Legislator Case Law & Legislation
DE FR IT EN
Analyze in Legislator
II PK 44/17 AI generated

II PK 44/17 · Sąd Najwyższy

Case Number II PK 44/17
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome wyrok
Open official source Machine-readable Markdown (.md)

Legislator summary

AI generated

Sąd Apelacyjny w (…) postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2016 r., po rozpoznaniu sprawy R. L. i 375 funkcjonariuszy Straży Granicznej skierowanej przeciwko Skarbowi Państwa - Ministerstwu Spraw Wewnętrznych w W., oddalił zażalenie powodów od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 21 października 2015 r. odrzucającego pozew.Przedmiotem postępowania był pozew grupowy złożony przez R. L. działającego jako reprezentant grupy 375 funkcjonariuszy Straży Granicznej, przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Spraw Wewnętrznych o odszkodowanie z tytułu braku waloryzacji wynagrodzeń w latach 2009 - 2014.

Legislator headnote

AI generated

art. 417 § 1 k.c, art. 4171 § 4 k.c, art. 417 k.c, art. 108 § 2 k.p.c; II PK 44/17 · Sąd Najwyższy: kwoty 20 640,96zł wraz z odsetkami w wysokości 4158,04zł, łącznie 24 799,00zł na rzecz Kochanowicza Bogusława i dalej analogicznie sformułowane żądania w odniesieniu do pozostałych 374 osób różniące się co do wysokości (s. 1-35 pozwu) - dalej bez sprecyzowania charakteru żądanego świadczenia pieniężnego. Po krótkim opisie stanu prawnego skonkretyzowano, że „podstawą prawną żądania niniejszego pozwu są przepisy art. 4 i 6 ust. 1 w zw. z art. 5 pkt 1 lit, a i c ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U.

Keywords

AI generated
group exemption suspension of unemployment benefits reduction of salary recalculation of unemployment benefits occupational disability benefits unemployment benefits overpayment

Cited Legislation

AI generated
art. 417 § 1 k.c
Roszczenia powodów nie zostały określone formalnie jako żądanie odszkodowania w oparciu o dyspozycję art. 417 § 1 k.c., który stanowi o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
art. 4171 § 4 k.c
art. 417 k.c
W pozwie, pomimo ogólnikowego powoływania się na brak przeprowadzonej waloryzacji, który spowodował szkodę finansową powodów i odwołania się do odpowiedzialności deliktowej z art. 417 k.c., nie zostało wywiedzione roszczenie o odszkodowanie.
art. 108 § 2 k.p.c
W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy rozstrzygnął przy wykorzystaniu reguły z art. 108 § 2 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated
I ACz 1235/11
III PK 87/13
Wyrokiem z dnia 6 marca 2013 r.
AI generated
II C 152/15
W dniu 28 listopada 2014 r.
IV Pa 22/15
Sąd Rejonowy w(...)w wyroku z dnia 2.03.2015 r.
IV Pa 117/25
Wyrokiem z dnia 20.05.2025 r.
VIII Pa 23/13
Wyrokiem z dnia 19 listopada 2012 r.
XII Ko 14/20
sygn. akt XII Ko 14/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 maja 2021 roku Sąd Okręgowy w Warszawie XII Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: sędzia Danuta Kachnowicz protokolant: Daniel Wiśniewski, Mirosław Grzęda, Paulina Adamowska w obecności prokuratora: Andrzeja Jóźwika, Krystyny Nogal - Załuskiej przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Szczecinie jako organu reprezentującego Skarb Państwa zgodnie z art. 554 § 2b pkt 3 k.p.k. po rozpoznaniu w dniach : 4 grudnia 2020 roku , 14 kwietnia 2021 roku i 12 maja 2021 roku, sprawy przeciwko Skarbowi Państwa z wniosku W. K. , o zadośćuczynienie i odszkodowanie za doznaną krzywdę z tytułu niewątpliwie niesłusznego zatrzymania w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Regionalną w Szczecinie o sygn. akt (...) na podstawie art. 552 § 4 k.p.k. oraz art. 554 § 4 k.p.k. orzeka I. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy W. K. kwotę 15000 (słownie: piętnaście tysięcy ) złotych tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną z powodu niewątpliwie niesłusznego zatrzymania w dniach 6 grudnia 2018 roku – 7 grudnia 2018 roku w sprawie Prokuratury Regionalnej w Szczecinie o sygn. akt (...); II. w pozostałym zakresie wniosek oddala; III. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy W. K. kwotę 336 (słownie: trzysta trzydzieści sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; IV. kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UWO Sygnatura akt XII Ko 14/20 1. WNIOSKODAWCA W. K. 2. ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA 1. Odszkodowanie (kwota główna) Odsetki 40.957,77 złotych 2. Zadośćuczynienie (kwota główna) Odsetki 209.042,23 złotych 3. Inne Zwrot wydatków poniesionych z tytułu ustanowienia pełnomocnika 3. Ustalenie faktów 3.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Fakt Dowód Numer karty W dniu 5 grudnia 2018 roku pełnomocnik W. K. złożył wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie w/w przez funkcjonariuszy (...) w okresie od dnia 6 grudnia 2018 roku do dnia 7 grudnia 2018 roku w sprawie o sygn. akt (...) Prokuratury Regionalnej w Szczecinie. Wnioskodawca domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa na jego rzecz kwoty 40.957,77 zł tytułem odszkodowania oraz kwoty 209.042,23 zł tytułem zadośćuczynienia. W uzasadnieniu wniosku zakwestionowano m.in. to , że podczas zatrzymania założono wnioskodawcy kajdanki, chociaż nie było ku temu podstaw, a nadto, że zatrzymania dokonało aż 6 funkcjonariuszy (...) oraz że zatrzymanie W. K. i innych osób z (...) u zostało nagłośnione w mediach. W konsekwencji, jak wskazał autor wniosku, zatrzymanie spowodowało dla wnioskodawcy negatywne skutki związane z przeżyciami natury moralnej – uczuciem przykrości, utratą dobrego imienia, ostracyzmem środowiskowym, które mając na uwadze jego pozycję zawodową stanowiły znaczną krzywdę. Natomiast na szkodę majątkową, jak podniesiono we wniosku, składa się kwota pieniężna, niewypłacona wnioskodawcy z tytułu świadczeń wynikających z zatrudnienia. Wniosek wraz z załącznikami k. 1 – 44 W. K. w latach 2011 – 2017 pełnił funkcję zastępcy Przewodniczącego (...) (dalej: (...)). W chwili zatrzymania był zatrudniony na stanowisku doradcy w (...) (dalej: (...)). Przez przełożonych był oceniany jako pracownik wykonujący swoje obowiązki ze starannością i zaangażowaniem. Zeznania W. K. k. 135v – 141, k. 236v – 241 Zeznania A. K. k. 241 – 243 Zeznania A. J. k. 243v – 245v Oświadczenie z dnia 13.12.2018 r. L. B., M. B. i H. W. k. 44 Dokumenty i dane dot. W. K. k. 181 – 197 W dniu 29 listopada 2018 roku, prokurator Prokuratury Regionalnej w Szczecinie, w ramach prowadzonego śledztwa w sprawie o sygn. akt (...), wydał postanowienie o zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu W. K. do siedziby Prokuratury Regionalnej w Szczecinie. Polecenie zatrzymania oraz doprowadzenia wnioskodawcy do Prokuratury, jak również przeszukania jego miejsca zamieszkania i samochodów ( w razie koniczności) , wykonywali funkcjonariusze (...) Delegatury w Szczecinie. Postanowienie o zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu oraz o przeszukaniu k. 23 – 25 Wnioskodawca został zatrzymany w dniu 6 grudnia 2018 roku o godz. 06:09 w swoim domu w W. przez sześciu funkcjonariuszy (...). Po poinformowaniu o przyczynach zatrzymania i przysługujących mu prawach nie składał on zastrzeżeń co do zasadności i sposobu przeprowadzenia czynności. Poprosił o poinformowanie o swoim zatrzymaniu adw. J. N. oraz J. B. - członka zarządu (...). W związku ze zgłoszonymi problemami natury zdrowotnej W. K. został przewieziony do szpitala na (...) i tam przebadany przez lekarza, po czym ponownie z funkcjonariuszami wrócił do domu, gdzie przeprowadzone zostało przeszukanie. Podczas wyprowadzania z domu do pojazdu oraz z samochodu do szpitala i w drodze powrotnej do domu funkcjonariusze założyli na ręce wnioskodawcy kajdanki. Następnie został on przewieziony do Prokuratury Regionalnej w Szczecinie, gdzie przedstawiono mu zarzut popełnienia czynu z art. 231 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. , a mianowicie, że w okresie od 22 października 2013 r. do 15 września 2014 r. w W., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez członków zarządu (...) w W., oraz przez inne osoby, które wyłudzały pożyczki ze (...), jako funkcjonariusz publiczny – Zastępca Przewodniczącego (...), będąc na podstawie: - art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 2 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym, - art. 60, art. 60a, art. 61 oraz art. 73 ust. 1 i art. 73a ust. 1 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych, - § 1 ust. 2 oraz § 2 Statutu (...), stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 172 Prezesa Rady Ministrów w sprawie nadania statutu Urzędu (...) z dnia 22 listopada 2006 r. - § 5 ust. 1 Regulaminu (...), stanowiącego załącznik do uchwały nr 12/2012 (...) z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie regulaminu (...) - § 5 i § 30 ust. 2, ust. 10 pkt. b oraz ust. 20 regulaminu organizacyjnego Urzędu (...), stanowiącego załącznik do zarządzenia nr (...) Przewodniczącego (...) z dnia 2 stycznia 2012 r. w sprawie nadania regulaminu organizacyjnego (...) oraz zarządzeń Przewodniczącego (...) nr (...) z dnia 8 listopada 2012 r., nr (...) z dnia 13 marca 2013 r., zmieniających zarządzenie w sprawie nadania regulaminu organizacyjnego (...) - § 1 ust. 2 zarządzenia nr (...) Przewodniczącego (...) z dnia 2 stycznia 2012 r. w sprawie określenia podległości komórek organizacyjnych (...), - § 3, § 9 ust. 1, 2, § 16 regulaminu wewnętrznego (...), stanowiącego załącznik do zarządzenia nr (...) Przewodniczącego (...) z dnia 8 listopada 2012 r. w sprawie nadania regulaminu wewnętrznego (...) obowiązującego od dnia 9 maja 2014 r. oraz § 3, § 9 ust. 1, 2, 18 oraz § 18 regulaminu wewnętrznego (...), stanowiącego załącznik do zarządzenia nr (...) Przewodniczącego (...) z dnia 9 maja 2014 r. w sprawie nadania regulaminu wewnętrznego (...), odpowiedzialnym za pracę oraz kierując (...) w zakresie wydawania poleceń i wytycznych, a tym samym sprawując nadzór nad stanem załatwianych przez (...) spraw oraz ich terminowość, a także uprawionych do zatwierdzenia przygotowanych materiałów w tym projektów rozstrzygnięć administracyjnych na posiedzenia (...) w okresie trwania postępowania administracyjnego o ustanowienie zarządcy komisarycznego w (...) w W. nie dopełnił swoich obowiązków wynikających z powyższych przepisów poprzez niewłaściwie kierowanie pracą Urzędu (...) oraz (...) przejawiające się nie zakończeniem prowadzonego postępowania administracyjnego przez podległy mu Departament sporządzeniem projektu decyzji administracyjnej o ustanowieniu zarządcy komisarycznego w (...) w W. i nie przedłożenie go na posiedzenie (...) wraz z wnioskiem o ustanowienie takiego zarządcy w sytuacji powstania w (...) w W. groźby nie spłacenia zobowiązań wobec jej klientów oraz stwierdzenia, iż działalność (...) w W. wykazywała rażące i uporczywe naruszanie przepisów prawa, o których mowa w art. 73 ust. 1 oraz art. 73a ust. 1 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych, które to przesłanki zaistniały w toku prowadzonego postępowania administracyjnego i zostały stwierdzone przez (...) w toku prowadzonych w (...) w W. kontroli, które miały miejsce w dniach od 18 lutego 2013 r. do 15 marca 2013 r., od dnia 9 grudnia 2013 r. do 20 grudnia 2013 r., od 27 stycznia 2014 r. do 21 lutego 2014 r. i znalazły odzwierciedlenie w protokołach kontroli z dnia 15 kwietnia 2013 r., 24 stycznia 2014 r., 31 marca 2014 r. oraz w protokole kontroli GIIF z dnia 17 kwietnia 2013 r. w wyniku czego wydana przez (...) w dniu 4 listopada 2014 r. decyzja o ustanowienie zarządcy komisarycznego była spóźniona i nie pozwalała na realizację programu postępowania naprawczego w (...), czym działał na szkodę interesu publicznego w łącznej kwocie 1 658 031 901,60 zł stanowiącą sumę środków wypłaconych przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny i prywatnego w łącznej kwocie 58 115 307,20 zł stanowiącą sumę środków niewypłaconych 272 depozytariuszom przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny, to jest o czyn z art. 231 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.. Następnie przesłuchano go w charakterze podejrzanego i czynność tę zakończono o godz. 21.26, po czym przewieziono W. K. do Izby Zatrzymań i tutaj przeprowadzono osobiste przeszukanie. W dniu 7 grudnia 2018 roku W. K. kontynuował składanie wyjaśnień. Po zakończeniu tej czynności, w dniu 7 grudnia 2018 roku prokurator wydał postanowienie o zastosowaniu wobec podejrzanego środków zapobiegawczych w postaci poręczenia majątkowego w kwocie 200.000 złotych oraz na podstawie art. 276 k.p.k. zawieszenia w czynnościach służbowych wykonywanych w (...). Ponadto zastosowano wobec niego dozór Policji połączony z obowiązkiem stawiennictwa 1 raz w miesiącu w KRP (...) oraz zakazem nawiązywania bezpośredniego lub pośredniego kontaktu z A. J., D. T., Z. L., H. M., A. O. i D. C.. Czynności z wnioskodawcą zostały zakończone w Prokuraturze ok. godz. 23.30 w dniu 7 grudnia 2018 roku. Protokół zatrzymania W. K. k. 26 Zeznania W. K. k. 135v – 141, k. 236v – 241 Zeznania A. K. k. 241 – 243 Jak wspomniano, w związku z postanowieniem prokuratora Prokuratury Regionalnej w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2018 roku wydanym m.in. na podstawie art. 276 k.p.k. W. K. został zawieszony w czynnościach służbowych w (...), a w konsekwencji został zwolniony z obowiązku stawiania się w miejscu pracy, przy czym, ten środek zapobiegawczy został uchylony na mocy postanowienia Sądu Rejonowego Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 26 lutego 2019 roku w sprawie IV Kp 368/18. Wnioskodawca nie wykonywał swoich obowiązków zawodowych od dnia 13 grudnia 2018 roku do dnia 27 lutego 2019 roku. W okresie tym nie otrzymywał również wynagrodzenia i wysokość utraconego świadczenia zasadniczego wyniosła 40.000,89 złotych. Ponadto nie otrzymał premii za IV kwartał 2018 roku w kwocie 3.418,20 złotych, jak również premii za I kwartał 2019 roku w kwocie 8.635,37 złotych oraz dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2018 roku tj. 950,12 złotych. Pismo z (...) z dnia 13.12.2018 r. k. 38 Pismo z (...) z dnia 27.02.2019 r. k. 39 Pismo z (...) z dnia 26.03.2019 r. k. 40 Pismo z (...) z dnia 18.04.2019 r. z wyliczeniem utraconego wynagrodzenia za czas objęty zawieszeniem w czynnościach służbowych k. 41 Wniosek W. K. o wypłatę należnego mu wynagrodzenia zasadniczego wraz ze składnikami pochodnymi za okres objętym zawieszeniem w czynnościach służbowych k. 42 – 43 Jak wyżej wspomniano, postanowieniem z dnia 26 lutego 2019 roku Sąd Rejonowy Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie wydanym w sprawie o sygn. akt IV Kp 368/18, po rozpoznaniu zażalenia obrońcy podejrzanego W. K. na postanowienie prokuratora Prokuratury Regionalnej w Szczecinie z dnia 16 listopada 2018 roku (sygn. akt (...)) o żądaniu wydania rzeczy, przeszukaniu oraz na zatrzymanie rzeczy, zatrzymanie W. K. w dniu 6 grudnia 2018 roku oraz na postanowienie prokuratora Prokuratury Regionalnej w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2018 roku o zastosowaniu środków zapobiegawczych : - na podstawie art. 246 § 1 k.p.k. uznał zatrzymanie W. K. za niezasadne, a ponadto - na podstawie art. 249 § 1 k.p.k. oraz art. 437 § 1 k.p.k. uchylił postanowienie o zastosowaniu wobec niego środków zapobiegawczych. Natomiast Sąd uznał za niezasadne zażalenie na postanowienie o żądaniu wydania rzeczy i przeszukaniu oraz na zatrzymanie rzeczy. Wprawdzie wówczas, Sąd podkreślił, że zgromadzony materiał dowodowy w sprawie o sygn. akt (...) nie dawał podstaw do przyjęcia, że w chwili zatrzymania, jak i rozpoznawania zażalenia, istniało uzasadnione przypuszczenie, że wnioskodawca mógł dopuścić się zarzucanego mu przestępstwa, to niemniej należy wskazać , że w sprawie tej skierowany został akt oskarżenia do Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie o sygn. akt X K 63/21, w którym zarzucono W. K. popełnienie czynu z art. 231 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 26.02.2019 r., sygn. akt IV Kp 368/18 Informacja od pełnomocnika Prokuratora Regionalnego w Szczecinie – iż akt oskarżenia skierowano do Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie o sygn. akt X K 63/21 k. 27 – 37 , k. 277 – 287 , k. 204 3.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Fakt Dowód Numer karty Roszczenie o odszkodowanie, o czym jeszcze będzie mowa poniżej, rozpoznawane jest zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, które stanowią, że po stronie wnioskodawcy istnieje obowiązek wykazania bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy zatrzymaniem a wynikłą z tego powodu szkodą majątkową. Utrata wynagrodzenia w okresie od dnia 13 grudnia 2018 roku do dnia 27 lutego 2019 roku nie była związana bezpośrednio z faktem zatrzymania wnioskodawcy, ale zastosowanym przez Prokuraturę Regionalną w Szczecinie środkiem zapobiegawczym w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych (art. 276 k.p.k.). Wynika to wprost z postanowienia Prokuratury (...) w Szczecinie. Zostało ono wydane w dniu 7 grudnia 2018 roku , a więc już po wykonaniu decyzji o zatrzymaniu, która zapadła wcześniej bo w dniu 29 listopada 2018 roku. Sam zresztą pełnomocnik wnioskodawcy podniósł w piśmie procesowym, że to roszczenie jest właśnie winkiem stosowania środka zapobiegawczego i tak też wynika z pism załączonych do akt, które zostały sporządzone przez pracodawcę W. K.. Wniosek wraz z załącznikami Wniosek Pisma z (...) k. 1 – 44 k. 38 – 41 4. ocena dowodów 2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 3.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu Kopie dokumentów z akt sprawy Prokuratury Regionalnej w Szczecinie o sygn. akt (...) Dokumenty zostały sporządzone przez właściwe organy w przewidzianej przepisami formie, zaś żadna ze stron nie kwestionowała zarówno ich treści, jak i autentyczności. Zeznania W. K. Sąd dał wiarę zeznaniom wnioskodawcy w zakresie w jakim opisał okoliczności swojego zatrzymania. Nie budzą wątpliwości zeznania W. K. także w kwestii stanu psychicznego w jakim znajdował się w dniu zatrzymania, jak też w przeciągu następnych dni. Jego depozycje w powyższym zakresie znajdują bowiem potwierdzenie w relacjach świadków przesłuchanych w sprawie tj. A. K. (żony), a także A. J. (również zatrzymanego w tym samym czasie co wnioskodawca). Treść zeznań wnioskodawcy w tym zakresie, sposób jego relacji oraz bezpośrednie wrażenie Sądu z kontaktu z nim na rozprawie nie nasunęło, zdaniem Sądu, wątpliwości co do szczerości jego relacji. Natomiast na fakt bezzasadności zatrzymania wskazuje wprost treść postanowienia Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 26 lutego 2019 roku, sygn. akt IV Kp 368/18. Zeznania świadków A. K. (k. 241 – 243) i A. J. (k. 243v – 245v) Z analogicznych względów za wiarygodne Sąd uznał zeznania małżonki wnioskodawcy – A. K., jak i świadka A. J., które, jak już wskazano powyżej, w pełni korespondowały z zeznaniami wnioskodawcy. Za prawdziwe zatem należy uznać zeznania świadków opisujące okoliczności zatrzymania W. K. w dniu 6 grudnia 2018 roku, opinię jaką cieszył się W. K. przed tym faktem, a także wpływ zatrzymania na jego kondycję psychiczną i sferę zawodową. W odniesieniu do wskazanych świadków Sąd nie stwierdził zaistnienia żadnych okoliczności, które podważałyby prawdziwość ich relacji. Ich zeznania są logiczne i spójne, nie zawierają sprzeczności, które dyskredytowałyby ich znaczenie dowodowe. Kopie dokumentów z akt sprawy Prokuratury Regionalnej w Szczecinie o sygn. akt (...) Informacja Pełnomocnika Prokuratury (...) w Szczecinie o skierowaniu aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie o sygn. akt X K 63/21 Dokumenty zostały sporządzone przez właściwe organy w przewidzianej przepisami formie, zaś żadna ze stron nie kwestionowała zarówno ich treści, jak i autentyczności. Ponadto, w ocenie Sądu, pozostałe niezakwestionowane dokumenty, zgromadzone zarówno w aktach sprawy głównej, jak i w dołączonych aktach Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie przyczyniły się do ustalenia stanu faktycznego, jak również miały wpływ na ocenę zeznań wnioskodawcy. Dokumenty załączone do wniosku Nie budziły wątpliwości Sądu dokumenty zgromadzone w sprawie, w tym załączone do wniosku, albowiem nie były one kwestionowane przez strony, a ich treść i autentyczność nie nasuwają żadnych wątpliwości co do prawdziwości i rzetelności ich sporządzenia. 4.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu -- ------ --------------------------- 3. PODSTAWA PRAWNA Odszkodowanie 1. Kwota główna Odsetki 0 złotych ---------- Zwięźle o powodach podstawy prawnej Ad. 4.1 i 4.2. – część ogólna Zgodnie z art. 552 § 4 k.p.k. w zw. z art. 552 § 1 k.p.k., oskarżonemu lub podejrzanemu, wobec którego stosowano niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłe z wykonania wobec niego wspomnianego środka zapobiegawczego czy też zatrzymania. Odpowiedzialność Skarbu Państwa za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie oparta jest na zasadzie ryzyka, a nie na zasadzie winy. Powyższe powoduje, że niewątpliwie niesłusznym - w rozumieniu art. 552 § 4 k.p.k. – jest takie zatrzymanie, które było stosowane z obrazą przepisów rozdziału 27 k.p.k. oraz zatrzymanie powodujące dolegliwość, której zatrzymany nie powinien doznać – w świetle całokształtu okoliczności ustalonych w sprawie, a w szczególności prawomocnego jej rozstrzygnięcia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 roku, sygn. akt I KZP 27/99 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2002 roku, sygn. akt III KKN 452/99). W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że zatrzymanie W. K. w dniach 6 – 7 grudnia 2018 roku było niewątpliwie niesłuszne, na co wskazuje treść orzeczenia Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 26 lutego 2019 roku o sygn. akt IV Kp 351/18. Sąd ten stwierdził mianowicie, że zatrzymanie było niezasadne. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Rejonowy Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie wskazał, że zatrzymanie przeprowadzono co prawda w sposób prawidłowy, to brak było faktycznej podstawy zatrzymania w postaci istnienia obawy o stawiennictwo wnioskodawcy na wezwanie do siedziby Prokuratury Regionalnej w Szczecinie. W wątpliwość poddana została przez ten Sąd obawa ucieczki W. K. czy ukrywania się przez W. K., który wówczas był osobą publiczną, pracownikiem (...), zatrudnionym na stanowisku doradcy w Departamencie Stabilności, miał stałe miejsce zamieszkania i ustabilizowaną sytuację życiową. Prawdopodobieństwo ucieczki lub ukrywania się zostało ocenione przez Sąd rozpoznający zażalenia w granicach od „nikłe” do „żadne”. Także Sąd ten uznał, że nie zachodziła obawa matactwa lub innego utrudniania postępowania karnego poprzez przygotowanie linii obrony z pozostałymi podejrzanymi – i podkreślił, iż ustalenia śledztwa przede wszystkim opierają się na dowodach z dokumentów. Sąd Rejonowy Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie poddał także w wątpliwość kwestię pilnego wykonania czynności z udziałem W. K., na które powoływał się oskarżyciel publiczny, wskazując na przełożenie zaplanowanych czynności z jego udziałem o dwa tygodnie. Mając na uwadze przytoczone powyżej okoliczności Sąd Okręgowy w Warszawie uznał, że w konsekwencji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przy uwzględnieniu treści przepisów regulujących uprawnienia do dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia, daje podstawy by twierdzić, iż zatrzymanie W. K. w dniach 6 – 7 grudnia 2018 roku było niewątpliwie niesłuszne, zatem przysługuje mu co do zasady roszczenie na podstawie art. 552 § 4 k.p.k. Część dot. wyłącznie odszkodowania Wniosek W. K. o zasądzenie kwoty wskazanej we wniosku w zakresie odszkodowania za poniesioną szkodę – Sąd oddalił w całości. Celem odszkodowania jest kompensacja poniesionych szkód, przy czym szkoda powinna być określona jednoznacznie i mieć uzasadnienie w dostarczonych przez stronę dowodach. Jak wyżej była mowa, zgodnie z treścią art. 6 k.c. oraz art. 232 k.p.c. w zw. z art. 558 k.p.k. ciężar dowodu istnienia szkody, jej rozmiaru oraz związku przyczynowo – skutkowego między szkodą a zdarzeniem ją wywołującym – w tym przypadku niewątpliwie niesłusznym zatrzymaniem – spoczywa na wnioskodawcy. Szkoda w rozumieniu przepisu art. 552 § 4 k.p.k. obejmuje różnicę między stanem majątkowym pozbawionego wolności jaki by istniał, gdyby wnioskodawcy nie zatrzymano, a stanem rzeczywistym z chwili odzyskania przez niego wolności. Zdaniem Sądu, dochodzone przez wnioskodawcę odszkodowanie w wysokości 40.957,77 złotych nie stanowiło szkody wynikającej z faktu zastosowania względem wnioskodawcy niewątpliwie niesłusznego zatrzymania, lecz związane było ze stosowaniem względem niego w toku prowadzonego postępowania środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. Z tego powodu wskazane w tym zakresie we wniosku odszkodowanie dotyczyło kwestii nie związanych w żaden sposób z faktem zatrzymania. Przypomnieć należy, że postanowienie o zatrzymaniu zostało wydane w dniu 29 listopada 2018 roku, natomiast odnośnie środka zapobiegawczego dopiero w dniu 7 grudnia 2018 roku, po zatrzymaniu i przedstawieniu zarzutu oraz przesłuchaniu w charakterze podejrzanego. Są to dwie odrębne decyzje procesowe i każda z nich oparta jest na innej podstawie prawnej, każda z nich realizuje inny cel procesowy. Dodać należy, iż zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2014 roku, sygn. akt I PK 170/13 „za okres zawieszenia pracownika służby cywilnej w czynnościach służbowych na podstawie art. 276 k.p.k. wynagrodzenie nie przysługuje” Co do utraconego wynagrodzenia, to oczywiście osoba, wobec której stosowano środek zapobiegawczy określony w art. 276 k.p.k. po uniewinnieniu ma prawo w procesie cywilnym domagać się stosownego odszkodowania od Skarbu Państwa. Wymaga to jednak wystąpienia przez nią z indywidualnym pozwem w tej sprawie i oczekiwanie na sądowe rozstrzygniecie. Przepisy nie gwarantują jej, bowiem automatycznej wypłaty ani utraconych zarobków ani innych utraconych świadczeń, które dostałaby gdyby pracowała, a których ze względu na decyzje prokuratora nie mogła otrzymać. Zadośćuczynienie 2. Kwota główna Odsetki 15.000 złotych ---------- Zwięźle o powodach podstawy prawnej Podstawa prawna opisana powyżej. Część dot. wyłącznie zadośćuczynienia Wniosek W. K. o zasądzenie zadośćuczynienia zasługuje na uwzględnienie co do zasady, natomiast dochodzoną kwotę Sąd uznał za uzasadnioną jedynie w części. Nie mogą bowiem stanowić uzasadnienia żądanej kwoty 209.042,23 zł (k. 239v) okoliczności, które przywołał wnioskodawca podczas rozprawy. Wskazał mianowicie, że wysokość jego roszczenia odpowiada kwocie poręczenia majątkowego ustalonego przez prokuratora, a nadto , że taka suma została ustanowiona dla osoby, która wykonała zlecenia napadu na jego osobę w 2014r. , a który to był związany z czynnościami jakie wykonywał on w (...) w odniesieniu do (...). Zdaniem Sądu owe okoliczności nie są żadnym odniesieniem dla oceny wysokości kwoty zadośćuczynienia w tej sprawie. Sąd natomiast uznał, że wnioskowana przez oskarżyciela publicznego suma 15.000 zł jest adekwatna do rozmiaru krzywdy wyrządzonej wnioskodawcy na skutek niewątpliwe niesłusznego zatrzymania. Oceniając tę kwestię, należy mieć na uwadze, że wysokość zadośćuczynienia ze swej istoty stanowi rekompensatę za naruszenie wszelkiego rodzaju dóbr osobistych, mającą na celu złagodzenie wnioskodawcy poczucia krzywdy. Orzekając o należnym wnioskodawcy zadośćuczynieniu Sąd miał na uwadze, iż nie może ono mieć charakteru symbolicznego, jak również nie może być nadmierne w stosunku do doznanej krzywdy. Wysokość zadośćuczynienia musi być utrzymana w rozsądnych granicach, przy czym zgodnie z art. 445 § 2 k.c. zadośćuczynienie winno być „odpowiednie”. Ustawodawca nie sprecyzował zasad ustalania wysokość takiego zadośćuczynienia. Tak więc ustalenie, jaka kwota w konkretnych okolicznościach jest „odpowiednia”, należy do swobodnego uznania sędziowskiego i nie może być „dowolne”. Musi uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2011 roku, sygn. akt IV KK 137/11, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 czerwca 2014 roku, sygn. akt II AKa 150/14, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 2 sierpnia 2007 roku, sygn. akt II AKa 235/07). Odpowiednia suma zadośćuczynienia musi mieć „charakter kompensacyjny rozumiany jako odczuwalna wartość ekonomiczna, odpowiadająca aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa, przy czym z jednej strony nie może być wartością nadmierną w stosunku do doznanej krzywdy, a z drugiej strony musi uwzględniać jej indywidualny wymiar, w tym konkretne cierpienia fizyczne i psychiczne oraz ich rodzaj, czas trwania i natężenie” (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 czerwca 2014 roku, sygn. akt II AKa 150/14. Natomiast Sąd Apelacyjny w Lublinie w orzeczeniu z dnia 2 lutego 2012 roku, w sprawie o sygn. akt II AKa 268/11, odnoszącym się do tymczasowego aresztowania, które ma także zastosowanie w przypadku zatrzymania, a więc i w tej sprawie stwierdził, że suma odpowiednia to taka, która co najmniej równoważy przeżycia związane z niesłusznym tymczasowym aresztowaniem, przy tym uwzględnić należy całokształt okoliczności towarzyszących tymczasowemu aresztowaniu, takich jak: okres jego stosowania, wiek osoby aresztowanej, jej stan zdrowia, uprzednią karalność, wykonywany zawód, a także skutki, jakie niesłusznie stosowane tymczasowe aresztowanie wywarło na osobę uprawnioną w środowisku, w którym funkcjonuje. Przy ustalaniu zatem wysokości zadośćuczynienia, zgodnie zatem z wypracowaną linią orzecznictwa, czy doktryny należy uwzględnić stopień dolegliwości wynikający z zatrzymania, a więc przykrości i przeżycia natury moralnej z tego wynikające (utrata dobrego imienia), konieczność poddania się rygorom , procedurom stosowanym podczas tej czynności, jak również ewentualny ostracyzm środowiskowy i nieprzychylne reakcje po zwolnieniu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że przebieg zatrzymania i stosowane wobec W. K. procedury były zgodne z obowiązującymi przepisami i nie różniły się od tych, jakie są stosowane wobec innych osób zatrzymanych, co też badał i tak ocenił Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie w postanowieniu z dnia 26 lutego 2019 roku w sprawie IV Kp 368/18, a W. K. w związku z tą czynnością nie odniósł nadmiernych dolegliwości. Kompetencje w przedmiocie używania przez funkcjonariuszy środków przymusu bezpośredniego wynikają z art. 15 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 roku o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym w zw. z art. 12 i 15 ustawy z dnia 24 maja 2013 roku o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej. Działania funkcjonariuszy (...) nie były nacechowane negatywnym nastawieniem do wnioskodawcy, a wynikały z przytoczonych powyżej przepisów. W ocenie Sądu, jednakże z uwagi przede wszystkim na pozycję zawodową wnioskodawcy, te wszystkie procedury były przez niego odczuwane jako wyjątkowo dotkliwe. Niewątpliwe też negatywna ocena tych zdarzeń, dotyczących samego zatrzymania, spotęgowana jest faktem, że wnioskodawcy został przedstawiony zarzut popełnienia poważnego przestępstwa oraz to, że prowadzone było śledztwo, które zakończyło się skierowaniem do Sądu aktu oskarżenia. Zdaniem Sądu, kolejną okolicznością potęgujące owe dolegliwości był fakt, że przez ponad dwa miesiące nie mógł on wykonywać pracy zawodowej, na której, jak zeznała jego żona, bardzo mu zależało. Odnosząc się ponadto do oceny subiektywnych przeżyć i rozmiarów krzywdy doznanej przez wnioskodawcę w związku z niewątpliwie niesłusznym zatrzymaniem Sąd uwzględnił w tym zakresie, iż wnioskodawca w chwili zatrzymania był osobą uprzednio niekaraną, zatem już samo pozbawienie wnioskodawcy wolności musiało wiązać się dla niego z bardzo dużym stresem. Niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie naruszyło dobro osobiste wnioskodawcy w postaci prawa do wolności osobistej. Naruszenie to trwało dwa dni. Krzywda doznana przez wnioskodawcę wiązała się zatem z dolegliwościami, które nierozerwalnie niesie ze sobą zatrzymanie, a w szczególności dotyczącymi ograniczeń w kontaktach ze światem zewnętrznym, zwłaszcza najbliższą rodziną (z uwagi na odległość – został przewieziony z W. do S. na czynności procesowe), co pogłębiało poczucie z jednej strony osamotnienia, z drugiej zaś niepewności o sytuację jego samego, jak i rodziny, gdyż przez ten czas z pewnością towarzyszyła mu także niepewność co do okresu izolacji. Te obawy niewątpliwie potęgował fakt, że w dniu 7 grudnia 2018 r. czynności wykonywane były do późnych godzin wieczorowych. Z materiału dowodowego wynika również, że przebywanie przez wnioskodawcę w warunkach izolacji wywoływało u niego znaczny dyskomfort psychiczny z uwagi na same warunki w jakich przebywał jako zatrzymany ( warunki higieniczne i bytowe). Wnioskodawca ponadto ze względu na stosowane wobec zatrzymanych procedury był poddany kontroli osobistej, którą również przeżył jako wyjątkowo upokarzającą. Z pewnością kwota 15.000 zł, jaką zasądził Sąd z tytułu zadośćuczynienia, jest stosunkowo wysoka , bowiem w przeliczeniu daje kwotę 7.500 zł za dzień zatrzymania, zatem jest zdecydowanie wyższa od przeciętnie orzekanej w tego typu sprawach, jednakże Sąd zauważa ponownie, że wnioskodawca jako wysoki rangą urzędnik państwowy winien otrzymać odpowiednio wyższe zadośćuczynienie, gdyż zdecydowanie większe są dla niego negatywne skutki owego zatrzymania i wywrły u niego duże poczucie krzywdy. Sąd dał wiarę wnioskodawcy, że wyprowadzanie go z domu w kajdankach na oczach sąsiadów, oraz wprowadzanie do szpitala i tam oczekiwanie na badanie lekarskie, a później w podobnych warunkach powrót do domu, było dla niego powodem wstydu i upokorzenia. Nie ma też powodów , aby nie dać wiary wnioskodawcy, że cierpiał także z powodu okoliczności samego zatrzymania w miejscu zamieszkania, które odbyło się w obecności żony. Ponadto jak wskazał, kiedy zobaczył zamaskowanych kilku mężczyzn myślał, że ktoś ponownie chce na niego napaść bowiem poprzedni napad miał miejsce przed jego domem, zaś dzień wcześniej otrzymał od znajomych link do artykułu, że ludzie, którzy stali za atakiem na niego są na wolności. Niewątpliwie na wysokość zasądzonej kwoty zdecydowany wpływ miał fakt, że W. K., jak już była mowa, w chwili zatrzymania był wysokiej rangi urzędnikiem i pozytywnie ocenianym przez przełożonych, prowadził stabilny tryb życia, cieszył się dobrą opinią w miejscu swego zamieszkania. Sąd uznał także za wiarygodne depozycje wnioskodawcy, iż zatrzymanie odczuł jako utratę dobrego imienia i nieposzlakowanej opinii, a zainteresowanie opinii publicznej i nagłośnienie tego zdarzenia przez media jeszcze bardziej zwiększały dotkliwe przeżycia, zaś po zwolnieniu doświadczył pewnych form ostracyzmu ze strony znajomych oraz negatywnego postrzegania przez nich jego osoby. Wszystkie te konsekwencje związane z niewątpliwie niesłusznym zatrzymaniem, wpływały niekorzystnie na jego kondycję psychiczną, co znajduje potwierdzenie w zeznaniach świadków, którzy stwierdzili, że wnioskodawca znany powszechnie jako osoba energiczna, zorganizowana, prowadząca aktywny tryb życia, po zwolnieniu uległ gwałtownej przemianie – stał się nerwowy, wcześnie się budził, mało spał, miał poczucie zagrożenia. Nadto, uwadze Sądu nie uszło, iż krzywdę wnioskodawcy potęgowało także to, że w 2014 roku W. K. został zaatakowany przez ustalonego sprawcę w związku z jego pracą w (...) w sprawie (...). Po tym zdarzeniu był hospitalizowany, zaś skutki zdrowotne odczuwa do dziś, gdyż leczy się na nadciśnienie, co musiało być znane prokuratorowi decydującemu o zatrzymaniu. Reasumując, w przypadku wnioskodawcy – wysokiej rangą urzędnika państwowego, wskazane okoliczności były niezwykle stresujące i traumatyczne, jednakże domaganie się kwoty znacznie wyższej, jak wskazał Sąd, nie znajduje żadnego uzasadnienia. Przede wszystkim należy zauważyć, że pomimo niewątpliwie towarzyszącym wnioskodawcy negatywnym odczuciom związanym z jego zatrzymaniem, nie podjął on leczenia czy też nie poszukiwał pomocy psychologicznej. Warto w tym miejscu także wspomnieć, iż w sprawach, w których zastosowano tymczasowe aresztowanie wobec funkcjonariuszy służb mundurowych zadośćuczynienie wynosiło w przeliczeniu za jeden dzień trwania tymczasowego aresztowania 719 zł (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 6 grudnia 2012 roku, sygn. akt II AKa 207/12), 1.053 zł (wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 24 czerwca 2015 roku, sygn. akt II AKa 144/15), 1.109 zł (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2012 roku, sygn. akt II AKa 281/12), 1.136 zł (wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 6 czerwca 2012 roku, sygn. akt II AKa 144/12) czy też nawet 2.920 zł (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2011 roku, sygn. akt II AKa 337/10). Sąd zauważa także, że wysokość zadośćuczynienia w przedmiotowej sprawie przekracza wysokość zadośćuczynienia przyznawanego np. osobom internowanym, będącym w opozycji do byłych władz PRL, działających na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, zatem zasądzenie jeszcze wyższej sumy, jak domaga się wnioskodawca, byłoby ewidentnie niesprawiedliwe w odniesieniu do tej grupy osób. Przypomnieć też należy, że Sąd ustalając kwotę zadośćuczynienia nie mógł tracić z pola widzenia statusu finansowego społeczeństwa. Otóż przeciętne wynagrodzenie w Polsce w 2018 roku wynosiło 4.585 zł, co oznacza, że wnioskodawca za okres zatrzymania, tj. 6 – 7 grudnia 2018 roku ( przyjmując w zaokrągleniu 2 dni ) domagał się zadośćuczynienia w wysokości 23 – krotności przeciętnego wynagrodzenia, w sytuacji gdy sam będąc na terenie Polski zatrudniony miesięcznie uzyskiwał dochody znacznie poniżej tej kwoty. Zadośćuczynienie za krzywdy nie jest oczywiście odszkodowaniem, ale miarkując wysokość takiej kwoty Sąd, jak wspomniano, musi mieć na względzie ogólne warunki społeczno – ekonomiczne oraz skonfrontować je z warunkami ekonomicznymi i poziomem życia wnioskodawcy w tamtym okresie. Z akt sprawy oraz zeznań wnioskodawcy nie wynika by poziom jego życia materialnego w 2018 roku pozostawał na takim pułapie, że realną rekompensatą jego izolacji miałaby być kwota odpowiadająca kilkuletnim zarobkom miesięcznym przeciętnego obywatela w tamtym okresie. W konsekwencji, Sąd uznał sumę 15.000,00 zł za adekwatną i uwzględniającą wszelkie okoliczności sprawy w związku z pobytem wnioskodawcy w warunkach izolacji w dniach 6-7 grudnia 2018 roku. Pozbawienie wolności, związane z zatrzymaniem, stosowane w przypadku wnioskodawcy, jak już była mowa powyżej, przebiegało zgodnie z przyjętą procedurą. W wyniku zatrzymania W. K. nie odniósł uszczerbku na zdrowiu. Owszem wnioskodawca jest osobą schorowaną – w szczególności po pobiciu jakiego dopuściła się inna ustalona osoba, wobec której toczy się postępowanie karne, ale jego choroby istniały przed zatrzymaniem i z tym ostatnim nie mają nic wspólnego. W ocenie Sądu, przyznana zatem kwota zadośćuczynienia w wysokości 15.000 zł wyraża odczuwalną wartość ekonomiczną, a jednocześnie nie sprawia wrażenia nadmiernie wygórowanej. Ponadto jest uzasadniona powyższymi okolicznościami, a w szczególności jest adekwatna do rozmiaru wyrządzonej poszkodowanemu W. K. krzywdy. Natomiast w pozostałej części wniosek został oddalony, jako nazbyt wygórowany. 3 ------------ Zwięźle o powodach podstawy prawnej ------------------ 4. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia Odszkodowanie 1. Kwota główna Odsetki 0 złotych ----------- Zadośćuczynienie 2. Kwota główna Odsetki 15.000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty Inne 3. ------------------ 5. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności III Sąd zasądził ponadto od Skarbu Państwa na rzecz W. K. kwotę 336 złotych tytułem zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika, mając na uwadze przepisy § 11 ust. 6 w zw. z § 17 pkt. 1 w zw. z § 15 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800). 6. Koszty procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności IV O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 554 § 4 k.p.k., zgodnie z którym to przepisem postępowanie w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie jest wolne od kosztów. Sąd kosztami postępowania obciążył zatem Skarb Państwa. 7. PODPIS sędzia Danuta Kachnowicz

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt II PK 44/17 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 kwietnia 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt (przewodniczący)‎SSN Bohdan Bieniek‎SSN Piotr Prusinowski (sprawozdawca) w sprawie z powództwa (…)przeciwko Skarbowi Państwa - Ministerstwu Spraw Wewnętrznych w W. obecnie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w W.o zapłatę,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 17 kwietnia 2018 r.,skargi kasacyjnej powodów na postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…)z dnia 19 sierpnia 2016 r., sygn. akt III APz (…), uchyla zaskarżone postanowienie i zmienia postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 21 października 2015 r. w ten sposób, że oddala wniosek o odrzucenie pozwu i postanawia o rozpoznaniu pozwu w postępowaniu grupowym, a orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego pozostawia do rozstrzygnięcia Sądowi Okręgowemu w W.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w (…) postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2016 r., po rozpoznaniu sprawy R. L. i 375 funkcjonariuszy Straży Granicznej skierowanej przeciwko Skarbowi Państwa - Ministerstwu Spraw Wewnętrznych w W., oddalił zażalenie powodów od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 21 października 2015 r. odrzucającego pozew.Przedmiotem postępowania był pozew grupowy złożony przez R. L. działającego jako reprezentant grupy 375 funkcjonariuszy Straży Granicznej, przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Spraw Wewnętrznych o odszkodowanie z tytułu braku waloryzacji wynagrodzeń w latach 2009 - 2014.

Reprezentant grupy wnosił o zasądzenie od pozwanego na rzecz członków grupy podzielonych na 101 podgrup kwot stanowiących równowartość wysokości utraconych przez powodów wynagrodzeń oraz skapitalizowanych odsetek ustawowych - o łącznej wartości 4.127.228,93 zł, szczegółowo wskazanych w pozwie.W uzasadnieniu pozwu reprezentant grupy wskazał, że roszczenia członków grupy oparte są na takiej samej podstawie faktycznej, to jest braku waloryzacji uposażeń funkcjonariuszy Straży Granicznej wskazanych w pozwie za okres od 1 stycznia 2009 r. do 30 czerwca 2014 r.

Strona powodowa jako podstawę prawną powołała przepisy art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2009 z dnia 9 stycznia 2009 r. (Dz.U. Nr 10, poz. 58), art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2010 z dnia 22 stycznia 2010 r. (Dz.U. Nr 19, poz. 102), art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2011 z dnia 20 stycznia 2011 r. (Dz.U. Nr 29, poz. 150), art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2012 z dnia 2 marca 2012 r. (Dz.U. z 2012 r., poz. 273), art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2013 z dnia 25 stycznia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r., poz. 169), art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2014 z dnia 24 stycznia 2014 r. (Dz.U. z 2014 r., poz. 162) w zw. z art. 6 ust. 1 w zw. z art. 5 pkt 1 lit. a i d oraz pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz zmianie niektórych ustaw (tekst jednolity:

Dz.U. z 2011 r. Nr 79, poz. 431).Reprezentant grupy stwierdził nadto, że istotą roszczenia jest brak zastosowania do uposażeń funkcjonariuszy średniorocznych wskaźników wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej określonych w ustawie budżetowej w okresie objętym powództwem, to jest od dnia 1 stycznia 2009 r. do 30 czerwca 2014 r., który wynosił:- w 2009 roku - 103,9% na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2009 z dnia 9 stycznia 2009 r. (Dz.U. Nr 10, poz. 58);- w 2010 roku - 101,00% na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2010 z dnia 22 stycznia 2010 r. (Dz.U.

Nr 19, poz. 102);- w 2011 roku - 100,00% na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2011 z dnia 20 stycznia r. (Dz.U. Nr 29, poz. 150);- w 2012 roku - 100,00% na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2012 z dnia 2 marca 2012 r. (Dz.U. z 2012 r., poz. 273);- w 2013 roku - 100,00% na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2013 z dnia 25 stycznia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r., poz. 169);- w 2014 roku - 100,00% na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2014 z dnia 24 stycznia 2014 r. (Dz.U. z 2014 r., poz. 162).Pozwany wnosił o odrzucenie pozwu jako niedopuszczalnego, ewentualnie o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie od powodów na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego.W ocenie Sądu Okręgowego pozew podlegał odrzuceniu.

Kwestię prowadzenia procesu w postępowaniu grupowym reguluje ustawa z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym (Dz.U. z 2010 r. Nr 7, poz. 44). Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 ustawy co najmniej 10 osób może dochodzić w postępowaniu grupowym roszczeń jednego rodzaju, gdy oparte są one na tej samej lub takiej samej podstawie. Przepis art. 1 ust. 2 doprecyzowuje, iż ustawa ma zastosowanie do roszczeń o ochronę konsumentów, z tytułu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny oraz z tytułu czynów niedozwolonych, z wyjątkiem roszczeń o ochronę dóbr osobistych.

Ponadto w sprawach o roszczenia pieniężne, na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy, powództwo może być ograniczone dożądania ustalenia odpowiedzialności pozwanego.Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 ustawy, sąd rozstrzyga na rozprawie o dopuszczalności postępowania grupowego. W przypadku zaś stwierdzenia, iż sprawa nie podlega rozpoznaniu w jego ramach, odrzuca pozew. Oceniając dopuszczalność postępowania grupowego sąd zobligowany jest zbadać, czy zachodzą wszystkiej przesłanki wynikające z art. 1 ustawy.Kierując się tą regułą, Sąd Okręgowy podniósł, że strona powodowa zgłosiła wprawdzie roszczenia pieniężne, jednak zostały one oparte na dwóch odmiennych podstawach materialnoprawnych, wobec czego roszczenie każdego z powodów oparte jest w części na różnych podstawach faktycznych i prawnych.

W tym kontekście, Sąd podniósł, że kwota powództwa każdego z członków grupy obejmuje zarówno wyrównanie braku waloryzacji wynagrodzenia, jak i odsetki ustawowe skompensowane na dzień wniesienia pozwu. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Krakowie w postanowieniu z dnia 7 grudnia 2011 r. (I ACz 1235/11) w postępowaniu grupowym mogą być dochodzone roszczenia jednego rodzaju (o świadczenie lub ustalenie), a w przypadku roszczeń o świadczenie pieniężne (w zryczałtowanej wysokości), które wynikają z odwołania się do wspólnych okoliczności faktycznych dla wszystkich podmiotów taką grupę tworzących.W rezultacie, zgłoszenie przez każdego z powodów w istocie dwóch roszczeń pieniężnych (odszkodowania oraz skompensowanych odsetek ustawowych) doprowadziło do naruszenia dyspozycji art. 2 ust. 1 ustawy, zgodnie z którą postępowanie grupowe w sprawach o roszczenia pieniężne jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy wysokość roszczenia każdego członka grupy została ujednolicona przy uwzględnieniu wspólnych okoliczności sprawy.

Analizując sposób ujednolicenia roszczeń, Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, iż strona powodowa przy tworzeniu grup nie odwołała się do wspólnych okoliczności faktycznych dla wszystkich podmiotów tworzących grupę. W istocie więc wysokość odszkodowania, stanowiącego roszczenie podstawowe, pozostaje indywidualna dla każdego członka grupy (brak w tym zakresie podgrup) i podlegałaby w toku procesu konieczności indywidulnego określenia wobec każdego z powodów. Następnie od tak ustalonych wartości waloryzowanego wynagrodzenia Sąd musiałby określić wysokość skompensowanych odsetek ustawowych znów indywidualnie dla każdego powoda, co dopiero pozwalałoby ustalić prawidłowość ujednolicenia grupy.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, ratio legis postępowania grupowego nie obejmuje możliwość dochodzenia dwóch roszczeń pieniężnych i ujednolicania roszczeń nie poprzez wspólne okoliczności sprawy, ale poprzez ograniczenie części skompensowanych odsetek ustawowych.Sąd Okręgowy podkreślił, że reprezentant grupy nie powołał żadnych okoliczności wspólnych dla członków każdej z podgrup uzasadniających ich utworzenie. Kwestia braku waloryzacji wynagrodzeń, wspólna dla wszystkich powodów, w żaden sposób nie odnosi się do kwestii tworzenia podgrup.

W istocie to roszczenie główne (brak waloryzacji wynagrodzenia) pozostaje w różnej wysokości dla każdego z powodów, a więc powodowie decydując się na prowadzenie procesu w postępowaniu grupowym, powinni byli dokonać ujednolicenia roszczeń w odniesieniu do nich wszystkich, bez uwzględniania dwóch różnych rodzajowo świadczeń pieniężnych i bez możliwości podziału na mniejsze grupy.Sąd Okręgowy stwierdził nadto, iż powodowie, odwołując się formalnie do prawidłowego zakresu przedmiotowego ustawy dotyczącego czynu niedozwolonego, faktycznie roszczenia swoje wywodzą nie z faktu czynu niedozwolonego (art. 417 § 1 k.c.) ale z braku wypłaty zwaloryzowanej wysokości wynagrodzeń w latach 2009 - 2010 oraz niewypłacenia podwyższonego wynagrodzenia w kolejnych latach 2011 - 2014.

Sąd ocenił w tym przypadku nie tyle powoływaną podstawę prawną pozwu grupowego (czyn niedozwolony) ile okoliczności faktyczne przytoczone przez stronę powodową jako podstawę roszczenia. Przepisy ustawy w art. 1 ust. 2 zawierają natomiast ograniczenia o charakterze przedmiotowym zgodnie, z którymi w postępowaniu grupowym mogą bowiem być dochodzone roszczenia o ochronę konsumentów, roszczenia z tytułu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny oraz roszczenia z tytułu czynów niedozwolonych. Roszczenia powodów nie zostały określone formalnie jako żądanie odszkodowania w oparciu o dyspozycję art. 417 § 1 k.c., który stanowi o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.

Powodowie opisując podstawę faktyczną nie wskazali przy tym zaniechania władzy publicznej, gdyż w istocie stosowne przepisy odnoszące się do waloryzacji wynagrodzeń znajdują się zarówno w ustawie o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowe, jak i w każdej z powołanych ustaw budżetowych. Powodowie nie twierdzą także by szkoda została wyrządzona przez niewydanie aktu normatywnego i nie odwołali się w zakresie faktycznych podstaw roszczeń do art. 4171 § 4 k.c.Kontynuując ten watek, Sąd pierwszej instancji zauważył, że reprezentant grupy wskazał na zasady i terminy podwyższania wynagrodzeń powodów jako funkcjonariuszy Służby Granicznej, które zostały określone w ustawie z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw.

Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 4 tej ustawy, od 2010 r. kwoty bazowe waloryzowane są corocznie średniorocznym wskaźnikiem wzrostu wynagrodzeń, zaś w myśl jej art. 6 podstawę do określenia wynagrodzeń w roku budżetowym, m.in. dla funkcjonariuszy Służby Granicznej stanowią wynagrodzenia z roku poprzedniego, zwaloryzowane średniorocznym wskaźnikiem wzrostu wynagrodzeń ustalonym w ustawie budżetowej, oraz dodatkowe wynagrodzenie roczne, wypłacane na podstawie odrębnych przepisów. W konsekwencji twierdzenie pozwu opera się na założeniu, że jeżeli w latach 2009 i 2010 nastąpiłaby waloryzacja wynagrodzeń powodów, to również w latach 2011 -2014 nastąpiłby wzrost wynagrodzeń zgodnie z zasadami art. 6 ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw, pomimo wskaźnika 100% zawartego w ustawie budżetowej.

Przy takim uzasadnieniu faktycznym pozwu Sąd Okręgowy zważył, że zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 marca 2014 r. (III PK 87/13) w razie potencjalnego pokrzywdzenia danego pracownika nie ma potrzeby odwoływania się do odpowiedzialności deliktowej, gdy naruszenie przepisów o wynagradzaniu spowodowane jest niezgodnym z imperatywnymi przepisami zaniżeniem wysokości wynagrodzenia. Takie działanie może być naprawione poprzez wniesienie powództwa o zapłatę wynagrodzenia. Doprowadziło to Sąd do wniosku, że dochodzone roszczenia są roszczeniami o wysokość wynagrodzenia a nie o odszkodowanie.

Kontrowersje dotyczą bowiem zarzucanego braku zastosowania wobec powodów ustawowego mechanizmu waloryzacyjnego w 2009 i 2010 r. - co uniemożliwia rozstrzyganie sprawy w sporze grupowym.Sąd Okręgowy podpierając się orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, doszedł również do wniosku, że dyskusyjne jest przypisanie Ministrowi Spraw Wewnętrznych bezprawności działania.Ostatecznie, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że porównanie podstawy faktycznej i prawnej podanej w pozwie z zakresem przedmiotowym ustawy zawartym w treści art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym, pozwala stwierdzić, iż jakkolwiek powołane w pozwie okoliczności odpowiadają ustawowym podstawom dopuszczalności pozwu w pozwie grupowym, jednak faktyczne okoliczności uzasadniające roszczenie pozwu nie odnoszą się do czynu niedozwolonego, przez co pozew podlegał odrzuceniu.Sąd Apelacyjny nie podzielił zażalenia powodów.

Wskazał, że cel postępowania grupowego, na który położono szczególny akcent w zażaleniu, czyli względy ekonomii procesowej, może być zrealizowany również na gruncie uregulowanego w Kodeksie postępowania cywilnego postępowania odrębnego w sprawach z zakresu prawa pracy w ramach postępowania, w którym występuje wielość podmiotów po stronie powodowej. Odnosząc się do ustawy o postepowaniu grypowym, Sąd odwoławczy wskazał, że jego wdrożenie zależy od kilku warunków:- liczebności grupy (co najmniej 10 osób),- jednorodzajowości roszczeń członków grupy,- określonego rodzaj sprawy (roszczenia o ochronę konsumentów, z tytułu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, z tytułu czynów niedozwolonych),- tożsamości podstawy faktycznej roszczeń członków grupy,- ujednolicenia wysokości roszczenia każdego członka grupy, przy uwzględnieniu wspólnych okoliczności sprawy (jeżeli w postępowaniu grupowym dochodzone są roszczenia pieniężne).Brak spełnienia chociażby jednej z przesłanek dopuszczalności postępowania grupowego wyłącza możliwość rozpoznania sprawy w postępowaniu grupowym.W ocenie Sądu odwoławczego trafnie podniesiono w zażaleniu, że argumentacja Sądu Okręgowego powołująca się na stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z 27 marca 2014 r. (III PK 87/13) i wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2012 r. (K 1/12), a sprowadzająca do uznania, że nie ma potrzeby odwoływania się do odpowiedzialności deliktowej, gdy można wystąpić z roszczeniem o wyrównanie wynagrodzenia wkracza w merytoryczne rozstrzyganie sprawy.Mimo tej konkluzji, Sąd Apelacyjny dostrzegł, że zgłoszone roszczenia objęte zostały szczególnym trybem postępowania - postępowaniem grupowym, które jest dopuszczalne jedynie w wąsko zakreślonym w ustawie rodzaju spraw.

Dlatego, w ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy trafnie uznał, że należy zbadać, czy żądanie pozwu mieści się w rodzaju spraw wymienionych w art. 1 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 2009 r o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym - w tym konkretnym przypadku - w zakresie spraw z tytułu czynów niedozwolonych.W tym zakresie, Sąd Apelacyjny odniósł się bezpośrednio do treści pozwu. Nosi on tytuł „Pozew w postępowaniu grupowym o zapłatę” bez sprecyzowania charakteru żądanego świadczenia pieniężnego, (s. 1 pozwu) Określenie żądania brzmi:

„wnoszę o zasądzenie od Pozwanego Skarbu Państwa na rzez Powoda kwoty 4 127 228,93zł wraz z odsetkami, w tym:

1. kwoty 20 640,96zł wraz z odsetkami w wysokości 4158,04zł, łącznie 24 799,00zł na rzecz Kochanowicza Bogusława i dalej analogicznie sformułowane żądania w odniesieniu do pozostałych 374 osób różniące się co do wysokości (s. 1-35 pozwu) - dalej bez sprecyzowania charakteru żądanego świadczenia pieniężnego. Po krótkim opisie stanu prawnego skonkretyzowano, że „podstawą prawną żądania niniejszego pozwu są przepisy art. 4 i 6 ust. 1 w zw. z art. 5 pkt 1 lit, a i c ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U.

Nr 110, poz. 1255) w brzmieniu obowiązującym w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r., jak również przepisy art. 6 ust. 1 w zw. z art. 5 pkt 1 lit. a i d oraz pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1999r o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (...), które stanowią podstawę do obliczenia pełnego (zwaloryzowanego) wynagrodzenia w danym roku.” (s. 37 pozwu) - zatem przepisy, z których wynika roszczenie o wynagrodzenie (wyrównanie wynagrodzenia) pieniężne nadal nie zostało sprecyzowane.

Dalej stwierdzono, że istotą roszczenia jest brak zastosowania do uposażeń funkcjonariuszy SG średniorocznych wskaźników wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej określonych w ustawie budżetowej w okresie objętym powództwem.” (s. 37 pozwu) - co może sugerować, że idzie o odszkodowanie, tym bardziej, że na kolejnej stronie jest mowa o spowodowaniu „oczywistej szkody finansowej” a na stronie 58 uzasadnienia znajduje się ocena, że „niewątpliwie opisany stan faktyczny obrazuje zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej (art. 417 k.c.) podmiotu odpowiedzialnego za realizację wypłaty uposażeń w zagwarantowanej przepisami wysokości”.

Na str. 59 pozwu jest natomiast sformułowanie „W kwestii roszczenia o zapłatę kwot wynikających z waloryzacji uposażenia oraz należnych odsetek” - a kwoty wynikające z waloryzacji wynagrodzenia mieszczą się w pojęciu wynagrodzenia. Sprecyzowanie żądania znajduje się na stronie 61 pozwu w słowach „Wszyscy objęci pozwem funkcjonariusze Straży Granicznej domagają się waloryzacji wynagrodzenia za wskazany w pozwie okres oraz należnych odsetek” Niewątpliwie z takim sprecyzowaniem żądania pozwu koreluje zawarty w pkt VI pozwu wniosek dowodowy „o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny rachunkowości w celu sprawdzenia poprawności wyliczeń waloryzacji wynagrodzeń funkcjonariuszy Straży Granicznej wymienionych w pozwie w okresie objętym pozwem, tj. od dnia 1 stycznia 2009 r. do 30 czerwca 2014 r. oraz należnych odsetek (...)” (s. 36 pozwu).W ocenie Sądu Apelacyjnego, w świetle treści pozwu nietrafny okazał się zarzut obrazy „przepisów prawa materialnego tj. art. 417 kodeksu cywilnego poprzez zakwestionowanie możliwości jego zastosowania (...) oraz obrazy art. 1 ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym (...) poprzez błędne zastosowanie przepisów tego artykułu w postaci nieuprawnionego i dowolnego zawężenia jego zakresu”.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego sprecyzowane w pozwie żądanie waloryzacji wynagrodzenia za wskazany w pozwie okres oraz należnych odsetek wywodzone na wskazanej w pozwie podstawie z art. 4 i 6 ust. 1 w zw. z art. 5 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń nie mieści się w kategorii spraw z tytułu czynów niedozwolonych.Nie doszło również, w ocenie Sądu Apelacyjnego, do przekroczenia granic dopuszczalnego badania przesłanek dopuszczalności postępowania grupowego poprzez wkroczenie w merytoryczną ocenę powództwa na gruncie art. 417 k.c., bowiem na tym etapie rzeczą Sądu jest zbadanie, czy zgłoszono roszczenie z tytułu czynów niedozwolonych, czy też nie.

W pozwie, pomimo ogólnikowego powoływania się na brak przeprowadzonej waloryzacji, który spowodował szkodę finansową powodów i odwołania się do odpowiedzialności deliktowej z art. 417 k.c., nie zostało wywiedzione roszczenie o odszkodowanie. Stanowisko Sądu Okręgowego jest co prawda niekonsekwentne, gdyż uznał on, że „roszczenie procesowe oparte zostało na dwóch odmiennych podstawach materialnoprawnych, wobec czego oparte jest w częściach na różnych podstawach faktycznych i prawnych”. W rezultacie, w jednym miejscu Sąd Okręgowy traktował o żądaniu wyrównania braku waloryzacji wynagrodzenia i odsetkach ustawowych skompensowanych na dzień wniesienia pozwu, a w innym miejscu o odszkodowaniu i skompensowanych odsetkach, (s. 3 uzasadnienia) Ta narracja „o odszkodowaniu” przyjęta przez Sąd, a następnie powielana przez strony w zażaleniu i odpowiedzi na zażalenie, w ocenie Sądu Apelacyjnego, nie ma oparcia w aktach sprawy.

Nie sformułowano bowiem w pozwie żądania odszkodowania, a jedynie żądanie zapłaty i to zapłaty kwot wynikających z waloryzacji uposażenia oraz należnych odsetek. Zatem, z przyczyn omówionych wyżej, podniesiony w uzasadnieniu zażalenia zarzut, że „Sąd dokonując ustaleń stracił z pola widzenia, iż powodowie domagają się odszkodowania w oparciu o art. 417 k.c .(...)” przy jednoczesnym powoływaniu w tymże zażaleniu, że „wszyscy objęci pozwem funkcjonariusze Straży Granicznej domagają się waloryzacji wynagrodzenia za wskazany w pozwie okres oraz należnych odsetek ustawowych” i „podstawą prawną żądania złożonego pozwu są przepisy art. 4 i 6 ust. l w zw. z art. 5 pkt 1 lit. a i c ustawy z 23.12.l999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń (...)” jest nieuzasadniony.

Podnoszone w pozwie i zażaleniu podstawy faktyczne i podstawy prawne sugerować by mogły zgłoszenie dwóch roszczeń - o odszkodowanie z art. 417 k.c. i/lub o wynagrodzenie (waloryzację wynagrodzenia), co wykluczałoby jednak spełnienie przesłanki jednorodzajowości roszczeń członków grupy, określonego rodzaju sprawy - z tytułu czynów niedozwolonych oraz ujednolicenia wysokości roszczenia każdego członka grupy, bowiem na podstawie określonych dokumentów jest możliwe ustalenie dokładnej wysokości należnego wyrównania z tytułu niewaloryzowanego wynagrodzenia i odsetek od niewypłaconego w tym zakresie w terminie wynagrodzenia.Skargę kasacyjną wywiódł R.

L. reprezentant grupy, zaskarżył postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie:- art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym poprzez niewłaściwą interpretację i zastosowanie, to jest przez uznanie, że roszczenie pozwu nie jest oparte na tej samej lub takiej samej podstawie faktycznej;- art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym poprzez niewłaściwą interpretację i zastosowanie, to jest przez uznanie, że nie zostało wywiedzione roszczenie o odszkodowanie;- art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym poprzez niewłaściwą interpretację i zastosowanie, to jest przez uznanie, że podgrupy stworzone według klucza tożsamości wysokości roszczenia, stażu pracy, zajmowanego stanowiska, dodatków składających się na uposażenie oraz obniżenia odpowiednio wartości odsetek nie spełniają przesłanki ujednolicenia wysokości każdego członka grupy przy uwzględnieniu wspólnych okoliczności sprawy;- art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym poprzez niewłaściwą interpretację i zastosowanie, to jest przez uznanie, że sprawa nie podlega rozpoznaniu w postępowaniu grupowym.Kierując się zgłoszonymi zarzutami, skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zmiany poprzedzającego go postanowienia Sądu Okręgowego i oddalenie wniosku o odrzucenie zażalenia.

Alternatywnie strona powodowa wniosła o uchylenie postanowień Sądu obu instancji i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna jest trafna.Postępowanie grupowe zostało wyodrębnione ze względów funkcjonalnych. Chodzi o to, aby w ramach jednej procedury rozpoznać roszczenia wielu osób. Kumulacja tego rodzaju daje możliwość zorganizowania się strony powodowej, a przez to zmniejszenia uciążliwości związanych z dochodzeniem swoich racji przed sądem. Liczne zastrzeżenia ograniczające uruchomienie omawianej procedury są uzasadnione różnymi względami.

Warunek określony w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postepowaniu grupowym (Dz. U. z 2010 r. Nr 7, poz. 44 ze zm.) - zwanej dalej ustawą - wprowadza postulat u charakterze ujednolicającym. Wymaga aby żądanie dotyczyło roszczeń jednorodzajowych, opartych na tej samej lub takiej samej podstawie faktycznej. Przesłanka jednorodzajowości powinna być rozumiana funkcjonalnie. W tym kontekście chybione są rozważania Sądu Okręgowego, który dokonuje rozbicia żądania na dwa roszczenia (odszkodowanie i skompensowane ustawowe odsetki).

Staje się to zrozumiałe, jeśli się uwzględni, że czym innym jest rodzaj roszczenia, a czym innym sposób jego wyliczenia. Jednorodzajowość roszczenia odnosi się tylko do pierwszego z wymienionych czynników. Ta sama natura roszczenia autoryzowana jest spojrzeniem wertykalnym. Chodzi o to, aby powodowie skupieni w tym samym postępowaniu grupowym dochodzili roszczenia tożsamego. Dwoistość mechanizmu służącego do jego wyliczenia (wspólna dla wszystkich uczestników) nie przeciwstawia się jednorodzajowości roszczenia.W tym miejscu trudno nie dostrzec, że art. 2 ust. 2 ustawy określa rodzaje spraw, które mogą być rozpoznane w postępowaniu grupowym.

Oznacza to, że powodowie muszą zadeklarować dochodzenie roszczeń wymienionych w tym przepisie, nie jest to jednak równoznaczne z niemożliwością wskazywania ich wysokości według dwóch lub więcej algorytmów. W rozpoznawanej sprawie powodowie zgłosili żądanie odszkodowawcze, którego wysokość zależy od dwóch czynników. Zatem, nie domagają się dwóch świadczeń, to jest odszkodowania i odsetek, ale jednej należności odszkodowawczej, na której wysokość wypływają skompensowane odsetki.Z tych samych przyczyn niewłaściwe jest zapatrywanie Sądu Okręgowego o braku ujednolicenia żądań.

W tym zakresie trzeba uwzględnić dwie okoliczności. Po pierwsze, według wersji art. 2 ust. 1 ustawy obowiązującej w dniu wniesienia pozwu, postępowanie grupowe w sprawach o roszczenia pieniężne jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy wysokość roszczenia każdego członka grupy została ujednolicona przy uwzględnieniu wspólnych okoliczności sprawy. Nie ma wątpliwości, że zwrot „przy uwzględnieniu wspólnych okoliczności sprawy”, jako zmienna „ujednolicenia” może być różnorodnie rozumiany. W postępowaniu grupowym okoliczności towarzyszące roszczeniom zawsze są „wspólne” w ujęciu przedmiotowym, w związku z tym, nie bardzo wiadomo, jak mają one wywoływać efekt „ujednolicenia”.

W równym stopniu przekonujące jest twierdzenie, że „wspólne okoliczności sprawy” mają służyć wypośrodkowaniu wysokości jednostkowych roszczeń, przy czym ujednolicenie zależy od woli zgłaszających roszczenie. W tym wypadku czynnik „przy uwzględnieniu” stanowi wskazówkę dla powodów w trakcie „ujednolicenia” wysokości roszczeń. Rozumienie to odwołuje się do podmiotowego aspektu „ujednolicenia”, a „wspólne okoliczności sprawy” stanowią wskazówkę dla grupy przy ustaleniu jego pułapu. Zaprezentowane rozumienie użytego w art. 2 ust. 1 ustawy zwrotu sprawia, że zabieg, którym posłużyli się powodowie, nie jest niedozwolony.Po drugie, wskazane wątpliwości dostrzegł ustawodawca skoro od dnia 1 czerwca 2017 r. zmienił treść art. 2 ust. 1 ustawy.

Aktualnie ujednolicenie wysokości roszczeń ma nastąpić poprzez „zrównanie wysokości roszczeń dochodzonych przez członków grupy lub podgrupy”. Nie ma zatem wątpliwości, że to wnoszący pozew, a nie wspólne okoliczności sprawy, decydują o kształcie żądania. Przywołany zwrot sankcjonuje stronę podmiotową ujednolicenia. Niejednoznaczność poprzednio obowiązującej zmiennej, z uwagi na doprecyzowanie tekstu normatywnego, w ocenie Sądu Najwyższego należy przesądzić na korzyść powodów. Zarówno obecnie, jak i w poprzedniej wersji przepisu chodziło tylko o to, aby wysokość zgłoszonych przez powodów roszczeń ujednolicić co do kwoty, co zostało w pozwie uczynione.Przeprowadzony dotychczas wywód odnosił się do twierdzeń Sądu Okręgowego.

Zabieg ten podyktowany jest, z jednej strony, treścią podstaw skargi kasacyjnej, z drugiej zaś, trudnością w stwierdzeniu, czy Sąd Apelacyjny tezy Sądu Okręgowego podzielał. Ostatecznie trzeba uznać, że powództwo zostało zgłoszone przez co najmniej 10 osób, które dochodzą roszczeń jednego rodzaju. Nie ma też wątpliwości, że zostały one oparte na takiej samej podstawie faktycznej. Na koniec tej części rozważań trzeba stwierdzić, że warunek ujednolicenia wysokości roszczeń również został spełniony. Znaczy to tyle, że ziściły się przesłanki określone w art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 2 i ust. 2 ustawy.Pozostaje zatem ocenić stanowisko Sądu Apelacyjnego dotyczące niezachowania wymogu z art. 1 ust. 2 ustawy.

Przepis ten do 31 maja 2017 r. stanowił, że ustawa ma zastosowanie w sprawach roszczeń o ochronę konsumentów, z tytułu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny oraz z tytułu czynów niedozwolonych, z wyjątkiem roszczeń o ochronę dóbr osobistych. Można zgodzić się z Sądem odwoławczym, że treść pozwu może prowadzić do niejednoznacznych wniosków co do podstawy prawnej dochodzonych roszczeń. Ocena ta należy jednak do oceny merytorycznej, niestosowanej w ramach procedury dopuszczającej postępowanie grupowe, a określonej w art. 10 ust. 1 ustawy.

W pozwie wymieniono art. 417 k.c. jako podstawę prawną roszczeń. W rezultacie, niekonsekwencja pozwu polegająca na wpleceniu w rozważaniach uzasadniających żądanie również innych podstaw prawnych nie może mieć decydującego znaczenia. Zapatrywanie to opiera się na założeniu, że „roszczenia z tytułu czynów niedozwolonych” nie są identyfikowane przez przejrzystość argumentacyjną powodów, ale przez deklaracje o dochodzeniu odszkodowania według tego reżimu prawnego. Wątek ten wymaga jeszcze kilku uwag.Sąd Apelacyjny trafnie wskazał, że według reguł zawartych w Kodeksie postępowania cywilnego powód nie ma obowiązku wskazywać podstawy prawnej roszczenia, może ograniczyć się tylko do podania okoliczności determinujących żądanie.

Wybór adekwatnej normy prawnej należy bowiem do sądu. Nie inaczej jest w postępowaniu grupowym, z tym zastrzeżeniem, że strona powodowa musi zdawać sobie sprawę z ograniczenia zawartego w art. 1 ust. 2 ustawy. Skutkuje ono tym, że w ramach tej procedury ocena Sądu ograniczy się tylko do wzorców normatywnych wymienionych w art. 1 ust. 2 ustawy. W rezultacie, Sąd powinien oddalić powództwo, jeśli nie doszło do ziszczenia się przesłanek z art. 417 k.c. (albo innych przepisów tytułu VI kodeksu cywilnego), choćby nawet dochodzona kwota mogłaby zostać zasądzona w ramach alternatywnej podstawy prawnej (innej niż wymienione w art. 1 ust. 2 ustawy).

Efekt ten oznacza, że zachowanie warunku z art. 1 ust. 2 ustawy nastąpi już w przypadku, gdy strona w pozwie twierdzi, że dochodzi roszczeń pochodzących z czynu niedozwolonego. Znaczenie ma zatem sama deklaracja strony powodowej, bez znaczenia jest natomiast to, czy ocena ta jest właściwa, czy też nie. Zapatrywania tego nie zmienia również niejednoznaczna, czy też intencyjna postawa powodów. Może ona polegać na „ubieraniu” roszczeń w podstawę prawną wymienioną w art. 1 ust. 2 ustawy tylko po to, aby skorzystać z postępowania grupowego.

Nie jest też wykluczone, że wnoszący pozew nie będą pewni co do skuteczności wybranej podstawy prawnej, co skłoni ich do „przemycania” innych możliwych rozwiązań. Zachowanie tego typu ostatecznie nie przyniesie pożądanego skutku.Formalizm z art. 1 ust. 2 ustawy, polegający na ograniczeniu dostępności postępowania grupowego tylko do wybranych kategorii spraw oparty został na dwóch założeniach. Z jednej strony, umożliwia korzystną dla powodów kumulację roszczeń i rozpoznanie ich według preferencyjnych reguł. Z drugiej zaś, limituje proces poznawczy tylko do enumeratywnie wskazanych podstaw prawnych.

Osiągnięto w ten sposób rozsądny parytet między „wielością” roszczeń rozpoznawanych w jednym postępowaniu, a trudnościami związanymi z wyborem adekwatnej normy prawnej mającej zastosowanie w sprawie. Relacja ta jest widoczna również w innych przepisach. Oczywiste przecież jest, że wymóg dochodzenia jednorodnych roszczeń opartych na tej samej lub takiej samej podstawie faktycznej, jak również konieczność ujednolicenia wysokości żądań wpisuje się w tą samą tendencję. O ile jednak czynniki te są w miarę łatwe przy formalnym zweryfikowaniu w trybie art. 10 ust. 1 ustawy, o tyle przesądzenie prawnego typu spraw o roszczenie pieniężne może okazać się niemożliwe bez oceny merytorycznej.

W rezultacie, w ramach procedury weryfikacyjnej z art. 10 ust. 1 ustawy należy oprzeć się na deklaracji zawartej w pozwie. Oznacza to, że odrzucenie pozwu grupowego możliwe jest tylko wówczas, gdy strona inicjująca nie odwołuje się do żadnej z podstaw prawnych wskazanych w art. 1 ust. 2 ustawy. W pozostałych przypadkach sprawę należy skierować do rozpoznania merytorycznego, z tym zastrzeżeniem, że będzie ono koncentrować uwagę tylko na wzorcach prawnych wymienionych we wspomnianym przepisie. W tym zakresie Sąd Apelacyjny naruszył art. 10 ust. 1 ustawy.

Zarzut skargi kasacyjnej w tym względzie okazał się skuteczny.Przedstawione argumenty legły u podstaw orzeczenia jak w art. 10b ustawy. W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy rozstrzygnął przy wykorzystaniu reguły z art. 108 § 2 k.p.c. r.g.