II PK 32/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PK 32/05

POSTANOWIENIE

Dnia 24 maja 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Andrzej Kijowski

w sprawie z powództwa E. J.

przeciwko B. S.A. w W.

o odprawę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 maja 2005 r.,

kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w P.

z dnia 15 października 2004 r., sygn. akt VI Pa …/04,

odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Uzasadnienie

Powódka E. J. domagała się od pozwanej Spółki Akcyjnej „B.” w W. wypłaty

odprawy pieniężnej w kwocie 11.400 zł wraz z ustawowymi odsetkami.

Uzasadniając swoje roszczenie wskazała, że stanowisko na którym była

zatrudniona zlikwidowano w dniu 31 października 2001 r., w wyniku czego doszło

do rozwiązana umowy o pracę na mocy porozumienia stron.

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. wyrokiem z

dnia 15 października 2004 r. (VI Pa …/04) zmienił zaskarżony przez pozwaną

Spółkę wyrok Sądu Rejonowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z

dnia 2 lipca 2004 r. (X P …/03) w ten sposób, że oddalił powództwo i zasądził od

powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 3.800,00 zł

tytułem zwrotu kwoty

wypłaconej przez pozwanego na podstawie nieprawomocnego wyroku wydanego w

tej sprawie. Ponadto zasądził od powódki kwotę 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów

procesu za postępowanie przed sądem pierwszej i drugiej instancji.

W motywach tego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy przejął jako własne

ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu w pierwszej instancji, lecz nie

podzielił ich prawnej kwalifikacji. Powódka była w pozwanej firmie zatrudniona jako

specjalista do spraw płac i zatrudnienia na czas nieokreślony od dnia 1

października 1991 r. Spółka B. S.A. wchodziła w skład grupy kapitałowej. Jej

jedynym akcjonariuszem był B.S.A. z siedzibą w W. W ramach zmian

organizacyjnych dokonywanych w obrębie grupy kapitałowej podjęto decyzję o

przeniesieniu niemal całego pionu administracyjnego wszystkich zależnych spółek

do Spółki Akcyjnej B. W efekcie zmian konsolidacyjnych doszło w pozwanej Spółce

do likwidacji pionu płacowo – kadrowego. Zarządy poszczególnych spółek, mając

na względzie to, że z dniem 1 listopada 2001 r. miało nastąpić przejście spraw

kadrowo – płacowych i że w tej dacie nie byłoby już możliwe wypowiedzenie umów

(trwałoby to zbyt długo), ustaliły konieczność rozwiązania stosunków pracy na mocy

porozumienia stron i zawarcie nowych umów. W wyniku tego powódka, jak i inni

pracownicy działu, złożyli stosowne wnioski. Z dniem 31 października 2001 r.

nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy powódki z B. – P. S.A. Następnego dnia

została zaś zawarta bezterminowa umowa o pracę z B. S.A. Powódka nadal

pracowała w P., gdzie wykonywała identyczne obowiązki, W wyniku dalszych zmian

reorganizacyjnych doszło w dniu 31 grudnia 2002 r. do rozwiązania z nią umowy o

pracę na mocy porozumienia stron z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.

Powódka otrzymała trzymiesięczną odprawę. Niezależnie od tego zwróciła się do

firmy B. S.A. jako następcy prawnego B.P. S.A. o wypłatę odprawy w wysokości

trzymiesięcznego wynagrodzenia za pracę, stanowiącej przedmiot niniejszego

sporu.

Zdaniem Sądu Rejonowego, zastosowanie w tej sprawie znajdował art. 8

ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z

pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz. U. z

2002 r. Nr 112, poz. 980 ze zm.). W ocenie Sądu działania podjęte w firmie B. – P.

S.A. stanowią zmiany organizacyjne w rozumieniu cytowanej ustawy. Ponieważ

powódka nadal wykonywała pracę w P. i nie doszło do przejęcia mienia przez

nowego pracodawcę, to tym samym nie może być mowy o wyłączeniu prawa do

odprawy na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 2 powołanej ustawy. Nawet gdyby uznać, że

przejęcie przez firmę B. S.A. zadań z zakresu gospodarki kadrowej firmy B. – P.

S.A. stanowi przekazanie zakładu pracy w rozumieniu art. 23 1 k. p., to i tak przepis

ten w stosunku do powódki nie znalazłby zastosowania. W tej mierze miarodajne

jest bowiem stanowisko Sądu Najwyższego, iż przepisy art. 231 § 1 i 2 k. p. nie

dotyczą pracowników, z którymi umowy o pracę zostały rozwiązane przed dniem

przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę.

Powyższe

rozstrzygnięcie

zaskarżyła

strona

pozwana,

zarzucając

naruszenie art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy o zwolnieniach grupowych, wyrażające się w

niezastosowaniu powołanego przepisu w sytuacji, w której ustalenia stanu

faktycznego w pełnym zakresie wypełniają negatywną przesłankę wypłacenia

pracownikom ustawowej odprawy.

W ocenie Sądu Okręgowego apelacja okazała się uzasadniona. Kluczowe

znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy miała interpretacja przepisu art. 8 ust. 3 pkt 2

ustawy o zwolnieniach grupowych, a w szczególności zwrotu „przejęcia mienia”.

Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie zdarzenia stanowił, że odprawa

pieniężna nie przysługuje pracownikowi, który do dnia rozwiązania stosunku pracy

przyjął propozycję zatrudnienia w zakładzie przejmującym w całości lub w części

mienie dotychczas zatrudniającego go zakładu albo w zakładzie pracy powstałym w

wyniku takiego przejęcia. Pod pojęciem „przejęcie mienia” należy zgodnie z

ugruntowanym orzecznictwem rozumieć każdą - przewidzianą w prawnym obrocie odpłatną i nieodpłatną formę przejęcia składników tego mienia w całości bądź w

części we faktyczne władanie nowego zakładu pracy (wyrok SN z dnia 20 maja

1994 r., PRN 23/94, ONSP z 1994 r. Nr 8, poz. 127). Przejęcie nie musi mieć

charakteru bezpośredniego, a zastosowane instrumenty prawne mogą być

różnorodne. W tym kontekście przesłanka wyłączająca prawo do odprawy została

spełniona. Należało bowiem zauważyć, że przejście powódki, podobnie jak i innych

pracowników,

do

nowego

pracodawcy

nie

wiązało

się

ani

ze

zmianą

dotychczasowego miejsca pracy, ani ze zmianą zakresu dotychczasowych

obowiązków i zajmowanego stanowiska. Podkreślenia wymaga również to, że

podmiot, na rzecz którego świadczyła ona pracę, stanowił dla dotychczasowego

pracodawcy tzw. „spółkę matkę”. Zmiana dotyczyła zatem podmiotów wchodzących

w skład jednej grupy kapitałowej. Co więcej, podjęcie pracy w B. S.A. wynikało z

likwidacji w B. – P. S.A. pionu płacowo-kadrowego, motywowanej zmianami

organizacyjnymi,

nakierowanymi na przyszłą centralizację w obrębie grupy

kapitałowej, w rezultacie czego pion administracyjny, a przeto i płacowo – kadrowy,

został przeniesiony do B. S.A. Fakty te świadczą o tym, że w dniu 1 listopada 2001

r. nastąpiło faktyczne przejęcie mienia dotychczasowego pracodawcy. Analiza

przepisu art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy o zwolnieniach grupowych nakazuje zaś

przypisać znaczenie faktowi przyjęcia przez pracownika do dnia rozwiązania

stosunku pracy propozycji zatrudnienia w zakładzie przejmującym albo w zakładzie

powstałym wskutek takiego przejęcia. Nie jest zatem istotne, czy dotychczasowa

umowa o pracę została rozwiązana przed dniem przejścia zakładu pracy na innego

pracodawcę, czy też po tym dniu, co ma z kolei znacznie w kwestii zastosowania

art. 231 § 1 i 2 k. p. Dlatego też powoływanie się przez Sąd Rejonowy na

orzeczenie Sądu Najwyższego należy uznać za błędne.

Kasację od całości powyższego złożyła powódka, zarzucając mu naruszenie

prawa materialnego, wyrażające się w niewłaściwej interpretacji art. 8 ust. 3 pkt 2

ustawy o zwolnieniach grupowych oraz błędne zastosowanie art. 23 1 § 1 i 2 k. p.

Ponadto wskazała na rażące naruszenie prawa procesowego, polegające na

dopuszczeniu się sprzeczności między materiałem dowodowym zebranym w

sprawie a treścią ustaleń Sądu Okręgowego oraz rażące naruszenie przepisu art.

409 k.c., polegające na całkowitym pominięciu okoliczności dotyczącej obowiązku

zwrotu przez powódkę części roszczenia. Na tych podstawach skarżąca domagała

się zmiany kwestionowanego rozstrzygnięcia i oddalenia apelacji oraz zasądzenia

kosztów procesu

za wszystkie instancje, ewentualnie uchylenia wyroku Sądu

drugiej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania.

Zdaniem powódki w sprawie nie występują zagadnienia prawne budzące w

praktyce poważne wątpliwości. Wyjaśnienia wymaga bowiem jedynie kwestia

stosowania przez Sąd przepisów art. 409 k.c. w przypadkach, gdy były pracownik

nie korzysta z fachowej pomocy prawnej, a jego sytuacja rodzinna i materialna

wskazuje, iż istnieją pełne podstawy do wygaśnięcia obowiązku zwrotu korzyści

uzyskanej na mocy wyroku w postępowaniu w pierwszej instancji, wydanego w celu

zapewnienia zatrudnionemu niezbędnych środków do życia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie zasługuje na przyjęcie do rozpoznania. Zgodnie z art. 393 k.p.c.,

jeżeli zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty nie narusza prawa ani nie

zachodzi nieważność postępowania (§ 2), to Sąd Najwyższy może odmówić

przyjęcia kasacji do rozpoznania, gdy w sprawie nie występuje istotne zagadnienie

prawne, nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a ponadto gdy

kasacja jest oczywiście bezzasadna (§ 1).

W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 393 §

2 k.p.c., a jej ocena pod kątem okoliczności z § 1 tego przepisu uzasadnia odmowę

przyjęcia kasacji do rozpoznania. Skarżąca sama wskazuje, że w sprawie nie

występuje istotne zagadnienie prawne, co stanowi jedną z przyczyn odmowy

przyjęcia kasacji do rozpoznania. Zagadnieniem takim nie jest również kwestia

stosowania przez Sąd przepisów art. 409 k.c., gdyż może ona co najwyższej

stanowić

zarzut

naruszenia

prawa

materialnego,

formułowany

w ramach

powoływania odpowiedniej podstawy skargi kasacyjnej, a nie okoliczności

uzasadniających jej przyjęcie do rozpoznania. Tymczasem istotność zagadnienia

prawnego

konkretyzuje się w tym, że w danej sprawie występuje problem

jurydyczny mający znaczenie dla rozwoju prawa lub precedensową doniosłość dla

rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. O istotności nie decyduje waga społeczna

sprawy czy subiektywne odczucie skarżącego, co do zasadności stosowania albo

niestosowania określonych przepisów, albowiem są to pojęcia ocenne i zmieniające

się zależnie od okoliczności.

W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy nie dopatruje się też

nieważności

postępowania, jak również nie stwierdza oczywistości naruszenia prawa, ponieważ

przesłankę tę można potwierdzić wyłącznie wówczas, gdy naruszenie prawa jest

„stwierdzalne” bez potrzeby wnikliwego badania sprawy (por. uzasadnienie uchwały

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP

49/00).

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3937 § 1 w

związku z art. 393 k.p.c. orzekł jak w sentencji.