II PK 4/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PK 4/08

POSTANOWIENIE

Dnia 9 maja 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z powództwa W. R.

przeciwko Szpitalowi […] w G.

o odszkodowanie,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 9 maja 2008 r.,

na skutek skarg kasacyjnych powoda oraz strony pozwanej od wyroku Sądu

Apelacyjnego w […] z dnia 25 stycznia 2007 r.,

1) odmawia przyjęcia obu skarg kasacyjnych do rozpoznania;

2)

koszty

postępowania

kasacyjnego

między

stronami

wzajemnie znosi.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2007 r. Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżony przez powoda wyrok Sądu

Okręgowego – Sądu Pracy w G. z dnia 31 marca 2006 r. w ten sposób, że zasądził

od pozwanego Szpitala […]. na rzecz W. R. odszkodowanie w kwocie 43.886,48 zł

z ustawowymi odsetkami, oddalając powództwo w pozostałym zakresie.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wywiodły obie strony.

Powód zaskarżył go w części, tj. w pkt II oraz III i IV, zarzucając naruszenie

prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 44a ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 7

ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej oraz niewłaściwe

zastosowanie tego przepisu, a także przez błędną wykładnię art. 33 k.p, jak również

naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 322 k.p.c., co miało istotny

wpływ na wynik sprawy. Opierając skargę na takich podstawach, powód wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku co do pkt II i w konsekwencji pkt III i IV oraz

przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w tym zakresie do ponownego

rozpoznania

z

pozostawieniem

temu

Sądowi

rozstrzygnięcia

o

kosztach

postępowania kasacyjnego.

Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie

art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. z uwagi na to, że w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne oraz na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., bowiem skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona.

Strona pozwana zaskarżyła wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie prawa

materialnego, tj. przepisu art. 44a ust. 5 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 30

sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej, przepisu art. 471 k.c. w związku z

art. 300 k.p., przepisu art. 471 k.c., a także przepisu art. 481 § 1 k.c. oraz

przepisów postępowania w postaci art. 233 k.p.c. i art. 381 k.p.c. Opierając skargę

na takich podstawach, pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w

całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania

oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, ewentualnie o uchylenie tego

wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie powództwa w całości, a

także o zasądzenie od powoda zwrotu kosztów postępowania.

Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania na podstawie art. 3989 §

1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c., powołując się na występowanie w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości oraz na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów,

zachodzi

nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że

zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie i

zawierać argumenty na poparcie tego twierdzenia.

W rozpoznawanej sprawie wnioski o przyjęcie do rozpoznania skarg

kasacyjnych obu stron zostały oparte na przesłankach wymienionych w art. 398 9 §

1 pkt 1 i 4 k.p.c., gdyż skarżący wskazali na występowanie w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego oraz na to, że ich skargi kasacyjne są oczywiście

uzasadnione. Strona pozwana powołała się dodatkowo na potrzebę wykładni

przepisów budzących poważne wątpliwości (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Sądu Najwyższego, przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na występujące w sprawie zagadnienie

prawne

wymaga

sformułowania

takiego

zagadnienia

oraz

przedstawienia

argumentów prawnych, które wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w

nim problemu. Natomiast powołanie się na przesłankę wynikającą z art. 398 9 § 1

pkt 2 k.p.c. wymaga od skarżącego określenia, które przepisy wymagają wykładni

Sądu Najwyższego, ze wskazaniem, na czym polegają związane z tym poważne

wątpliwości, lub z przedstawieniem rozbieżności występujących w orzecznictwie

sądów (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III

CKN 570/01, Biuletyn SN z 2002, nr 7, s. 10). Nie istnieje przy tym możliwość

stwierdzenia, że w sprawie występuje zagadnienie prawne lub zachodzi potrzeba

wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii

prawnej prezentowanej przez skarżącego i wyraził swój pogląd we wcześniejszych

orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego

poglądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK

230/02, Prokuratura i Prawo 2003 nr 10). Tego rodzaju sytuacja występuje zaś w

sprawie

niniejszej.

Problem

prawny

przedstawiony

przez

powoda

jako

„rozstrzygnięcie charakteru zatrudnienia kandydatów wybranych w drodze konkursu

na stanowisko ordynatora wynikających z art. 44a ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 7, a

także ust. 7a ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (...), a

przy tym odpowiedzi na pytanie, czy z przepisu art. 44a ust. 1 pkt 3 w związku z

ust. 7 ustawy o zoz wynika – w porównaniu z art. 44a ust. 7a ustawy o zoz –

stabilność stosunku pracy w terminie określonym w ustawie, w szczególności zaś,

czy z przepisu art. 44a ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 7 ustawy o zoz wynika

obowiązek nawiązania stosunku pracy z kandydatem wybranym w drodze konkursu

na stanowisko ordynatora na czas określony 6 lat (...)”, zaś przez stronę pozwaną

jako pytanie o to, czy „w świetle przepisów art. 44a ust. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia

1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (...) w związku z ust. 3 tego przepisu, na

zakładzie opieki zdrowotnej organizującym postępowanie konkursowe ciąży

bezwzględny obowiązek zatrudnienia osoby wyłonionej w drodze konkursu

przeprowadzonego na stanowisko ordynatora oddziału” budził bowiem wątpliwości,

w związku z czym zaistniała potrzeba rozstrzygnięcia tego zagadnienia przez Sąd

Najwyższy, który w uchwale z dnia 23 listopada 2001 r., III ZP 16/01 (OSNP 2002

nr 12, poz. 283) wyraził pogląd, że przepis art. 44a ust. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia

1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 91, poz. 408 ze zm.) jest podstawą

żądania nawiązania stosunku pracy z zakładem opieki zdrowotnej przez osobę

wybraną w drodze konkursu. Takie samo stanowisko zajął Sąd Najwyższy w

wyroku z dnia 9 grudnia 2004 r., II PK 79/04 (OSNP 2005 nr 13, poz. 194), zgodnie

z którym kierownik publicznego zakładu opieki zdrowotnej ma obowiązek zawarcia

umowy o pracę z kandydatem na stanowisko ordynatora oddziału ważnie

wybranym w postępowaniu konkursowym (art. 44a ust. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia

1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej, Dz.U. Nr 91 poz. 408 ze zm.).

W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego rozstrzygnięty został

już zatem problem prawny sygnalizowany przez skarżących, a że nie zachodzą

żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu, nie ma możliwości

uznania, iż kwestia ta aktualnie stanowi istotne zagadnienie prawne w rozumieniu

art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., bądź że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych w

tym zakresie, na którą wskazywała strona pozwana, skoro ujawnione na ich tle

wątpliwości były już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który rozstrzygnął

je uchwałą, akceptowaną w innych orzeczeniach tego Sądu.

Brak jest także podstaw do przyjęcia, że powód wykazał potrzebę

zaangażowania Sądu Najwyższego w tej sprawie, przedstawiając jako problem

prawny pytanie o to, czy „przepis art. 44a ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 7 ustawy o

zoz stwarza podstawę wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy, jeżeli tak, to w

jakim trybie, przy tym czy przepis ten stwarza podstawę wcześniejszego

rozwiązania stosunku pracy bez możliwości wypowiedzenia bez odszkodowania, z

przyczyn leżących po stronie pracodawcy; ponadto w jakich okolicznościach taka

umowa o pracę może być wcześniej rozwiązana w trybie wypowiedzenia; czy

rozwiązanie w drodze wypowiedzenia stosunku pracy nawiązanego na 6 lat z

kandydatem wybranym w drodze konkursu na stanowisko ordynatora może

nastąpić wyłącznie na podstawie art. 44a ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 7 ustawy o

zoz, czy też na podstawie art. 44a ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 7 ustawy o zoz w

związku z art. 30 pkt 4 k.p. w związku z art. 33 k.p.” Jak wskazano wyżej,

powołanie się na przesłankę „przedsądu”, o której mowa w art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c.,

wymaga bowiem sformułowania zagadnienia prawnego oraz przedstawienia

argumentów, które wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim

problemu. Skarżący tymczasem postawił pytanie, które w istocie nie zawiera

żadnego problemu prawnego. Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki

zdrowotnej (jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89 ze zm.) nie zawiera

przepisów dotyczących rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony z

osobą wyłonioną w drodze konkursu na stanowisko ordynatora, poza jej art. 44a

ust. 7a, zgodnie z którym stosunek pracy nawiązany z kandydatem wybranym na

stanowisko ordynatora - kierownika kliniki oraz ordynatora - kierownika oddziału

klinicznego może być rozwiązany na wniosek kierownika zakładu, a który to przepis

z uwagi na okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie znajduje w niej

zastosowania. W myśl natomiast art. 5 k.p., jeżeli stosunek pracy określonej

kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, przepisy kodeksu stosuje się

w zakresie nie uregulowanym tymi przepisami. Skoro więc ustawa o zakładach

opieki zdrowotnej nie zawiera przepisów dotyczących rozwiązania umowy o pracę

zawartej z ordynatorem wyłonionym w drodze konkursu, zastosowanie w tym

zakresie znajdują przepisy Kodeksu pracy, jak również przepisy ustaw regulujących

szczególne zasady rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy, tj. w okresie

objętym sporem – ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu

pracy (jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980 ze zm.), a aktualnie - ustawy

z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami

stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. Nr 90, poz. 844

ze zm.).

Kwestia przedstawiona przez skarżącego powoda nie może zatem świadczyć

o tym, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 §

1 pkt 1 k.p.c., bo ocena sformułowanego w niej problemu nie nasuwa wątpliwości w

stopniu wymaganym przez tę przesłankę „przedsądu”.

Zdaniem Sądu Najwyższego, nie można uznać również, że o potrzebie

rozpoznania skargi kasacyjnej powoda mogłyby świadczyć przedstawione jako

zagadnienie prawne wątpliwości co do tego, „czy zmiana organizacyjna polegająca

na zastąpieniu stanowiska ordynatora oddziału w zakładzie opieki zdrowotnej

stanowiskiem kierownika oddziału w takim zakładzie (bez przeprowadzenia

konkursu

na

stanowisko

kierownika

oddziału,

a

zatem

przeprowadzenia

reorganizacji w zakładzie niezgodnie z prawem) i jednoczesnym utrzymaniem

stanowiska pełniącego obowiązki ordynatora oddziału uzasadnia wcześniejsze

wypowiedzenie ordynatorowi umowy o pracę zawartej na czas określony 6 lat w

świetle przepisów ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, w szczególności art. 44a

ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 7 ustawy o zoz oraz art. 10 ust. 1 w związku z art. 5

ust. 7 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z

pracownikami

stosunków

albowiem

istocie

w

pracy

stanowią

z

przyczyn

niedotyczących

pracowników”,

one

zarzut

nieprawidłowego

zastosowania

wymienionych przez skarżącego przepisów do ustalonego w sprawie stanu

faktycznego, co mogłoby być postrzegane jako zbędne powielanie podstaw

kasacyjnych, gdyby nie to, że skarga kasacyjna nie została oparta na zarzucie

naruszenia art. 10 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 7 ustawy o szczególnych zasadach

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących

pracowników,

co

dodatkowo

uzasadniające

wniosek

o

uniemożliwia

rozpoznanie

uznanie

skargi

tych

okoliczności

kasacyjnej.

za

Konieczność

rozstrzygnięcia zagadnienia odnoszącego się do stosowania określonego przepisu,

którego naruszenie nie jest podstawą tej skargi, nie może przemawiać za

przyjęciem skargi do rozpoznania, skoro zgodnie z art. 398 13 § 1 k.p.c. Sąd

Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach

podstaw. Niemożliwe jest więc przyjęcie skargi do rozpoznania ze względu na

okoliczności, które wykraczają poza podstawy tego środka zaskarżenia, a więc nie

mogą być uwzględnione przy jego rozpoznaniu. Uwaga ta odnosi się również do

kolejnego zaprezentowanego przez powoda zagadnienia, polegającego „na

rozstrzygnięciu, czy Sąd – na podstawie przepisów Kodeksu postępowania

cywilnego, w szczególności art. 231 k.p.c. – może przyjąć domniemanie, tj. uznać

za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli

wniosek taki można wyprowadzić jedynie na podstawie stanu faktycznego, jaki

według Sądu powinien był nastąpić zgodnie z przepisami prawa, a jaki w

rzeczywistości nie wystąpił”, albowiem jego skarga kasacyjna nie opiera się na

zarzucie naruszenia art. 231 k.p.c. Ta przedstawiona przez wnoszącego skargę

przyczyna jej rozpoznania jest zatem nieodpowiednia do zakresu sprawy poddanej

do rozpoznania w trybie skargi.

Jeżeli natomiast przesłanką wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania jest twierdzenie skarżącego, iż skarga jest oczywiście uzasadniona

(art. 3984 § 1 w związku z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), powinien on w uzasadnieniu

wniosku zawrzeć wywód prawny wskazujący, w czym wyraża się ta „oczywistość" i

przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia.

Uzasadnienia wniosków o przyjęcie skarg obu stron w niniejszej sprawie do

rozpoznania nie zawierają zaś żadnych argumentów na poparcie twierdzenia o ich

oczywistej zasadności, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że rozpoznanie skargi

kasacyjnej następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, gdyż tylko one decydują o

wyniku „przedsądu”. Powołanie się na przesłankę zawartą w art. 398 9 § 1 pkt 4

k.p.c. zobowiązuje zatem skarżącego do przedstawienia wywodu prawnego,

uzasadniającego jego pogląd, że skarga jest oczywiście uzasadniona, przy czym, o

ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, że jej podstawa jest

usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania konieczne jest wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego

polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16

września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274). Nie spełnia tego wymagania

stwierdzenie w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej powoda do

rozpoznania, że „orzeczenie Sądu drugiej instancji (...) wydane zostało w sposób

naruszający prawo, tj. art. 44a ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 7 ustawy o zakładach

opieki zdrowotnej”, podobnie jak stwierdzenie pozwanej, że „wszystkie podniesione

w skardze kasacyjnej podstawy są oczywiście uzasadnione” oraz że „wyrok Sądu

Apelacyjnego (...) oczywiście narusza prawo cywilne materialne i przepisy

proceduralne i nie wyjaśnia wielu ważkich kwestii”. Z takiego zarzutu pozwanej nie

wynika bowiem ani dlaczego, ani jakie konkretnie przepisy naruszył Sąd drugiej

instancji. Podstawy skargi kasacyjnej nie podlegają badaniu na tym etapie

postępowania przed Sądem Najwyższym, w związku z czym o tym, że skarga jest

oczywiście

uzasadniona

nie

może

decydować

argumentacja

zawarta

w

uzasadnieniu jej podstaw, co w konsekwencji oznacza, iż skarżąca nie uzasadniła

swojego wniosku o przyjęcie do rozpoznania skargi z uwagi na występowanie tej

przesłanki „przedsądu”. Natomiast powód w uzasadnieniu swojego stanowiska o

oczywistej zasadności skargi zbędnie powielił motywy pierwszej podstawy

kasacyjnej, bowiem nie przytoczył żadnych argumentów wskazujących na

kwalifikowane,

oczywiste,

widoczne

„na

pierwszy

rzut

oka”

naruszenie

zaskarżonym wyrokiem art. 44a ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 7 ustawy o zakładach

opieki zdrowotnej.

Skarżący nie zdołali zatem wykazać, że zachodzi potrzeba rozpoznania ich

skarg przez Sąd Najwyższy, wobec czego z mocy art. 398 9 k.p.c. i art. 39821 w

związku z art. 100 k.p.c., należało postanowić jak w sentencji.