II PK 56/08 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 7 października 2008 r.

II PK 56/08

Zakwestionowanie przez pracownika bezzasadnego przyjęcia przez pracodawcę rozwiązania się terminowej umowy o pracę, któremu towarzyszy natychmiastowe pozbawienie pracownika możliwości świadczenia pracy, powinno nastąpić w trybie właściwym dla zaskarżenia czynności pracodawcy

bezprawnie rozwiązującego umowę o pracę (art. 58 k.p. w związku z art. 264 § 2

k.p.).

Przewodniczący SSN Zbigniew Hajn, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka (sprawozdawca), Małgorzata Wrębiakowska-Marzec.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2008 r. sprawy z powództwa Zdzisława A. przeciwko W.F. SA w likwidacji w W.

o odszkodowanie, na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 11 października

2007 r. [...]

o d d a l i ł skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem

z dnia 11 października 2007 r. oddalił apelację powoda Zdzisława A. od wyroku Sądu

Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie z dnia 18 października 2006 r. oddalającego powództwo w sprawie przeciwko W.F. SA w likwidacji w W. o odszkodowanie, a także zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 1.350 zł tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa prawnego strony pozwanej w instancji odwoławczej.

W sprawie tej powód w pozwie z dnia 17 lutego 2003 r. domagał się stwierdzenia na podstawie art. 18 k.p. nieważności § 1 ust. 2 umowy o pracę z dnia 28

czerwca 2002 r. w części dotyczącej samoistnego rozwiązania się umowy o pracę na

stanowisku zastępcy dyrektora generalnego w przypadku odwołania z funkcji wice-

prezesa zarządu przed upływem kadencji. W związku z powyższym wniósł „o orzeczenie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę oraz o przywrócenie go

do pracy na poprzednich warunkach”, a na rozprawie w dniu 26 listopada 2003 r.

„rozszerzył powództwo, wnosząc o odszkodowanie za czas pozostawania bez pracy

w wysokości wynagrodzenia za 3 miesiące oraz nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności”.

Z ustaleń dokonanych w tej sprawie wynikało, że powód zawarł z Towarzystwem Ubezpieczeń w Rolnictwie i Gospodarce Żywnościowej „A." SA w W. w dniu

28 czerwca 2002 r. umowę o pracę, zgodnie z którą został zatrudniony na stanowisku zastępcy dyrektora generalnego w pełnym wymiarze czasy pracy. Paragraf 1 ust.

2 tej umowy przewidywał, iż zostaje ona zawarta na czas określony od dnia 1 lipca

2002 r. do dnia odbycia Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Towarzystwa zatwierdzającego sprawozdanie, bilans oraz rachunek wyników za rok kalendarzowy

poprzedzający rok, w którym upływa obecna kadencja pracownika w zarządzie Towarzystwa lub - w przypadku odwołania z funkcji wiceprezesa zarządu przed odbyciem Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Towarzystwa - do dnia odwołania z

funkcji prezesa Zarządu Towarzystwa. Powód, legitymujący się od dnia 10 grudnia

1990 r. uprawnieniami radcy prawnego, wyraził zgodę na powyższe warunki „wiedząc, iż ich treść pozostaje w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa”. W

dniu 31 lipca 2002 r. pozwany uchwałą rady nadzorczej odwołał powoda pełniącego

funkcję wiceprezesa zarządu ze składu zarządu Towarzystwa Ubezpieczeń w Rolnictwie i Gospodarce Żywnościowej „A." SA, „co zgodnie z umową o pracę stanowiło

datę końcową jej obowiązywania”. Następnie w piśmie z dnia 4 lutego 2003 r. pozwany wskazał, iż odwołanie z funkcji wiceprezesa zarządu spowodowane zostało

naruszeniem przez powoda przepisów prawa, nierzetelnym prezentowaniem sytuacji

majątkowej i finansowej pozwanego, co stanowiło działanie na jego szkodę. W

związku z powyższym rada nadzorcza odmówiła powodowi wypłaty odprawy, premii

uznaniowej za pierwszy i drugi kwartał 2002 r. oraz dodatkowego ekwiwalentu za

urlop. Powód od powyższych uchwał nie odwołał się w trybie przewidzianym przepisami Kodeksu spółek handlowych, ale wniósł pozew o roszczenia ze stosunku pracy.

Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku z dnia 11 października 2007 r. Sąd drugiej instancji wskazał i omówił

wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi w Warszawie z dnia 10 grudnia 2003 r.

[...] oddalający powództwo, w którym wskazano, że wprawdzie postanowienia § 1

ust. 2 umowy o pracę z dnia 28 czerwca 2002 r. są „niezgodne w świetle obowiązujących przepisów prawa i naruszają treść z art. 18 k.p.”, jednak roszczenia powoda

stanowiły nadużycie prawa w rozumieniu art. 8 k.p. z uwagi na jego prawnicze wykształcenie. Jako prawnik miał on bowiem świadomość, że „jakiekolwiek działanie

pozwanego zmierzające do rozwiązania powyższej umowy będzie nieważne i zawsze powód będzie mógł ten argument wykorzystać, narażając pracodawcę na negatywne konsekwencje. Takie zachowanie powoda należy uznać za sprzeczne z obowiązującymi zasadami współżycia społecznego, albowiem to powód będący profesjonalistą, znającym obowiązujące przepisy był zobligowany do wskazania nieprawidłowości oraz poinformowania pozwanego o skutkach tak sporządzonej umowy o

pracę. Sąd nie rozpoznawał wniosku powoda o przywrócenie terminu bowiem przepisy art. 264 i 265 k.p. nie dotyczą roszczeń pracownika w razie rozwiązania się

umowy o pracę w wyniku upływu terminu na jaki została zawarta. W ocenie Sądu I

instancji działanie powoda stanowiło nadużycie prawa podmiotowego i nie może korzystać z ochrony prawnej, dlatego na podstawie art. 8 k.p. powództwo oddalił”.

Równocześnie w części opisowej uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd

drugiej instancji pominął to, że Sąd Okręgowy w Warszawie, po rozpoznaniu apelacji

powoda od wyroku Sądu Pracy z dnia 10 grudnia 2003 r., wyrokiem z dnia 16 lutego

2005 r. [...] uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do

ponownego rozpoznania „w celu ustalenia na podstawie jakiej umowy o pracę (na

czas określony czy na czas wykonywanie określonej pracy) powód był zatrudniony,

oceny charakteru tej umowy oraz uwzględnienia art. 18 § 1 i 2 k.p., biorąc pod uwagę

fakt, że stosunek pracy jest odrębnym stosunkiem prawnym od członkostwa w zarządzie spółki”. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 18

października 2006 r. oddalił powództwo. Tymczasem Sąd drugiej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oczywiście bezzasadnie pominął uzasadnienie tego

ponownego orzeczenia Sądu Rejonowego, tyle że w skardze kasacyjnej nie zawarto

zarzutów przeciwko ewidentnej wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Pomimo braków kasacyjnego zaskarżenia w tym zakresie, w ocenie Sądu Najwyższego

dla prawidłowego osądu sprawy konieczne było przybliżenie uzasadnienia wyroku

Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie z dnia 18 października 2006 r.

Zdzisław A. został zatrudniony w Towarzystwie Ubezpieczeń w Rolnictwie i

Gospodarce Żywnościowej „A." SA w W. na podstawie umowy o pracę z dnia 1 maja

1997 r. na czas nieokreślony na stanowisku zastępcy dyrektora generalnego. Ten

stosunek pracy ustał w dniu 29 czerwca 1999 r. Następnie na podstawie umowy o

pracę na czas trwania kadencji zarządu z dnia 29 czerwca 1999 r. powód został zatrudniony u pozwanego na stanowisku zastępcy dyrektora generalnego do spraw

ubezpieczeń z wynagrodzeniem zasadniczym w wysokości 5-krotności średniego

wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w miesiącu poprzedzającym miesiąc wypłaty. W tym samym dniu zawarta została umowa o zarządzanie przedsiębiorstwem

na okres kadencji w zakresie wynikającym z podziału zadań pomiędzy członkami

zarządu. Powód jako wiceprezes zarządu przyjął zarząd przedsiębiorstwem i zobowiązał się do wykonywania swoich obowiązków z dołożeniem staranności sumiennego kupca zgodnie z przepisami Kodeksu handlowego. Umowa ta została następnie

zmieniona aneksem z dnia 11 lutego 2002 r. i rozwiązała się 30 czerwca 2002 r. W

dniu 22 maja 2002 r. rada nadzorcza zatwierdziła sprawozdanie zarządu spółki oraz

sprawozdanie finansowe za rok obrotowy 2001 i udzieliła członkom zarządu absolutorium. W dniu 28 czerwca 2002 r. rada nadzorcza dokonała - w formie uchwały wyboru powoda na stanowisko wiceprezesa zarządu, upoważniając przewodniczącego rady do zawarcia z członkami zarządu umów o pracę oraz umów o zakazie

konkurencji. W okresie czerwca 2002 r. przygotowywane były umowy o pracę dla

członków zarządu pozwanego. Umowy te były sporządzane w siedzibie banku K.B.

Jako wzór umowy brany był obowiązujący wzór umowy z członkami zarządu banku.

Departament zajmujący się kadrami u pozwanego oraz powód nie uczestniczyli w

tych czynnościach. W dniu 28 czerwca 2002 r. w siedzibie pozwanego, w godzinach

popołudniowo-wieczornych doszło do spotkania nowo wybranych członków zarządu

pozwanego: Zdzisława A., Jana S. i Kazimierza K. z Wojciechem K. i do podpisania

umów o pracę, bez możliwości negocjowania ich warunków. Paragraf 1 ust. 2 podpisanej z powodem umowy stanowił, że zostaje ona zawarta na czas określony od dnia

1 lipca 2002 r. do dnia odbycia Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Towarzystwa

zatwierdzającego sprawozdanie, bilans oraz rachunek wyników za rok kalendarzowy

poprzedzający rok, w którym upływa obecna kadencja pracownika w zarządzie Towarzystwa lub - w przypadku odwołania z funkcji wiceprezesa zarządu przed odbyciem Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Towarzystwa - od dnia odwołania z

funkcji prezesa Zarządu Towarzystwa. Ponadto § 7 umowy przewidywał, że każda ze

stron mogła ją rozwiązać za trzymiesięcznym wypowiedzeniem.

Następnie 31 lipca 2002 r. pozwany uchwałą rady nadzorczej nr 10 odwołał

powoda ze składu zarządu pozwanej Spółki. Uchwała weszła w życie z dniem jej

podjęcia. Powód otrzymał uchwałę w dniu 31 lipca 2002 r., co opatrzył własnoręcznym podpisem. Został poproszony do siedziby banku K.B., gdzie przewodniczący

rady nadzorczej wręczając mu uchwałę o odwołaniu wskazał, że jego działalność

(jako członka zarządu) została oceniona negatywnie i zapadła decyzja o odwołaniu z

powyższej funkcji, zaś stosunek pracy rozwiązał się. Następnie, około godziny 1700,

odbyło się spotkanie ze współpracownikami powoda w obecności Józefa K. i Stanisława P., na którym oznajmiono o odwołaniu z funkcji członka zarządu, oraz że powód „już nie pracuje". Również 31 lipca 2002 r. pozwany wystawił powodowi świadectwo pracy, w którym wskazał, iż stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania

umowy o pracę w związku z upływem czasu, na jaki została zawarta (art. 30 § 1 pkt 4

k.p.). W dniu 1 sierpnia 2002 r. powód stawił się w pracy, ale Józef K. nakazał mu

opróżnienie zajmowanego miejsca pracy z rzeczy osobistych, rozliczenie się z posiadanej karty magnetycznej, telefonu i samochodu służbowego i opuszczenie biura, co

też powód uczynił. Otrzymał on i pokwitował odebranie świadectwa pracy.

Następnie powód w celach wypoczynkowo - turystycznych udał się na początku sierpnia 2002 r. do Wielkiej Brytanii, gdzie przebywał do końca września tego

roku. Przed wyjazdem powód rozmawiał z pracownikami Stanisławem P. i Józefem

K., którzy w niezobowiązujący sposób wskazywali, że jego umiejętności mogą być w

przyszłości wykorzystane na polu innej działalności w ramach grupy kapitałowej, w

skład której wchodziła pozwana Spółka. Po powrocie z zagranicy powód średnio co

miesiąc bywał w siedzibie pozwanej Spółki, lecz nie uzyskał ponownego zatrudnienia. Do lutego 2003 r. powód „nie przebywał w szpitalu, nie trapiły go poważniejsze

dolegliwości zdrowotne, szukał pracy. Jednocześnie czuł się oszukany zapewnieniami wskazanych osób, które nie zostały zrealizowane”. W listopadzie 2002 r. pozwanemu przedstawiony został protokół kontroli dokonanej w Spółce przez Urząd

Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych, a 10 lutego 2003 r. powód

otrzymał pismo z 4 lutego 2003 r., zawierające wskazanie okoliczności odwołania go

z funkcji członka zarządu. W piśmie tym podano, że uzasadnienie uchwały zostało

odłożone w czasie w związku z potrzebą sporządzenia i przyjęcia protokołu z kontroli

działalności i stanu majątkowego pozwanego, wskazując jednocześnie, iż powód

naruszył jako członek zarządu fundamentalne dla specyfiki prowadzonej działalności

przepisy prawa i działał na szkodę firmy. Z tej też przyczyny odmówiono powodowi,

wynikających z zawartej umowy o zarządzanie, premii za I i II kwartał 2002 r. oraz

dodatkowego ekwiwalentu za urlop. W imieniu pozwanego pismo podpisał Józef K.

Dopiero to pismo powód potraktował jako formalne oświadczenie woli o rozwiązaniu

umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia i w dniu 17 lutego 2003 r.

wniósł pozew z żądaniem przywrócenia do pracy. W toku procesu powód zmodyfikował swoje roszczenia z żądania przywrócenia do pracy i zasądzenia wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy na żądanie odszkodowania za niezgodne z

prawem rozwiązanie umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia, w wysokości 82.948,29 zł brutto wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 1 sierpnia 2002 r. do dnia zapłaty. Ponadto Sąd Rejonowy zwrócił uwagę na zmianę oznaczenia strony pozwanej, ponieważ Towarzystwo Ubezpieczeń w Rolnictwie i Gospodarce Żywnościowej „A." SA W W. zmieniło nazwę na W.F. SA w W., a następnie na

W.F. SA w likwidacji w W.

Na gruncie takich ustaleń i po uwzględnieniu zaleceń zawartych w wyroku

Sądu drugiej instancji z dnia 16 lutego 2005 r. Sąd Pracy uznał, że zawarta pomiędzy

stronami umowa o pracę była umową na czas określony, o czym świadczyła pierwsza część spornego § 1 ust. 2, wskazująca pewne zdarzenie określające czas, do

którego umowa miała trwać, tj. moment zatwierdzenia przez walne zgromadzenie

sprawozdania finansowego Spółki za rok poprzedzający rok, w którym upływała kadencja zarządu. Natomiast postanowienie zawarte w drugiej części § 1 ust. 2 umowy

o pracę, które przewidywało skutek automatycznego ustania stosunku pracy w

związku z odwołaniem z funkcji wiceprezesa zarządu przed odbyciem walnego

zgromadzenia było, w ocenie Sądu Rejonowego, nieważne w świetle art. 18 § 2 k.p.

Wprawdzie bowiem dopuszczalne jest powiązanie odwołania z funkcji członka zarządu z jednoczesnym wypowiedzeniem umowy o pracę, tudzież rozwiązaniem umowy

o pracę, jednak warunkiem uznania takiego podwójnego skutku jest wyraźne powiązanie tych czynności (art. 370 k.s.h.). „Sprzężenie” obu tych skutków prawnych nie

miało miejsca w rozpoznawanej sprawie, zważywszy że § 7 umowy o pracę nie wiązał skutku rozwiązującego stosunek pracy z treścią § 1 tej umowy, wskazując ogólnie

na możliwość jej rozwiązania za 3-miesięcznym wypowiedzeniem przez każdą ze

stron. Oznaczało to, że treść zawartej umowy o pracę nie określiła w sposób jednoznaczny połączenia skutku odwołania z funkcji członka zarządu z jednoczesną decyzją co do sposobu rozwiązania umowy o pracę. Zatem pracodawca miał obowiązek

po odwołaniu powoda dokonać odrębnej czynności rozwiązania z nim umowy o

pracę w sytuacji, w której dążyłby do „zamknięcia stosunku pracowniczego”. Tym samym sformułowanie zawarte w drugiej części § 1 ust. 2 umowy zmierzało do obejścia

art. 33 k.p., ponieważ nie tylko pozbawiało pracownika prawa do okresu wypowiedzenia, ale przede wszystkim uniemożliwiało mu zorientowanie się, w jaki sposób

dochodzi do rozwiązania umowy o pracę (przez jej wypowiedzenie czy też rozwiązanie bez zachowania okresu wypowiedzenia, które dodatkowo winno zawierać prawdziwą i konkretną przyczynę takiej decyzji pracodawcy).

Równocześnie Sąd Rejonowy uznał, że jakkolwiek odwołanie powoda z funkcji

członka zarządu Spółki uchwałą z dnia 31 lipca 2002 r. nie wywoływało bezpośredniego skutku w zakresie prawa pracy, to jednak przy wręczaniu powodowi tej

uchwały doszło do rozwiązania z nim stosunku pracy bez wypowiedzenia (art. 52

k.p.), tyle że z naruszeniem art. 30 § 3 i 4 k.p., tj. bez zachowania okresu wypowiedzenia i bez podania przyczyny rozwiązania umowy o pracę. Wprawdzie pracodawca

nie złożył powodowi formalnego oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę, ale

przewodniczący rady nadzorczej oznajmił ustnie, że powód już nie pracuje (wskazując na negatywną ocenę pracy powoda jako członka zarządu), a następnie przedsiębrane były czynności zmierzające do potwierdzenia stanowiska pozwanego o ustaniu

stosunku pracy poprzez nakaz rozliczenia się przez powoda z przedmiotów służbowych i opuszczenia miejsca pracy. Z okoliczności tych wynikało niezbicie, że oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy o pracę zostało złożone, tylko w niewłaściwej formie, a następnie było potwierdzane przez pracodawcę „przez odmowę dopuszczenia

do pracy oraz wydanie świadectwa pracy”. Doszło zatem do skutecznego rozwiązania umowy (art. 60 k.c.). Taką też kwalifikację prawną (art. 52 k.p., przy podstawie

zasądzenia odszkodowania z art. 56 k.p.) przyjął powód wytaczając powództwo.

Ostatecznie Sąd Rejonowy uznał, że powód nie zachował określonego w art.

264 k.p. terminu do wniesienia odwołania od dokonanego rozwiązania umowy o

pracę ponieważ spóźniony pozew z żądaniem przywrócenia do pracy został złożony

dopiero 17 lutego 2003 r., a więc 7 dni po otrzymaniu pisma z dnia 4 lutego 2003 r.,

które powód potraktował jako złożenie oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o

pracę. Tymczasem pismo to formułowało wyłącznie stanowisko rady nadzorczej w

przedmiocie przyczyn odwołania powoda z funkcji członka zarządu i w żadnym razie

nie odnosiło się do stosunku pracy powoda, ponieważ w wydanym 31 lipca 2002 r.

świadectwie pracy wyraźnie wskazano, że jego stosunek pracy ustał z tą datą wskutek rozwiązania umowy o pracę z upływem czasu, na jaki została zawarta (art. 30

par. 1 pkt 4 k.p.). W takich okolicznościach sprawy Sąd Rejonowy oceniał ponadto

wniosek o przywrócenie terminu do wniesieniu odwołania „w obrębie okresu od 1

sierpnia 2002 r. do 17 lutego 2003 r.” i uznał, że nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu z art. 265 § 2 k.p. ponieważ w tym czasie powód „nie korzystał ze

zwolnienia lekarskiego, nie był chory, lecz wyjeżdżał za granicę, a nawet poszukiwał

nowej pracy”. Miał zatem możliwość terminowego wniesienia odwołania licząc od

dnia 1 sierpnia 2002 r. Dokonując takiej oceny Sąd Pracy podkreślał, że „powód jest

z wykształcenia prawnikiem ponadto osobą o nie przeciętnej wiedzy i inteligencji i o

ile nie mógł obiektywnie ocenić całej zawartości umowy o pracę, o tyle wątpliwości,

które mógł mieć w związku z jej rozwiązaniem winny pchnąć go przede wszystkim do

poszukiwania pomocy podmiotów posiadających większą wiedzę w przedmiocie

prawa pracy”. Ostatecznie Sąd ten konkludował, że powód uchybił terminom z art.

264 k.p. i nie zaistniały przesłanki ich przywrócenia (art. 265 k.p.), dlatego powództwo oddalił w całości.

Rozpoznając apelację od tego wyroku Sąd Okręgowy uznał ją za bezzasadną,

ponieważ Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił i zważył, że w dniu 31 lipca 2002 r. doszło do rozwiązania umowy o pracę z powodem, chociaż nastąpiło to z naruszeniem

art. 30 § 3 i 4 k.p. Oświadczenie woli pozwanego pracodawcy było ustne a nie pisemne, nastąpiło bez zachowania okresu wypowiedzenia oraz bez podania precyzyjnej i konkretnej przyczyny, a także zostało dokonane przez nieuprawniony organ, co

naruszało przepisy art. 373 k.s.h. Prawidłowo Sąd Rejonowy ocenił także zasadność

nieprzywrócenia powodowi terminu do zaskarżenia wadliwej czynności rozwiązującej

umowę o pracę, w konsekwencji apelacyjny zarzut o niedoręczeniu powodowi pisma

o rozwiązaniu lub wypowiedzeniu umowy o pracę jako niepowodujący rozpoczęcia

biegu terminu określonego w art. 264 k.p. okazał się bezzasadny. Wprawdzie w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia art. 30 § 3 i 4 k.p., skoro pracodawca

ustnie rozwiązał z powodem umowę o pracę w dniu 31 lipca 2003 r., nie doręczając

mu pisma o rozwiązaniu bądź wypowiedzeniu umowy o pracę, zawierającego pouczenie o możliwości poddania sprawy pod osąd sądu pracy, jednakże powód „będący prawnikiem posiadającym uprawnienia radcy prawnego i mimo nie poinformowania go przez pracodawcę o możliwości wniesienia odwołania i terminie do jego

wniesienia miał on możliwość, z racji posiadanej przez siebie wiedzy prawniczej,

wniesienia takiego odwołania w terminie ustawowym, czego nie dokonał aż do dnia

18 lutego 2003 r.”. Tymczasem oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę złożone

ustnie i nie przez osobę do tego uprawnioną było - zgodnie z art. 61 k.c. w związku z

art. 300 k.p. - skuteczne z chwilą jego złożenia powodowi i dlatego od tej daty nale-

żało liczyć bieg terminu z art. 264 k.p. Skoro powód wniósł o przywrócenie do pracy

dopiero 18 lutego 2003 r., to brak było podstaw „do przywrócenia terminu w myśl art.

265 k.p.”. W takiej sytuacji badanie innych aspektów sprawy nie było konieczne, bowiem „oddalenie powództwa o przywrócenie do pracy następuje z powodu wniesienia odwołania po upływie ustawowego terminu”. Tym samym zarzut apelacji o nierozpoznaniu istoty sprawy nie był uzasadniony, ponieważ w sytuacji uznania, że

powództwo zostało wniesione po terminie i nie zachodziły przesłanki z art. 265 k.p.c.

sąd „nie musi badać merytorycznych zarzutów zawartych w pozwie a dotyczących

uchybień pracodawcy. Prowadziłoby to bowiem do niepotrzebnego przedłużania procesu, który i tak zakończyłby się oddaleniem powództwa z powodu nie złożenia odwołania w terminie”.

W ocenie Sądu Okręgowego, niezasadny był także apelacyjny zarzut naruszenia przepisów postępowania „dotyczący dokonania przez Sąd oceny zebranego

w sprawie materiału dowodowego, bowiem Sąd ten w treści uzasadnienia wyroku

wyczerpująco wyjaśnił i uzasadnił na jakich dowodach oparł rozstrzygnięcie i dlaczego, a rozważania te nie naruszają zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w

treści art. 233 k.p.c.”.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik powoda zarzucił naruszenie przepisów

prawa materialnego, w szczególności:1) art. 300 k.p. w związku z art. 38 i 60 k.c.

oraz art. 379 k.s.h., przez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że zostało

złożone ważne oświadczenie woli strony pozwanej w przedmiocie rozwiązania z powodem umowy o pracę, 2) art. 31 § 1 k.p., przez jego błędną wykładnię, polegającą

na uznaniu, że przewodniczący rady nadzorczej pozwanej, niebędący organem pracodawcy ani osobą upoważnioną przez pracodawcę, złożył skutecznie oświadczenie

woli o rozwiązaniu z powodem umowy o pracę bez wypowiedzenia, 3) art. 60, art. 61

i art. 65 k.c. w związku z art. 300 k.p., przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym przyjęciu, że doszło do złożenia oświadczenia woli pracodawcy

o rozwiązaniu z powodem umowy o pracę bez wypowiedzenia z jego winy, 4) art. 52

k.p., przez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że pracodawca może rozwiązać w tym trybie umowę o pracę nawet przy braku okoliczności uzasadniających

rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, 5) art. 264 § 2

k.p., przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezzasadnym przyjęciu,

że został przekroczony termin do wniesienia odwołania od rozwiązania umowy o

pracę bez wypowiedzenia, liczony od dnia złożenia oświadczenia woli pracodawcy o

rozwiązaniu tej umowy, mimo braku ustalenia złożenia takiego oświadczenia woli

przez pracodawcę.

W skardze kasacyjnej podniesiono również zarzut naruszenia przepisów postępowania, w szczególności 1) art. 378 § 1 k.p.c. w związku z art. 379 pkt 5 k.p.c.,

przez niewzięcie pod uwagę z urzędu nieważności postępowania polegającej na pozbawieniu powoda możności obrony swych praw, 2) art. 236 k.p.c. w związku z art.

217 § 1 k.p.c., art. 210 § 3 k.p.c., art. 235 i 382 k.p.c., przez oparcie rozstrzygnięcia

na dowodach, które nie zostały w formalny sposób dopuszczone i przeprowadzone,

co narusza ogólne reguły postępowania dowodowego w zakresie bezpośredniości,

jawności, równości stron i kontradyktoryjności, a także art. 316 § 2 k.p.c., ponieważ

rozprawa nie obejmowała w odniesieniu do tych dowodów postępowania dowodowego i roztrząsania jego wyników, 3) art. 232 k.p.c. w związku z art. 382 k.p.c., przez

przeprowadzenie bez uzasadnienia z urzędu dowodu niewskazanego przez strony,

co stanowiło naruszenie prawa do bezstronnego sądu i naruszało art. 32 ust. 1 i art.

45 ust. 1 Konstytucji RP, 4) art. 229 i 245 k.p.c. w związku z art. 233 § 1 k.p.c., art.

328 § 2 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c., przez nieuzasadnione pominięcie faktu przyznanego przez stronę przeciwną dotyczącego sposobu rozwiązania umowy o pracę oraz

pominięcie i uchylenie się od rozważenia dowodu ze świadectwa pracy, 5) art. 231

k.p.c. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c., poprzez wadliwe wnioskowanie

z innych faktów, które nie zostały ustalone prawidłowo oraz uznanie na tej podstawie,

że doszło do złożenia oświadczenia woli o rozwiązaniu z powodem umowy o pracę

bez wypowiedzenia z jego winy.

Jako okoliczności uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

wskazano nieważność postępowania oraz oczywiste uzasadnienie skargi. W ocenie

skarżącego, w sprawie doszło do ewidentnego naruszenia przepisów procesowych

dotyczących prowadzenia postępowania dowodowego z urzędu (art. 232 k.p.c.) bez

wydania postanowienia dowodowego określonego w art. 236 k.p.c., skutkiem czego

wystąpił brak możności obrony praw przez skarżącego (art. 379 pkt 5 k.p.c.). Sąd

pierwszej instancji uznał bowiem, bez wydawania postanowienia dowodowego na tę

okoliczność, że na skutek oświadczenia woli złożonego przez przewodniczącego

rady nadzorczej pozwanego doszło do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Zatem Sąd dopuścił z urzędu dowód mający zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bez powiadomienia stron o treści zarządzenia i

bez wskazania okoliczności, na jakie dowód ten został dopuszczony. Skarżący nie

mógł podjąć stosownej inicjatywy dowodowej dla obalenia przyjętej przez Sąd tezy.

Dopiero z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji skarżący dowiedział się o

przyjęciu za udowodnioną okoliczności złożenia przez pozwaną oświadczenia woli o

rozwiązaniu umowy o pracę z winy pracownika. Nie wiadomo natomiast, kiedy w procesie miało miejsce takie ustalenie, wobec tego skarżący nie mógł się do tych dowodów ustosunkować wcześniej niż po wydaniu zaskarżonego wyroku. Takie działania

Sądu pierwszej instancji doprowadziły do niemożności obrony praw przez skarżącego, co powinno prowadzić do nieważności postępowania na podstawie art. 379 pkt 5

k.p.c., a czego Sąd Okręgowy na podstawie art. 378 § 1 k.p.c. nie wziął pod uwagę z

urzędu i nie orzekł w trybie art. 386 § 2 k.p.c.

Odnośnie do drugiej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi do rozpoznania, skarżący podniósł, że zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie Sądu

Najwyższego w razie odwołania członka zarządu z pełnienia funkcji przez radę nadzorczą spółki organem właściwym do rozwiązania z nim umowy o pracę jest zarząd

spółki, a nie rada nadzorcza. Z ustalonego przez Sądy obu instancji stanu faktycznego, który nie był kwestionowany przez strony, wynika, że skuteczne odwołanie powoda z funkcji wiceprezesa zarządu nastąpiło w dniu 31 lipca 2002 r. na podstawie

uchwały rady nadzorczej, która zaraz po jej podjęciu została wręczona skarżącemu

w miejscu odbywania się tej rady. W uchwale tej nie ma żadnej wzmianki dotyczącej

rozwiązania umowy o pracę na stanowisku zastępcy dyrektora generalnego. Od

chwili podjęcia uchwały przestał wobec skarżącego obowiązywać art. 379 § 1 k.s.h.,

przewidujący szczególną reprezentację spółki akcyjnej w stosunkach umownych - w

tym w stosunkach wynikających z zawarcia umowy o pracę - z członkiem zarządu.

Stosownie zaś do § 1 ust. 2 umowy o pracę z dnia 28 czerwca 2002 r., stosunek

pracy na podstawie art. 30 § 1 pkt 4 k.p. rozwiązał się z upływem czasu, na który

była zawarta ta umowa. Skoro stosunek ten uległ rozwiązaniu z mocy umowy, to nie

mógł rozwiązać się „w późniejszym czasie” na podstawie art. 52 § 1 k.p. wskutek

oświadczenia woli przewodniczącego rady nadzorczej o rozwiązaniu z powodem

umowy o pracę bez wypowiedzenia z jego winy (nie może się rozwiązać stosunek

pracy, który już nie istnieje). Według ustaleń Sądów obu instancji, przewodniczący

rady nadzorczej oświadczenie to złożył w momencie wręczania powodowi uchwały o

odwołaniu go ze składu zarządu pozwanej, a więc już po rozwiązaniu stosunku pracy

wskutek upływu czasu na jaki została zawarta umowa. W ocenie skarżącego,

„oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia złożone rze-

komo przez przewodniczącego rady nadzorczej nie mogło wywołać skutków prawnych wobec stosunku pracy, który ustał w momencie podjęcia uchwały rady nadzorczej o odwołaniu powoda z funkcji członka zarządu, w związku z czym oświadczenie

to nie mogło wywołać żadnych skutków prawnych, gdyż stosunek pracy już uległ

wcześniej rozwiązaniu”. Ponadto zaskarżony wyrok w rażący sposób narusza prawo

także z tego względu, że ustalenia Sądu pierwszej instancji (traktowane na podstawie art. 382 k.p.c. również jako ustalenia Sądu drugiej instancji), odnośnie do skutecznego oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę na stanowisku zastępcy

dyrektora generalnego bez wypowiedzenia przez przewodniczącego rady nadzorczej

pozwanej dokonane zostały bez przeprowadzenia dowodu na okoliczność, czy przewodniczący rady nadzorczej miał stosowne upoważnienie, o którym stanowi art. 3 1 §

1 k.p., do podejmowania czynności za Spółkę jako pracodawcę w stosunkach ze

„zwykłymi" pracownikami. Brak takiego ustalenia właściwego umocowania przewodniczącego rady nadzorczej nie pozwalał uznać, że doszło do skutecznego złożenia

oświadczenia woli przez uprawniony organ spółki w stosunkach pomiędzy pracodawcą a pracownikiem.

W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku

oraz o przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego jej rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Najdalej idący zarzut nieważności postępowania z powodu pozbawienia powoda możności obrony swych praw (art. 379 pkt 5 k.p.c. w związku z art. 378 § 1

k.p.c.), wskutek formalnego niedopuszczenia dowodów na okoliczność złożenia

oświadczenia woli pracodawcy o niezwłocznym rozwiązaniu z powodem umowy o

pracę i braku możliwości ustosunkowania się do tej koncepcji Sądu Okręgowego, jest

chybiony już dlatego, że uznanie przez ten Sąd, iż w złożonym i skomplikowanym

prawniczo stanie sprawy, w której pozwany pracodawca błędnie potraktował powoda

jako pracownika, z którym stosunek pracy rozwiązał się z upływem okresu (czasu)

trwania umowy terminowej, ale równocześnie powód miał świadomość, iż pracodawca stwierdził taki sposób rozwiązania stosunku pracy z upływem tego terminu, bo na

rozprawie w dniu 4 października 2006 r. zeznał, iż wiedział, że od 1 sierpnia 2002 r.

nie jest już pracownikiem, nie wynikało z procesowego stadium zbierania materiału

dowodowego, ale było wynikiem jego uprawnionej sędziowskiej oceny dokonanej

przez Sąd drugiej instancji. Skarżący nie został zatem pozbawiony możności obrony

swych praw w tym zakresie, bo ten poddawał się kasacyjnemu osądowi sprawy.

Rozwiązanie terminowej umowy o pracę z upływem uzgodnionego terminu jej

obowiązywania następuje z woli stron wyrażonej przy nawiązaniu terminowego stosunku pracy, a w konsekwencji do wywołania skutku rozwiązującego terminową

umowę o pracę nie jest potrzebne żadne dalsze oświadczenie woli pracodawcy składane w dacie upływu uzgodnionego okresu obowiązywania (trwania) terminowego

stosunku pracy. Wprawdzie niekiedy przyjmuje się, że niedopuszczanie pracownika

do świadczenia pracy przez pracodawcę pozostającego w błędnym przekonaniu o

rozwiązaniu się terminowej umowy o pracę z upływem okresu na jaki była zawarta,

nie jest równoznaczne ze złożeniem o świadczenia woli o rozwiązaniu tej umowy bez

wypowiedzenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2005 r., II PK

113/04, OSNP 2005 nr 16, poz. 244), to zawsze należy wskazać adekwatne środki

prawne w sytuacjach, w których pracodawca uniemożliwia wykonywanie pracownikowi obowiązków wynikających z terminowego stosunku prawnego wskutek wadliwego lub bezpodstawnego przyjęcia, że upłynął końcowy termin zawartej terminowej

umowy o pracę. Inaczej rzecz ujmując, każda jednostronna deklaracja pracodawcy o

ustaniu stosunku pracy, nawet dokonana z naruszeniem prawa, prowadzi do ustania

stosunku pracy w terminie wskazanym przez pracodawcę, bo wszelkie jego czynności, nawet bezprawne, zmierzające do rozwiązania stosunku pracy są skuteczne i

mogą być podważone wyłącznie w drodze odpowiedniego powództwa. W ocenie

Sądu Najwyższego, służą temu roszczenia dotyczące niezgodnego z prawem rozwiązania terminowej umowy o pracę, które powinny być zgłaszane w terminach adekwatnych do zaskarżania czynności pracodawcy bezprawnie rozwiązującego stosunek pracy lub błędnie deklarującego jego ustanie. Oznacza to, że terminy określone

w art. 264 k.p. mają także zastosowanie w przypadkach bezprawnego odsunięcia

pracownika od wykonywania pracy w następstwie wadliwego uznania przez pracodawcę, że doszło do rozwiązania umowy o pracę na czas określony także dlatego,

że Kodeks pracy reguluje sankcje za naruszenie przepisów o wypowiadaniu (art. 50

§ 3 k.p.) lub rozwiązywaniu terminowych umów o pracę bez wypowiedzenia (art. 58

k.p.). Dlatego w celu uniknięcia oczywiście niepożądanych społecznie następstw sytuacji, w których strony umowy o pracę długotrwale nie realizują obowiązków wynikających z terminowego stosunku pracy, powód - wiedząc o tym, że pracodawca nie

uważa go już za pracownika wskutek błędnej oceny, że doszło do rozwiązania termi-

nowej umowy o pracę - powinien poddać sprawę pod osąd sądu pracy i wykazywać,

że deklaracja pracodawcy o ustaniu terminowego stosunku pracy była wadliwa i nie

mogła prowadzić do legalnego i skutecznego rozwiązania terminowej umowy o

pracę. Tego rodzaju spór dotyczy w istocie rzeczy bytu stosunku pracy, przeto powinien być rozstrzygany w trybie właściwym do osądzenia roszczeń z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania terminowej umów o pracę (art. 50 § 3 albo art. 58 k.).

Dla zachowania tego trybu konieczne jest zgłoszenie adekwatnych roszczeń w terminie określonym w art. 264 § 1 lub 2 k.p., który biegnie od daty powzięcia przez

pracownika wiadomości o tym, iż pracodawca stwierdził rozwiązanie terminowej

umowy o pracę wskutek upływu okresu na jaki była zawarta. Na taką wiadomość,

która może dotrzeć do pracownika w każdej formie ujawniającej wolę pracodawcy

ustania stosunku pracy (art. 61 k.c. w związku z art. 300 k.p.), pracownik powinien

zatem reagować tak jak na bezprawne rozwiązanie terminowego stosunku pracy,

które wymaga poddania sporu pod osąd sądu pracy w terminach określonych w art.

264 k.p., skoro sporne jest dalsze trwanie, tj. byt terminowego stosunku pracy, bo

pracownik zostaje odsunięty od dalszego wykonywania pracy i pozbawiony możliwości jej świadczenia w ramach terminowego stosunku pracy.

Natomiast pojawiające się niekiedy wątpliwości dotyczące sposobu uzasadniania roszczeń dotyczących dalszego bytu terminowego stosunku pracy (roszczenie

o zatrudnianie lub dopuszczanie do pracy), bądź potrzeby przywrócenia do pracy, tj.

reaktywowania stosunku pracy, który skutecznie nie ustał (nie rozwiązał się) wskutek

potencjalnie wadliwego uznania przez pracodawcę upływu końcowego terminu trwania umowy o pracę na czas określony (art. 30 § 1 pkt 4 k.p.), a któremu towarzyszyło

natychmiastowe pozbawienie pracownika możliwości dalszego świadczenia pracy,

powinny być rozważane jako ewentualne okoliczności usprawiedliwiające przywrócenie terminu do zaskarżenia czynności pracodawcy bezprawnie rozwiązującego terminowy stosunek pracy, zwłaszcza gdy nie powiadomił on pracownika o możliwości

zaskarżenia do sądu pracy zastosowanego (deklarowanego) sposobu ustania stosunku pracy. Powyższe sprawiało, że bezzasadne uznanie przez pracodawcę rozwiązania terminowej umowy o pracę wskutek upływu okresu na jaki była zawarta,

któremu towarzyszy natychmiastowe pozbawienie pracownika możliwości dalszego

świadczenia pracy, wymaga zaskarżenia tego sposobu ustania terminowej umowy o

pracę w trybie właściwym dla zaskarżania czynności pracodawcy bezprawnie rozwiązującego terminowy stosunek pracy (art. 58 k.p w związku z art. 264 § 2 k.p.).

Taką uprawnioną koncepcję przyjął Sąd drugiej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i była ona w pełni usprawiedliwiona na gruncie stanu faktycznego

rozpoznawanej sprawy, w której pozwany pracodawca wadliwie uznał, iż stosunek

pracy powoda rozwiązał się z dniem odwołania go z funkcji wiceprezesa zarządu

pozwanej spółki i pozbawił go niezwłocznie możliwości dalszego wykonywania pracy

na stanowisku zastępcy dyrektora generalnego. Na gruncie takiego stanu sprawy w

pozwie powód domagał się „orzeczenia nieważności umowy o pracę … od wyrazu

‘lub’ do końca zdania”, a w konsekwencji uznania „niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia” oraz przywrócenia do pracy na poprzednich

warunkach na podstawie art. 56 k.p., ostatecznie zaś wnosił o zasądzenie odszkodowania za czas pozostawania bez pracy w wysokości wynagrodzenia za 3 miesiące. Oznaczało to, że także powód uznawał siebie za pozbawionego zatrudnienia

wskutek rozwiązania terminowej umowy o pracę, przeto już z tej przyczyny nieuzasadnione były jego kasacyjne zarzuty o braku złożenia skutecznego oświadczenia

woli pracodawcy o ustaniu terminowego stosunku pracy.

Okoliczności rozpoznawanej sprawy prowadziły do uznania, że wprawdzie pozwany pracodawca wadliwie stwierdził rozwiązanie terminowego stosunku pracy, ale

równocześnie powód wiedział, że po upływie wskazanej daty ustania terminowego

stosunku pracy, tj. „od 1 sierpnia 2002 r. nie jest już pracownikiem”, bo za takiego nie

uznawał go nie tylko przewodniczący rady nadzorczej, ale także pełniący obowiązki

prezesa zarządu pozwanej Spółki, który potwierdził ustanie stosunku pracy oraz nakazał powodowi rozliczenie się z powierzonych rzeczy i pozbawił go możliwości

świadczenia pracy, a powód nie stawiał się do pracy oraz nie zgłaszał gotowości do

jej wykonywania. Takie zachowanie się obu stron stosunku pracy uprawniało konkluzję Sądów obu instancji, „że w dniu 31 lipca 2002 roku doszło do rozwiązania umowy

o pracę z powodem, chociaż nastąpiło to z naruszeniem art. 30 § 3 i 4 k.p.”, skoro

równocześnie powód opierał swoje żądania na zarzutach naruszenia przepisów o

niezgodnym z prawem rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia. W tak ustalonych okolicznościach sprawy, tj. w przypadku natychmiastowego pozbawienia powoda możliwości dalszego świadczenia pracy w następstwie wadliwej deklaracji pozwanego pracodawcy o rozwiązaniu terminowej umowy o pracę wskutek upływu

okresu na jaki była zawarta, powód powinien zakwestionować wadliwy lub bezprawny sposób rozwiązania terminowej umowy o pracę, który doprowadził do unicestwienia dalszego bytu terminowego stosunku pracy, tyle że wymagało to zachowania

trybu właściwego dla zaskarżania czynności pracodawcy bezprawnie rozwiązującego

stosunek pracy (art. 58 k.p.) w terminie określonym w art. 264 § 2 k.p., liczonym od

daty powzięcia przez powoda wiadomości o tym, iż pracodawca stwierdził ustanie

(rozwiązanie) terminowej umowy o pracę wskutek upływu okresu na jaki była zawarta. Oczekiwanie powoda na wyjaśnienie przyczyn natychmiastowego zerwania

odrębnego od stosunku pracy organizacyjnego (korporacyjnego) stosunku członkostwa powoda w zarządzie pozwanej Spółki mogło być rozpatrywane co najwyżej jako

okoliczność usprawiedliwiająca przywrócenie terminu do zaskarżenia czynności rozwiązującej terminowy stosunek pracy, jeżeli powód nie został powiadomiony o terminie zaskarżenia czynności prowadzącej do ustania tego stosunku pracy.

W skardze kasacyjnej skarżący bezpodstawnie zakwestionował uprawnienie

przewodniczącego rady nadzorczej do dokonania czynności stwierdzającej rozwiązanie stosunku pracy, zważywszy że do ustania stosunku pracy - w koncepcji pozwanego i stosownie do brzmienia § 1 ust. 2 umowy o pracę - doszło jedną uchwałą

rady nadzorczej pozbawiającą powoda funkcji wiceprezesa zarządu w pozwanej

spółce, która była „sprzężona” z rozwiązaniem terminowej umowy o pracę, tj. prowadziła do równoczesnego ustania (rozwiązania) terminowego stosunku pracy. W tej

koncepcji, przewodniczący rady nadzorczej poinformował powoda o „pracowniczym”

skutku uchwały o odwołaniu z członkostwa w zarządzie równocześnie prowadzącym

do ustania stosunku pracy. Nawet gdyby uznać, że ta niezwłoczna, bezpośrednia i

dokonana w tym samym dniu deklaracja przewodniczącego rady nadzorczej o równoczesnym zakończeniu terminowej umowy o pracę, wskutek upływu terminu na jaki

była zawarta, była złożona już wobec pracownika pozbawionego członkostwa w zarządzie, to taki sposób ustania stosunku pracy powoda został niezwłocznie potwierdzony przez pełniącego obowiązki prezesa zarządu pozwanej spółki, który realizował

działania wyrażające (potwierdzające) zakończenie terminowego stosunku pracy,

nakazując powodowi rozliczenie się z powierzonych przez pracodawcę przedmiotów

oraz opuszczenie miejsca pracy, a zatem uznawał powoda za byłego pracownika

pozwanego pracodawcy. W judykaturze przyjmuje się, że czynności rozwiązujące

stosunek pracy podjęte przez organ formalnie nieuprawniony pozostają w mocy, jeżeli pracodawca podtrzymuje działania potwierdzające ustanie stosunku pracy (por.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 1999 r., I PKN 117/99, OSNAPiUS 2000

nr 17, poz. 646). Łącznie powyższe okoliczności uprawniały do wyrażenia stanowiska, że w przypadku natychmiastowego pozbawienia pracownika możliwości dal-

szego świadczenia pracy w następstwie wadliwego stwierdzenia pracodawcy

rozwiązania się terminowej umowy o pracę wskutek upływu okresu na jaki była zawarta, pracownik powinien zakwestionować ten sposób rozwiązania terminowej

umowy o pracę w trybie właściwym dla zaskarżania czynności pracodawcy bezprawnie rozwiązującego stosunek pracy (art. 58 k.p.) i w terminie określonym w art. 264 §

2 k.p., liczonym od daty powzięcia wiadomości o tym, że pracodawca bezzasadnie

uznał, iż terminowa umowa o pracę rozwiązała się z upływem czasu, na jaki była zawarta.

Mając powyższe na uwadze skarga kasacyjna podlegała oddaleniu (art. 398 14

k.p.c.) z uwagi na zawiniony przez powoda upływ terminu do poddania pod osąd

sądu pracy sprawy legalności ustania terminowego stosunku pracy oraz potwierdzony przez Sąd drugiej instancji brak okoliczności usprawiedliwiających przywrócenie

powodowi tego terminu na podstawie art. 265 k.p. Przepis ten stanowił zasadniczą

podstawę prawną wydania zaskarżonego wyroku, ale w ogóle nie został wymieniony

wśród podstaw skargi kasacyjnej i dlatego nie mógł być objęty granicami kasacyjnego osądu (art. 39813 § 2 k.p.c.).

Sąd Najwyższy nie miał także możliwości szerszego ustosunkowania się do

stanowiska Sądów obu instancji o uznaniu za nieważną klauzuli rozwiązującej terminowy stosunek pracy powoda z chwilą ustania korporacyjnego stosunku członkostwa

w zarządzie pozwanej Spółki, tj. z datą odwołania go z funkcji wiceprezesa, bo była

to koncepcja korzystna dla skarżącego, ponieważ - w przeciwnym razie - jego terminowa umowa o pracę rozwiązałaby się z upływem tak zastrzeżonego terminu bez

możliwości formułowania skutecznych roszczeń z tego tytułu. W tym zakresie Sąd

Najwyższy nie wykluczył jedynie, że - w konkretnych okolicznościach sprawy - dopuszczalne jest uznanie za nieważną klauzuli rozwiązującej terminową umowę o

pracę z momentem ustania korporacyjnego stosunku członkostwa w zarządzie spółki

prawa handlowego, jeżeli skutki rozwiązujące równocześnie oba te stosunki prawne

nie zostały jednoznacznie uzgodnione i są wątpliwe na gruncie ochronnych norm

prawa pracy, tj. pozbawiają odwołanego członka zarządu roszczeń ze stosunku

pracy (art. 370 § 1 zdanie drugie k.s.h.), co niewątpliwie poddaje się osądowi sądu

pracy w terminach określonych w art. 264 k.p.