II PK 310/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PK 310/05

POSTANOWIENIE

Dnia 6 kwietnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maria Tyszel

w sprawie z powództwa M. O.

przeciwko Spółce Cywilnej "S." w S. o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 6 kwietnia 2006 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w S.

z dnia 31 maja 2005 r., sygn. akt VI Pa …/04,

odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania.

Uzasadnienie

Wprawdzie, stosownie do art. 3989 § 2 k.p.c., postanowienie Sądu

Najwyższego o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej nie wymaga

pisemnego uzasadnienia, jednakże w pierwszym okresie stosowania przepisów o

skardze kasacyjnej, w ich brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o

zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju

sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), Sąd Najwyższy

rozpoznający niniejszą skargę uznaje za potrzebne wskazanie zasadniczych

motywów rozstrzygnięcia.

Sąd Najwyższy, jako kasacyjny nie jest sądem powszechnym zwykłej,

trzeciej instancji, a skarga kasacyjna (podobnie, jak uprzednio – kasacja) nie jest

środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sadu drugiej

instancji kończącego postępowanie w sprawie. Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c. Sąd

Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub też 4) skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Z uwagi na przeważający w charakterze

skargi element interesu publicznego, jako środka kontroli prawidłowości stosowania

prawa, wymaganie z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. przedstawienia wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej i jego uzasadnienia ma na celu wykazanie znaczenia tego

rozstrzygnięcia dla realizacji publicznoprawnej funkcji skargi kasacyjnej, względnie

ujednolicenia orzecznictwa sądów powszechnych i rozwoju jurysprudencji. Takiego

znaczenia w skardze nie przedstawiono. Skarżąca wskazała dwie przesłanki

przyjęcia skargi: - wystąpienie istotnych zagadnień prawnych budzących poważne

wątpliwości prawne i wymagających wykładni Sądu Najwyższego oraz „rażące

naruszenie przepisów Kodeksu pracy”, jednakże obydwie są chybione ponieważ

autorka jednak nie rozwinęła żadnej z nich.

Przede wszystkim, sformułowanie w uzasadnieniu skargi, że „w sprawie ma

miejsce rażące naruszenie przepisów Kodeksu pracy” jest pozbawione znaczenia

prawnego, skoro jest tylko konstatacją skarżącej pozbawioną nie tylko wywodu

prawnego, lecz także wskazania, zarówno które z trzystu czterech przepisów tego

Kodeksu narusza zaskarżany wyrok, jak też na czym owo „rażące” naruszenie

polega. Powołanie się na takie naruszenie prawa może być okolicznością

uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, lecz jest skuteczną

przesłanką jej przyjęcia tylko wówczas, gdy zostanie przedstawione wraz z

uzasadnieniem, czyli poparte stosownym wywodem prawnym. Mimo zmiany stanu

prawnego, uzasadnienie uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego: Izby

Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz Izby Cywilnej z dnia 17

grudnia 2002 r., III CZP 72/02 (OSNP 2003 Nr 15, poz. 346) zachowało swą

aktualność, a jego wywód dotyczący „oczywistego” naruszenia prawa ma

zastosowanie także do rażącego naruszenia prawa stanowiącego przesłankę

przyjęcia skargi kasacyjnej.

O potrzebie rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy nie przekonują też

sformułowane w niej dwa zagadnienia nazwane „prawnymi”, a mianowicie: 1) „czy

powodowi jako pracownikowi ochrony osób i mienia można postawić zarzut, że

pracował tak sumiennie i gorliwie, że praca ta była realizacją jego hobby, a zatem

bez prawa do jakiejkolwiek rekompensaty (...)”, 2) „czy w świetle art. 49 kpc, dla

zachowania gwarancji procesowych bezstronności sędziego, Sędzia (...) powinna

wyłączyć się z rozpoznawania i orzekania w II instancji w sprawie (...), którą

prowadziła w I instancji przez większą część postępowania dowodowego,

zwłaszcza, że w tym postępowaniu w sposób wyraźny i mocno odczuwalny

faworyzowała pozwanego, a ignorowała powoda i jego pełnomocnika” – ponieważ

nie tylko nie zostały poparte stosownym wywodem prawnym, przedstawiającym

wątpliwości interpretacyjne

przy stosowaniu określonych przepisów,

jak

i

ewentualną słuszną, zdaniem skarżącej, propozycję wykładni, ale też – przede

wszystkim – zostały sformułowane w sposób wadliwy. To, czy powodowi „można

postawić zarzut...”, czy też nie można, jest kwestią oceny konkretnych okoliczności

faktycznych, a nie zagadnieniem wykładni lub stosowania określonych przepisów

prawa. W istocie, pierwsze z przytoczonych zagadnień zostało przez autorkę skargi

zredagowane jako pytanie o prawidłowość ustaleń faktycznych i ich subsumcję,

czyli zastosowanie (lub niezastosowanie) określonej normy prawnej. Drugie z nich

jest pytaniem o poprawność postępowania prowadzonego przed Sądem drugiej

instancji w tej konkretnej sprawie. W obydwu „zagadnieniach” – zupełnie pominięty

został publicznoprawny charakter skargi kasacyjnej i związanej z nim konieczności

sformułowania zaistniałych problemów prawnych w taki sposób, by Sąd Najwyższy

mógł orzekając w konkretnej sprawie wyrazić swe stanowisko co do konkretnej

kwestii prawnej, jaka wyłoniła się przy rozpoznawaniu skargi, a jaka może mieć

znaczenie na przyszłość, przy rozpoznawaniu podobnych spraw przez co przyjęcie

wniesionej skargi do rozpoznania spełnia swą funkcję – służenia rozwojowi

jurysprudencji. Odnosząc się do drugiego z postawionych pytań Sąd Najwyższy

przypomina, że zgodnie z art. 50 k.p.c. wniosek o wyłączenie sędziego z przyczyn

wskazanych w jego art. 49 należy zgłosić w sądzie, w którym sprawa się toczy,

przed przystąpieniem do rozprawy. Po przystąpieniu do rozprawy strona powinna

uprawdopodobnić nie tylko przyczyny wyłączenia lecz również, że „przyczyna

wyłączenia dopiero później powstała lub stała jej się znana”. Oznacza to, że strona,

która brała udział w rozprawie (rozprawach) wiedząc, że w składzie orzekającym

uczestniczy sędzia, którego bezstronność mogła budzić jej wątpliwości z przyczyn

wskazanych w art. 49 k.p.c., po zamknięciu rozprawy i wydaniu orzeczenia traci

prawo złożenia wniosku o wyłączenie sędziego. W takiej sytuacji zarzut

stronniczości sędziego nie stanowi przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Ustosunkowując się do argumentów przedstawionych w skardze Sąd

Najwyższy zwraca uwagę, że bezwzględne przyczyny wyłączenia sędziego są w

art. 48 k.p.c. wymienione enumeratywnie i nie mogą być interpretowane

rozszerzająco. Skoro zatem przyczyna taką jest tylko udział sędziego w wydaniu

zaskarżonego orzeczenia w niższej instancji, to nie stanowi jej ani udział sędziego

w wydaniu orzeczenia w wyższej instancji, ani też jego udział w postępowaniu

przed sądem niższej instancji nie zakończonym orzeczeniem. Sam fakt udziału

sędziego w prowadzeniu postępowania dowodowego przed sądem niższej instancji

nie oznacza też, że zachodzą przyczyny jego wyłączenia na podstawie art. 49

k.p.c. i nie stwarza też domniemania, że pomiędzy sędzią, a jedną ze stron lub jej

przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać

wątpliwości co do jego bezstronności. Powinność uprawdopodobnienia istnienia

takiego stosunku spoczywa na stronie zgłaszającej wniosek o wyłączenie sędziego.

Omówione wyżej ujęcie „istotnych zagadnień prawnych” w rozpatrywanej

skardze nie spełnia warunku, pozwalającego Sądowi Najwyższemu na rozpoznanie

sprawy w sposób merytoryczny, a skoro w postępowaniu nie zachodziły

okoliczności wskazujące na nieważność postępowania, wobec powyższego

należało odmówić przyjęcia skargi i dlatego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd

Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia.