Supreme Court quashes labor court ruling on group dismissal, ruling employer not liable for union notification if employee not yet a member.

Sygn. akt II PK 308/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 maja 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący)

SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z powództwa Tomasza J.

przeciwko Telekomunikacji Polskiej S.A. w W.

o przywrócenie do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 26 maja 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 26 sierpnia 2010 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 26 maja 2010 r. Sąd Rejonowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych zasądził od pozwanej spółki - Telekomunikacji Polskiej S.A. na rzecz

powoda Tomasza J. odszkodowanie w wysokości 12.390 zł, nakazał pozwanej

uiścić na rzecz Skarbu Państwa opłatę w wysokości 620 zł oraz nadał wyrokowi do

kwoty 4.130 zł rygor natychmiastowej wykonalności.

Wniesiona przez pozwaną spółkę apelacja w całości od tego wyroku została

oddalona przez Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który w

uzasadnieniu wyroku z dnia 26 sierpnia 2010 r. przyjął ustalenia Sądu Rejonowego

jako własne, podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż niecelowe jest

przywrócenie powoda do pracy, albowiem faktycznie uległo likwidacji stanowisko

pracy powoda, jak też stwierdził, że nie było możliwe dalsze zatrudnianie powoda.

W zakresie naruszenia przepisów Kodeksu pracy i ponadzakładowego układu

zbiorowego pracy, uzgodnienia z dnia 28 listopada 2008 r. co do obowiązku

przeprowadzania konsultacji zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę z zakładową

organizacją związkową reprezentującą interesy powoda, stwierdził, że przy

wypowiadaniu pracownikom stosunków pracy w ramach grupowego zwolnienia nie

ma zastosowania art. 38 i 41 k.p., z zastrzeżeniem ust. 2-4, a także przepisów

odrębnych dotyczących szczególnej ochrony pracowników przed wypowiedzeniem

lub rozwiązaniem stosunku pracy, z zastrzeżeniem ust. 5. Sąd w niniejszej sprawie

przyjął, że w przypadku zwolnień grupowych pracodawca nie stosuje art. 38 k.p., o

ile zawarte zostało porozumienie o jakim mowa w art. 3 powołanej ustawy, tj.

porozumienie

określające

zasady

postępowania

w

sprawach

dotyczących

pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia, a także obowiązki

pracodawcy

w

zakresie

niezbędnym

do

rozstrzygnięcia

innych

spraw

pracowniczych związanych z zamierzonym grupowym zwolnieniem przepisy tego

porozumienia znajdą zastosowanie jakby przed art. 38 k.p. W chwili złożenia

powodowi zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę w dniu 17 września 2009 r. u

pozwanej obowiązywały postanowienia ponadzakładowego układu zbiorowego

pracy (puzp). Zgodnie z treścią § 10 puzp została określona procedura postępowań

w sytuacji, kiedy koniecznym jest dokonanie pracownikowi wypowiedzenia umowy

o pracę. Na podstawie § 10 ust. 4 pracodawca miał obowiązek zawiadomić na

piśmie reprezentującą pracownika zakładową organizację związkową, czego jak

wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie uczynił zarówno

przed wypowiedzeniem umowy jak i przed przekazaniem oświadczenia o zamiarze

wypowiedzenia

stosunku

pracy

powodowi.

W

ocenie

Sądu

przepisy

ponadzakładowego układu zbiorowego pracy obowiązującego u pozwanej spółki od

dnia 9 września 2009 r. nakładały nie tylko taki obowiązek konsultacji zamiaru

wypowiedzenia umowy o pracę z pracownikami, którzy w chwili otrzymania zamiaru

wypowiedzenia przynależeli do jednej z organizacji związkowych działających u

pozwanej, ale także z pracownikami, którzy przystąpili do takiej organizacji

związkowej po otrzymaniu oświadczenia pracodawcy o zamiarze rozwiązania

stosunku pracy, a przed złożeniem oświadczenia pracodawcy o wypowiedzeniu

umowy o pracę. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skoro z zebranego

w sprawie materiału dowodowego wynika, iż pozwana spółka w dniu 23 września

2009 r. otrzymała informację w przedmiocie obowiązku potrącania z wynagrodzenia

powoda składek członkowskich w organizacji związkowej, to mogła i powinna

ustalić członkowstwo powoda w zakładowej organizacji związkowej na podstawie

posiadanych

informacji.

Tym

samym,

przed

złożeniem

oświadczenia

o

wypowiedzeniu powodowi umowy o pracę, strona pozwana winna skonsultować ten

zamiar z organizacją związkową, której powód był członkiem. Skoro strona

pozwana tego zaniechała, naruszyła § 10 pkt 4 puzp, a Sąd Rejonowy prawidłowo

uznał, iż jest to naruszenie przepisów o wypowiadaniu umów o pracę i na zasadzie

art. 45 § 2 k.p. w związku z art. 471 k.p. zasądził na rzecz powoda od strony

pozwanej odszkodowanie.

Na wyżej wskazane orzeczenie strona pozwana wniosła skargę kasacyjną w

całości wskazując w niej naruszenie przez Sąd drugiej instancji przepisów prawa

materialnego: - art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 38 § 1 k.p. poprzez uznanie, że

dokonane wypowiedzenie stanowiło naruszenie przepisów prawa w zakresie

obowiązku przeprowadzenia konsultacji z zakładową organizacją związkową,

pomimo faktu, że w dniu wręczenia zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę powód

nie był członkiem zakładowej organizacji związkowej i wobec braku informacji od

zakładowej organizacji związkowej reprezentującej jego interesy, by podjęła się

obrony praw pracownika; - art. 38 § 1 k.p. oraz § 10 pkt 4 ponadzakładowegu

układu zbiorowego pracy dla Pracowników Telekomunikacji Polskiej S.A. w związku

z art. 9 k.p., poprzez przyjęcie, że w dniu wręczenia zamiaru pozwana naruszyła

przepisy prawa poprzez nie dokonanie konsultacji z reprezentującą pracownika

zakładową organizacją związkową, pomimo tego, że w dniu wręczania zamiaru

powód nie był członkiem żadnej organizacji związkowej i nie reprezentowała go ani

nie broniła jego interesów żadna zakładowa organizacja związkowa; - art. 5 § 1

ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z

pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. Nr

90, poz. 844 ze zm.) w związku z § 3 pkt 3 Uzgodnienia z dnia 28 listopada 2008 r.

w związku z art. 9 k.p., poprzez błędną wykładnię i ustalenie, że Uzgodnienie z dnia

28 listopada 2008 r. jako źródło prawa pracy rozszerzyło obowiązek konsultacji ze

związkami zawodowymi pomimo faktu, że w dniu wręczenia oświadczenia o

zamiarze rozwiązania stosunku pracy, powód nie był członkiem związku

zawodowego, a postanowienia Uzgodnienia odnosiło się do konsultacji zamiaru

rozwiązania umowy o pracę.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się uzasadniona. W niniejszym stanie faktycznym

sprawy, w myśl uzgodnienia zawartego w dniu 28 listopada 2008 r. pomiędzy

pozwaną i działającymi u niej zakładowymi organizacjami związkowymi w § 3 ust. 3

postanowiono,

iż:

„W

przypadku

zamiaru

rozwiązania

stosunku pracy z

pracownikiem będącym członkiem związku zawodowego w dniu wręczenia

zamiaru, będą miały zastosowanie przepisy art. 38 kodeksu pracy". Z kolei

ponadzakładowy układ zbiorowy pracy w § 10 ust. 4 wprowadzając wymóg

konsultacji zamiaru rozwiązania umowy o pracę, nie wprowadził innego trybu

konsultacji wykraczającego ponad ustalony w art. 38 § 1 k.p. Nie można zatem

podzielić stanowiska Sądu Okręgowego przyjmującego wykładnię, zgodnie z którą

postanowienie

puzp

w kwestii

zawiadomień

odnosiło

się

do

wszystkich

pracowników zatrudnionych u pozwanej, nawet tych którzy w chwili wręczenia

zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę nie byli członkami organizacji związkowych

działających w zakładzie pracy. Takie stanowisko

sprzeczne jest z wykładnią

językową i systemową § 10 § 4 puzp, którego postanowienia wprowadziły

dodatkowy

obowiązek

informowania

pracownika

na

piśmie

o

zamiarze

wypowiedzenia stosunku pracy, ale podtrzymały obowiązek informowania o

zamiarze wypowiedzenia umowy o pracę na piśmie reprezentującej pracownika

zakładowej organizacji związkowej, co w tym zakresie nie odbiegało od uregulowań

kodeksu pracy zawartych w art. 38.

Mając powyższe na uwadze istotnym w niniejszej sprawie było to, że

pracodawca celem wykonania określonego w § 10 § 4 puzp oraz art. 38 k.p.

obowiązku zawiadomienia na piśmie reprezentującej pracownika zakładowej

organizacji związkowej o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę

zwartej na czas określony, w myśl utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego

(por. wyrok z dnia 22 czerwca 2004 r., II PK 2/04, M.Prawn. 2004/14/630; wyrok z

dnia 5 października 2007 r., II PK 27/07, LEX nr 469164; wyrok z dnia 11 września

2001 r., I PKN 624/00, OSNP 2003/16/377; wyrok z dnia 20 lipca 2000 r., I PKN

748/99, OSNP 2002/3/76.), nie był obowiązany zasięgać z własnej inicjatywy

aktualnych informacji o przynależności związkowej pracownika.

Okoliczność ta miała w niniejszej sprawie istotne znaczenie, skoro z ustaleń

faktycznych wynika, że w dniu wręczenia zamiaru powód nie był członkiem związku

zawodowego, co w konsekwencji oznaczało, iż pozwana spółka nie miała

możliwości i obowiązku informowania także związku zawodowego o swoim

zamiarze wypowiedzenia umowy powodowi. Ponadto powód nie poinformował

pozwanej o przystąpieniu do związku zawodowego po otrzymaniu od pozwanej

informacji o zamiarze wypowiedzenia umowy, a związek zawodowy Solidarność, do

którego przystąpił powód, nie przekazywał imiennej listy swoich członków

pracodawcy.

Zgodzić się należy także ze stanowiskiem przedstawionym w skardze

kasacyjnej, że zgodnie z przepisami art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o

szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z

przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. Nr 90, poz. 844 ze zm.) w przypadku

zwolnień grupowych pozwana spółka była zwolniona z obowiązku konsultacji

zamiaru

rozwiązania

stosunku

pracy

w

sprawach

indywidualnych

przy

zastosowaniu art. 38 k.p. z tym zastrzeżeniem, że wynikające z art. 5 ust. 1

powołanej ustawy wyłączenie stosowania art. 38 k.p., w myśl uzgodnienia z dnia 28

listopada 2008 r. nie miało zastosowania do pracowników będących członkami

związku zawodowego w dniu otrzymania zawiadomienia o zamiarze rozwiązania

stosunku pracy, w tym też zakresie pozwana nie naruszyła postanowień wyżej

wymienionego uzgodnienia. Z kolei, jak zostało wskazane powyżej, obowiązek

konsultacji zamiaru rozwiązania stosunku pracy określony w paragrafie 10 § 4 puzp

odnoszący się wprost do przepisów art. 38 k.p. dotyczył wyłącznie sytuacji, gdy

pracownik był w dniu wręczania zamiaru wypowiedzenia stosunku pracy członkiem

związku zawodowego lub wskazał związek, który reprezentuje jego interesy.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.