II PK 39/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PK 39/17 POSTANOWIENIE Dnia 13 grudnia 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt w sprawie z powództwa B.L.‎przeciwko K.M. - Przedsiębiorstwo Wielobranżowe R. w Z.‎o ustalenie i zapłatę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 grudnia 2017 r.,‎skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Z.‎z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt IV Pa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 1350 zł (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Powódka B.L. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Z. z dnia 18 października 2016 r.Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa procesowego: art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, przez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia w części, w której Sąd Okręgowy oddalił na rozprawie apelacyjnej wnioski dowodowe powódki; art. 217 § 3 k.p.c., polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności w stopniu mającym dla rozstrzygnięcia istotne znaczenie, a w szczególności polegające na braku zbadania przez sąd odwoławczy całych akt rentowych zmarłego H.L. i oddalenie wniosków dowodowych powódki, które zmierzały do wykazania, że zmarły H.L. nie podpisywał dokumentów znajdujących się w tych aktach, a które były podstawą rozstrzygnięcia Sądu pierwszej i drugiej instancji.

Brak wyjaśnienia tych okoliczności ma istotne znaczenie dla sprawy i może wpływać na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, powodując całkowicie odmienną oceną stanu sprawy aniżeli dokonana przez sądy orzekające w sprawie. Nadto zarzucono naruszenie prawa materialnego: 22 § 1 k.p., przez niewłaściwą wykładnię polegającą na odmowie przypisania cech pracowniczego stosunku pracy umowie realizowanej przez zmarłego H.L. z pozwaną w sytuacji, w której cechami przeważającymi w tej umowie były elementy pracowniczego charakteru świadczonej pracy, oraz polegające na odmówieniu cech pracowniczego stosunku pracy dla pracy wykonywanej na rzecz i w interesie pozwanej w ramach autonomicznego świadczenia pracy.Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując, że „w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, wymagające wykładni ze strony Sądu Najwyższego, a które dotyczy odpowiedzi na pytanie:

Czy sąd drugiej instancji upoważniony jest do oddalenia wniosków dowodowych zmierzających do ustalenia autentyczności podpisu na dokumentach zawierających oświadczenia woli osoby zmarłej, a które znajdują się w innych aktach aniżeli akta sprawy rozpoznawanej bez bezpośredniego badania tych innych akt, i czy taka decyzja sądu nie narusza zasady koncentracji materiału dowodowego, bezpośredniości (art. 235 k.p.c.) i dążenia do wyjaśnienia faktów mających dla sprawy istotne znacznie.”.W odpowiedzi na skargę strona pozwana wniosła o nieprzyjęcie jej do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wstępnie trzeba przypomnieć, że ograniczenia dopuszczalności wnoszenia skargi kasacyjnej wynikają z konstytucyjnej roli Sądu Najwyższego w systemie organów wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 1254 ze zm.), rolą tego Sądu w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości pozostaje zapewnienie w ramach nadzoru zgodności z prawem oraz jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych i wojskowych przez rozpoznawanie kasacji oraz innych środków odwoławczych, podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne i rozstrzyganie innych spraw określonych w ustawach.

Skarga kasacyjna nie jest więc (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, gdy się weźmie nadto pod uwagę, że Konstytucja w art. 177 ust. 1 gwarantuje jedynie dwuinstancyjne postępowanie. Ewentualna możliwość dalszego postępowania, w tym postępowania przed Sądem Najwyższym, stanowi uprawnienie dodatkowe, które może zostać obwarowane szczególnymi przesłankami, w tym określonymi w art. 3989 § 1 k.p.c.Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., należy zauważyć, że sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. powinno zatem przybrać postać porównywalną z formułowaniem zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, o którym stanowi na przykład art. 390 § 1 k.p.c. Chodzi więc o przedstawienie wyraźnych wątpliwości co do określonego przepisu (normy) lub zespołu przepisów (norm), albo szerzej i bardziej ogólnie - wątpliwości co do pewnego uregulowania prawnego (instytucji prawnej).

Z przedstawionego przez wnoszącego skargę istotnego zagadnienia prawnego musi jednak wynikać, jaki jest konkretny problem prawny, na czym polegają istotne wątpliwości (na przykład interpretacyjne). Sformułowane zagadnienie winno odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego. Rolą Sądu Najwyższego, jako najwyższego organu sądowego w Rzeczypospolitej Polskiej, nie jest bowiem działanie w interesie indywidualnym, lecz powszechnym, poprzez ochronę obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania i ujednolicanie praktyki stosowania prawa pozytywnego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147, z dnia 16 kwietnia 2008 r., I CZ 11/08, LEX nr 393883).

Przez istotne zagadnienie prawne należy rozumieć problem o charakterze prawnym, powstały na tle konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć jednocześnie charakter uniwersalny, przez co należy rozumieć, że jego rozwiązanie powinno służyć rozstrzyganiu innych podobnych spraw. Jednocześnie, chodzi o problem, którego wyjaśnienie byłoby konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający w związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.), i także w związku z podstawą prawną stanowiącą podstawę wydania zaskarżonego wyroku.

Musi więc ono pozostawać w związku ze sprawą (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13, LEX nr 1375467; z dnia 26 stycznia 2012 r., I PK 124/11, LEX nr 1215465; z dnia 23 marca 2012 r., II PK 284/11, LEX nr 1214575; z dnia 19 marca 2012 r., II PK 293/11, LEX nr 1214577; z dnia 24 lutego 2005 r., III PK 6/05, LEX nr 513003). Skarżąca formułuje zagadnienie prawne na tle art. 235 k.p.c., odnoszącym się do zasady bezpośredniości. Po pierwsze, przepis ten nie został powołany w podstawach kasacyjnych, a Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 39813 § 1 k.p.c.).

Po drugie, nie stanowi zagadnienia prawnego ocena, czy stanowisko sądu w odniesieniu do zgłaszanych przez stronę zarzutów do dowodów z innej sprawy w aktualnym postępowaniu i oddalenie w tym zakresie zgłaszanych wniosków dowodowych jest trafne, przy czym nie odbywa się to przez pryzmat zasady bezpośredniości, ale np. w kontekście art. 217 § 2 i 3 k.p.c. i art. 227 k.p.c. Skarżąca nie zdołała zatem wykazać, że zachodzi potrzeba rozpoznania jej skargi przez Sąd Najwyższy, wobec czego z mocy art. 3989 k.p.c., należało postanowić jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na mocy art. 98 k.p.c. w związku z § 9 ust. 1 pkt 2 w związku z § 2 pkt 5 oraz w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).