Sąd drugiej instancji przepisów procesowych w zakresie oceny

materiału dowodowego

i sposobu odniesienia się w motywach orzeczenia do

ustaleń Sądu pierwszej instancji. Taka argumentacja czyni zaś uzasadnienie

wniosku o przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zupełnie nieczytelnym.

Uznając, że skarżąca nie wykazała występowania w sprawie jakiejkolwiek z

ustawowych przesłanek uwzględnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, Sąd Najwyższy z mocy art. 3989 § 2 k.p.c. orzekła jak w sentencji.