II PK 43/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PK 43/08

POSTANOWIENIE

Dnia 19 czerwca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Gonera

w sprawie z powództwa R. G.

przeciwko M. S.A. we W.

o przywrócenie do pracy,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 19 czerwca 2008 r.,

na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego we W.

z dnia 25 października 2007 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 10

kwietnia 2007 r., w sprawie …478/06, oddalił powództwo R. G. przeciwko M. S.A.

we W. o przywrócenie do pracy.

Sąd Rejonowy ustalił, że powód był zatrudniony u strony pozwanej na

stanowisku szefa projektu-kierownika zadania inwestycyjnego. W dniu 22 lutego

2005 r. prezes zarządu pozwanej Spółki wydał zarządzenie w sprawie powołania

grupy serwisowej, w skład której weszło siedmiu pracowników. Powód został

wyznaczony na kierownika grupy serwisowej. W dniu 26 lutego 2006 r. – w związku

z przeprowadzanymi zmianami organizacyjnymi i zamiarem likwidacji z dniem 1

czerwca 2006 r. jednego z trzech stanowisk pracy kierowników budowy-szefów

projektu - strona pozwana wypowiedziała powodowi umowę o pracę z przyczyn

niedotyczących pracownika. Jako przyczynę wypowiedzenia wskazała likwidację

stanowiska pracy kierownika budowy-szefa projektu. Z dniem 30 czerwca 2006 r.

prezes zarządu pozwanej Spółki rozwiązał grupę serwisową. Pracownicy, którzy

wchodzili w jej skład,

pozostali nadal na stanowiskach, które zajmowali przed

utworzeniem tej grupy i które zajmowali w czasie jej funkcjonowania. Sąd nie

podzielił twierdzeń powoda, że wskazana przyczyna wypowiedzenia mu umowy o

pracę (likwidacja stanowiska pracy) była nieprawdziwa i nierzeczywista, ponieważ

od 22 lutego 2005 r. powód pełnił obowiązki kierownika grupy serwisowej, a takie

stanowisko nie zostało w pozwanej Spółce zlikwidowane. Zdaniem Sądu

Rejonowego, zawarte w zarządzeniu prezesa o powołaniu grupy serwisowej

postanowienia w żaden sposób nie oznaczały, że utworzenie tej grupy pociągało za

sobą zmianę treści umowy o pracę

łączącej powoda z pracodawcą, w

szczególności w odniesieniu do warunków pracy obejmujących powierzone

stanowisko pracy. Czasowe powierzenie powodowi zadań kierownika grupy

serwisowej nie oznaczało, że z tą chwilą przestał on zajmować stanowisko

kierownika zadania inwestycyjnego - szefa projektu. A to stanowisko zostało

rzeczywiście zlikwidowane, co było rzeczywistą i uzasadnioną przyczyną

wypowiedzenia powodowi umowy o pracę.

Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zarzucając naruszenie

prawa materialnego, w szczególności: art. 30 § 4 k.p. przez błędną jego wykładnię i

przyjęcie, że strona pozwana podała w piśmie rozwiązującym z nim umowę o pracę

uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia; art. 29 § 4 k.p. przez jego niezastosowanie

w sprawie i przyjęcie, że skoro oświadczenie woli pracodawcy określało nowe

warunki pracy i jednocześnie nie wypowiadało dotychczasowych warunków pracy,

to nie można go było uznać za wypowiedzenie zmieniające i w związku z tym nie

doszło do zmiany stanowiska pracy powoda, mimo że powód przyjął nowo

zaproponowane warunki pracy; art. 45 § 1 i 2 k.p. przez ich niezastosowanie i

przyjęcie, że podana przez pozwanego przyczyna wypowiedzenia powodowi

umowy o pracę była uzasadniona i w związku z tym nie było podstaw do

przywrócenia powoda do pracy; art. 6 k.c. poprzez przyjęcie, że powód nie

udowodnił, że po powierzeniu mu obowiązków kierownika grupy serwisowej

pracował na tym stanowisku, a nie na stanowisku szefa projektu-kierownika

zadania inwestycyjnego, skoro ciężar dowodu, że okoliczności takie nie zachodziły,

przeszedł na pozwanego wobec udaremnienia przez pozwanego przeprowadzenia

dowodu z żądanych przez powoda dokumentów, będących w posiadaniu

pozwanego.

Sąd Okręgowy we W. – Sąd Pracy, wyrokiem z 25 października 2007 r., w

sprawie …226/07, oddalił apelację powoda. Sąd Okręgowy nie podzielił twierdzeń

powoda, że w sposób dorozumiany doszło do zmiany warunków świadczonej przez

powoda pracy, a mianowicie zostało zmienione jego stanowisko pracy z szefa

projektu-kierownika zadania inwestycyjnego na kierownika grupy serwisowej, skoro

strona pozwana wyraźnie zastrzegła w zarządzeniu prezesa zarządu o utworzeniu

grupy serwisowej, że powierzenie nowej funkcji

nie wpływa na zakres

dotychczasowych obowiązków pracowników. Sąd drugiej instancji stwierdził, że dla

dorozumianej zmiany przez pracodawcę stanowiska pracy powoda musiałby istnieć

zupełny brak zastrzeżenia ze strony pozwanej co do dalszego powierzenia

dotychczasowych

obowiązków.

Istnienie

takiego

zastrzeżenia

eliminowało

możliwość zastosowania instytucji przewidzianej w art. 60 k.c. (co do dokonania

czynności prawnej w sposób dorozumiany – per facta cocludentia). Sąd Okręgowy

stwierdził, że powierzenie powodowi funkcji kierownika grupy serwisowej nie

stanowiło wypowiedzenia zmieniającego w rozumieniu art. 42 k.p. Powołanie grupy

serwisowej było tymczasowe (przejściowe) i nie pociągało za sobą zmiany treści

umów o pracę łączących pracodawcę z pracownikami wchodzącymi w jej skład.

Zarządzenie prezesa zarządu o powołaniu grupy serwisowej nie może być

traktowane jako propozycja zmiany dotychczasowych warunków pracy.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego wniósł pełnomocnik

powoda, zaskarżając wyrok ten w całości. Skarga kasacyjna została oparta na

podstawach:

1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie, a mianowicie: art. 11 k.p. w związku z art. 30 § 1 pkt 1 k.p. w

związku z art. 353 k.c. w związku z art. 300 k.p. wskutek przyjęcia, że mimo

zgodnego działania stron stosunku pracy, w wyniku którego w następstwie

powierzenia powodowi czynności kierownika grupy serwisowej i podjęcia przez

powoda wykonywania obowiązków charakterystycznych dla tego stanowiska, przy

jednoczesnym zaprzestaniu wykonywania czynności charakterystycznych dla

wcześniej

zajmowanego

stanowiska

szefa

projektu-kierownika

zadania

inwestycyjnego, nie doszło per facta concludentia do zmiany treści umowy przez

ukształtowanie nowego zakresu obowiązków; art. 30 § 4 k.p. przez błędne jego

zastosowanie w następstwie przyjęcia, że wskazanie przez pracodawcę, w

oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę, uzasadnienia odnoszącego się do

rodzaju pracy od dawna już niewykonywanego i zastąpionego przez inne obowiązki

pracownika, odpowiada wymaganiom określonym w tym przepisie; art. 45 § 1 k.p.

przez błędne jego zastosowanie w następstwie przyjęcia, że uzasadnione jest

wypowiedzenie umowy o pracę, którego argumentacja odnosi się do treści umowy

determinowanej przez warunki pracy (zakres obowiązków), które od dawna nie były

wykonywane, bowiem zastąpione zostały przez uzgodnione między stronami

objęcie nowych, innych obowiązków przez pracownika;

2) naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie: art. 248 § 2 k.p.c. w

związku z art. 217 § 1 i 2 k.p.c. w związku z art. 233 § 1 i 2 k.p.c. w związku z art.

382 k.p.c., wskutek bezzasadnego zaakceptowania pominięcia przez Sąd pierwszej

instancji dowodu z dokumentów znajdujących się w posiadaniu strony pozwanej,

które zaprzeczyłyby wysnuwanym twierdzeniom o rzekomym wykonywaniu przez

powoda, po dacie powierzenia mu obowiązków kierownika grupy serwisowej,

jakichkolwiek

czynności

charakterystycznych

dla

zajmowanego

wcześniej

stanowiska szefa projektu-kierownika zadania inwestycyjnego, co doprowadziło

Sąd do błędnej oceny odmowy przedstawienia takich dokumentów przez stronę

pozwaną i do przekroczenia przez Sąd granic swobodnej oceny materiału

dowodowego, a tym samym do wyprowadzenia ocen prowadzących do

nieuwzględnienia żądania powoda.

Skarżący uzasadnił konieczność przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

występującymi w sprawie istotnymi zagadnieniami prawnymi sprowadzającymi się

do kwestii:

po pierwsze - czy w sytuacji, gdy pracodawca powierza pracownikowi, przy

niezmienionych

warunkach

wynagradzania,

wykonywanie

pracy

o

innym

charakterze i obowiązkach, zaprzestając jednocześnie zatrudniania pracownika

przy czynnościach charakterystycznych dla dotychczas zajmowanego stanowiska,

nie oznaczając jednocześnie czasu wykonywania tych nowych obowiązków, a

pracownik przystępuje od razu do wykonywania nowych obowiązków, a przy tym

stan ten trwa przez kilkanaście miesięcy, aż do czasu wypowiedzenia pracownikowi

umowy o pracę, zasadne jest przyjęcie, że tym samym w drodze czynności

dorozumianych doszło między stronami stosunku pracy do zmiany treści umowy w

zakresie odnoszącym się do warunków pracy,

po drugie - czy w opisanej sytuacji dopuszczalne jest uznanie za

uzasadnione wypowiedzenia umowy o pracę z tej przyczyny, że okoliczności leżące

po stronie pracodawcy, a wiążące się z jego sytuacją rynkową, zmuszają go do

likwidacji stanowiska, na którym pierwotnie był pracownik zatrudniony, lecz

charakterystycznych dla niego obowiązków nie wykonywał od czasu objęcia

nowych obowiązków,

po trzecie - czy dla oceny, że wypowiedzenie umowy jest uzasadnione,

niezbędne jest odniesienie go do cech umowy charakteryzowanej przez treść

obowiązków od kilkunastu już miesięcy wykonywanych, na podstawie opisanych

wyżej czynności dorozumianych.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu

Okręgowego i orzeczenie co do istoty sprawy przez uwzględnienie apelacji i

przywrócenie powoda do pracy u pozwanej na poprzednich warunkach i na

dotychczas zajmowane stanowisko kierownika grupy serwisowej, a w przypadku

uznania, że przywrócenie powoda do pracy jest niemożliwe lub niecelowe zasądzenie na rzecz powoda od pozwanej odszkodowania w wysokości 9.201 zł z

ustawowymi odsetkami od daty ustania stosunku pracy, ewentualnie o uchylenie w

całości zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi

nieważność postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Nie spełnia obowiązku określonego w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. powołanie się

przez skarżącego na jakiekolwiek względy, które w jego ocenie uzasadniają

przyjęcie skargi do rozpoznania. Argumentacja uzasadniająca taki wniosek

powinna nawiązywać do wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu

(postanowienie SN z 11 kwietnia 2006 r., II CSK 65/06, LEX nr 189753).

Dla spełnienia wymagania uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do

rozpoznania nie jest wystarczające odwołanie się przez stronę skarżącą do

jakichkolwiek okoliczności, które jej zdaniem przemawiają za takim rozpoznaniem.

Jedynie wyraźne odniesienie się do co najmniej jednej z przesłanek, o których

mowa w art. 3989 § 1 k.p.c., i przedstawienie argumentacji przekonującej, że

przesłanka taka w istocie w sprawie zachodzi, stanowi zadośćuczynienie

obowiązkowi wynikającemu z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. (postanowienie SN z 24

lutego 2006 r., IV CSK 8/06, LEX nr 201037).

Skarżący uzasadnił wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

tym, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne, które zostały przytoczone

powyżej.

W ocenie Sądu Najwyższego, przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania w postaci występowania w sprawie istotnych zagadnień prawnych w

rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nie została w przekonujący sposób wykazana.

Przyjęcie przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej do rozpoznania ze

względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 398 9 § 1 pkt 1

k.p.c. w związku z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.) może nastąpić tylko wówczas, gdy

skarżący

przedstawi (zidentyfikuje) to zagadnienie przez jego sformułowanie z

przytoczeniem argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen

prawnych (por. postanowienie SN z 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, LEX nr

180841).

Skarżący

identyfikuje

sformułowane

zagadnienia

prawne

jako

prawdopodobnie dotyczące art. 42 k.p. (skoro tylko ten przepis pojawia się

wyraźnie w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania), a

jednocześnie nie opiera skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia tego przepisu;

podobnie nie opiera skargi na zarzutach dotyczących naruszenia przepisów

Kodeksu cywilnego dotyczących składania oświadczeń woli (art. 60 k.c.) oraz

wykładni oświadczeń woli (art. 65 k.c.), chociaż wywód Sądu Okręgowego

sprowadzał się przede wszystkim do zanegowania twierdzeń powoda o rzekomo

dorozumianym (per facta concludentia) przekształceniu treści stosunku pracy

powoda w zakresie powierzonego mu stanowiska pracy.

Z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że skarżący w istocie

kwestionuje dokonane przez Sąd odwoławczy (w ślad za Sądem pierwszej

instancji) ustalenie, że powodowi nie powierzono nowej - innej – pracy na

stanowisku kierownika grupy serwisowej. Zakwestionowanie tego ustalenia nie jest

możliwe w postępowaniu kasacyjnym. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie

na ustaleniu, że powodowi nie powierzono w pozwanej Spółce innego od

określonego w umowie o pracę stanowiska pracy a powierzenie mu przejściowo

(tymczasowo, doraźnie) funkcji kierownika grupy serwisowej nie stanowiło zmiany

warunków zawartej umowy o pracę. Powód był do końca zatrudniony w pozwanej

Spółce - nie tylko formalnie, ale także faktycznie – na stanowisku szefa projektukierownika zadania inwestycyjnego, które to stanowisko pracy zostało faktycznie

zlikwidowane. Sąd Okręgowy odrzucił wersję faktyczną prezentowaną przez

powoda, że wypowiedzenie mu umowy o pracę było nieuzasadnione z powodu

likwidacji stanowiska pracy, którego w chwili wypowiedzenia nie zajmował. Nie

byłoby możliwe – przy sformułowanych przez skarżącego podstawach kasacyjnych

- zakwestionowanie ustalenia Sądu Okręgowego, że nie miało miejsca złożenie

dorozumianych oświadczeń woli stron o zmianie warunków umowy o pracę poprzez

ukształtowanie nowego zakresu obowiązków na innym stanowisku pracy. Takiego

działania bowiem, a nawet woli (zamiaru) zmiany zakresu obowiązków, nie było po

stronie pozwanego pracodawcy, a zmiana warunków umowy o pracę za

dorozumianym

porozumieniem

wymaga

zgodnych

(choćby dorozumianych)

oświadczeń woli stron umowy o pracę (art. 11 k.p.).

W tych warunkach (przy wiążących w postępowaniu kasacyjnym ustaleniach

faktycznych) rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy przedstawionych przez powoda

zagadnień prawnych nie miałoby żadnego wpływu na sposób rozstrzygnięcia o

zasadności skargi kasacyjnej.

Do Sądu Najwyższego należy ocena, czy sformułowane przez skarżącego

zagadnienie prawne rzeczywiście nim jest i czy jest ono na tyle istotne, żeby

sprawa została rozpoznana przez najwyższą instancję sądową (por. postanowienie

SN z 11 lipca 2007 r., IV CZ 104/02, LEX nr 55520). W rozpoznawanej sprawie w

skardze kasacyjnej

nie sformułowano istotnego zagadnienia prawnego w

rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Nie stanowi bowiem istotnego zagadnienia

prawnego uzasadniającego przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398 9 §

1 pkt 1 k.p.c.) problem prawny, którego wyjaśnienie nie miałoby znaczenia dla

rozstrzygnięcia sprawy w ustalonym stanie faktycznym (por. postanowienie SN z 26

września 2005 r., II PK 98/05, OSNP 2006 nr 15-16, poz. 243).

Z powyższych względów Sąd Najwyższy uznał, że w sprawie nie zachodzi

żadna z okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., co prowadziło do odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398 9 § 2 zdanie

pierwsze k.p.c.