II PK 293/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PK 293/11

POSTANOWIENIE

Dnia 19 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z powództwa M., P., B. S.

przeciwko P. - POLAND Spółce z o.o. w likwidacji

o zadośćuczynienie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 marca 2012 r.,

skargi kasacyjnej powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 23 marca 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 23

marca 2011 r. oddalił apelację wniesioną przez powodów: /.../ od wyroku Sądu

Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, oddalającego powództwo

tych powodów o zasądzenie na ich rzecz od pozwanej „P. – Poland” spółki z

ograniczoną

odpowiedzialnością

w

likwidacji

kwoty

300.000

zł

tytułem

zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Powodowie wywiedli skargę kasacyjną od wymienionego wyroku i opierając

ją na podstawie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 316 § 1 k.p.c. w

związku z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. i

art. 382 k.p.c., które miało wpływ na wynik sprawy, wnieśli o uchylenie tego wyroku

oraz wyroku Sądu Okręgowego, zniesienie postępowania w obu instancjach i

przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W skardze kasacyjnej został zawarty wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania

oparty na treści art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 3989 § 1 k.p.c.,

wskazujący na istnienie istotnych zagadnień prawnych oraz na oczywistą

zasadność skargi.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada

również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne

skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do

rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej

jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 398 9 § 1 k.p.c., a

jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście,

biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania

skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym)

środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej

instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej

charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości

stosowania

prawa,

nie

będąc

instrumentem

weryfikacji

trafności

ustaleń

faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Jeśli więc wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak w

rozpoznawanej sprawie, wskazuje na występowanie w sprawie istotnych zagadnień

prawnych, to w uzasadnieniu tego wniosku (sporządzonym odrębnie od

uzasadnienia podstaw kasacyjnych) winny zostać sformułowane owe zagadnienia

prawne

oraz przedstawione

argumenty prawne,

które wykażą

możliwość

różnorodnej oceny zawartego w nich problemu. Zgodnie ze stanowiskiem

wyrażonym w judykaturze, skarżący ma w tym zakresie obowiązek wywiedzenia i

uzasadnienia występującego w sprawie problemu prawnego w sposób zbliżony do

tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd

odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (por. postanowienie Sądu najwyższego z

dnia 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, niepublikowane). Oznacza to w praktyce, iż

zagadnienie prawne musi odpowiadać określonym wymaganiom, a mianowicie: 1)

być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym

sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 17 kwietnia 1996 r., II UR 5/96, OSNP 1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie z

dnia 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571), 2) być przedstawione w

sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie

uniwersalnej

odpowiedzi,

nie

sprowadzającej

się

do

samej

subsumcji

i

rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15

października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z dnia 22 października 2002 r.,

III CZP 64/02 LEX nr 77033 i z dnia 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr

478179), 3) pozostawać w związku z rozpoznawana sprawą i 4) dotyczyć

zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a zatem poważne) wątpliwości.

Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie

występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie

precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Twierdzenie o

występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy

przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd

Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z

odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467, czy też

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr

577468).

Wniosek powodów o przyjęcie ich skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

spełnia wyżej określonych kryteriów. Przede wszystkim w kwestii najbardziej

istotnej, bo związanej z podstawami zaskarżenia, dotyczącej „charakteru prawnego

legitymacji procesowej biernej i oceny tejże w procesie” nie zawiera jakiejkolwiek

argumentacji prawnej, której konsekwencją byłoby sformułowane w tym wniosku

pytanie, nazwane przez skarżących zagadnieniem prawnym. Nie sposób bowiem

uznać za taką argumentację stwierdzenia, że „w doktrynie przedmiotowe pojęcie

określane jest jako uprawnienie do występowania w sprawie” oraz że „w

odniesieniu do powoda uprawnienie do wszczęcia i prowadzenia procesu w

konkretnej sprawie nazywane jest legitymacją procesową czynną. Natomiast

uprawnienie uzasadniające występowanie w charakterze strony pozwanej określa

się mianem legitymacji procesowej biernej”, a „wzmiankowane legitymacje

podlegają ocenie w procesie”. Wypada również dodać, że powodowie, zarówno we

wniosku o przyjęcie ich skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaki i w zacytowanym

wyżej jego uzasadnieniu, nie odnoszą tego problemu nazwanego przez siebie

„zagadnieniem prawnym” do żadnych

przepisów prawa

materialnego lub

procesowego. Tym samym nie podejmują w ogóle próby wykazania, że

sformułowane przez nich wątpliwości, będące w istocie próbą uzyskania oceny

zasadności

zarzutów

kasacyjnych,

stanowią

istotne

zagadnienie

prawne

wymagające zaangażowania Sądu Najwyższego. Jeszcze raz przypomnieć

natomiast wypada, że zagadnienie prawne jest to zagadnienie, które wiąże się z

określonym przepisem prawa materialnego lub procesowego lub uregulowaniem

prawnym, których wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia

przedmiotowej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw.

Wskazanie zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi

kasacyjnej powinno zatem nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z

którymi zostało sformułowane i wskazaniu argumentów, które prowadzą do

rozbieżnych ocen. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma bowiem podstawę do

oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem „prawnym"

oraz czy jest to zagadnienie „istotne" (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z

dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC z 2002 nr 1, poz. 11, z dnia 13 sierpnia

2002 r., I PKN 649/01, OSNP z 2004 nr 9, poz. 158 oraz z dnia 14 lutego 2003 r., I

PK 306/02, Wokanda z 2004 7-8, poz. 51). Niewystarczające jest więc samo

sformułowanie pytania i nazwanie go „zagadnieniem prawnym”, bez przedstawienia

jurydycznej argumentacji służącej wykazaniu, że zagadnienie to rzeczywiście

występuje i wymaga wyjaśnienia przez Sąd Najwyższy (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2008 r., I CZ 11/08, LEX nr 393883 oraz

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2010r., II UK 311/09, LEX nr

604212).

Również pozostałe pytania sformułowane w tej części wniosku powodów nie

potwierdzają potrzeby poddania ich skargi kasacyjnej merytorycznej ocenie Sądu

Najwyższego, przy czym w tym przypadku przede wszystkim ze względu na ich

niezwiązanie

z

podstawą

zaskarżenia

i

brak

jakiegokolwiek

wpływu

na

rozstrzygnięcie sprawy. Co do podnoszonej we wniosku kwestii, „czy całkowite

zwolnienie strony z kosztów sądowych obejmuje również swym zakresem koszty

związane ze skarga kasacyjną?”, wypada też zauważyć, iż Sąd Apelacyjny

początkowo wezwał co prawda pełnomocnika powodów do wniesienia opłaty

sądowej od skargi kasacyjnej, ale ostatecznie od tego wezwania odstąpił, w

związku z czym odniesienie się do tej kwestii nie ma obecnie jakiegokolwiek

znaczenia. Z kolei problem, „czy pełnomocnictwo z urzędu obejmuje swym

zakresem wywiedzenie przez pełnomocnika skargi kasacyjnej?” jest aktualnie

jednolicie wyjaśniany w orzecznictwie Sądu Najwyższego w ten sposób, że

dotychczasowe pełnomocnictwo wynikające z ustanowienia przez sąd nie obejmuje

umocowania do sporządzenia i wniesienia zarówno skargi kasacyjnej, jak i

zażalenia (por. mającą moc zasady prawnej uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07, OSNC 2008 nr 11, poz. 122

oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 3 lutego 2010 r., II PK 292/09, LEX

nr 602251 oraz z dnia 7 lipca 2011 r., III UZ 13/11, LEX nr 966828).

Odnosząc się z natomiast do tej części wniosku powodów o przyjęcie ich

skargi kasacyjnej do rozpoznania, w której wskazują oni na oczywistą zasadność

skargi, Sąd Najwyższy uważa za konieczne przypomnieć, że jeśli wniosek powołuje

się na tę przesłankę przedsądu, to w jego uzasadnieniu powinny znaleźć

odpowiednie wywody potwierdzające ową okoliczność. Skarga jest bowiem

oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą skargą orzeczenie zapadło wskutek

oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste naruszenie prawa powinno być

rozumiane jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy

jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo

powszechnie

przyjętymi

regułami

interpretacji

(por.

postanowienie

Sądu

Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002, nr 20, poz.

494 oraz z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNAPiUS 2003, nr 18,

poz. 437), jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy jest ono z góry widoczne

dla każdego prawnika, bez potrzeby głębszej analizy prawniczej, gdy jest zupełnie

pewne i nie może ulegać żadnej wątpliwości, gdy podniesione zarzuty naruszenia

wskazanych przepisów są zasadne prima facie, bez dokonywania głębszej analizy

tekstu tych przepisów i bez doszukiwania się ich znaczenia (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491 538), gdy

orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej

wykładni przepisami prawa (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia

1963 r., II CZ 3/63, OSPiKA 1963, nr 11, poz. 286). Powołanie się przez autora

skargi kasacyjnej na przesłankę zawartą w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje go

zatem do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania

kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego

polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście

uzasadnioną,

tj.

podlegającą

uwzględnieniu

(por.

postanowienia

Sądu

Najwyższego: z dnia 11 grudnia 2009 r., II PK 223/09, LEX nr 585777 oraz z dnia 3

lutego 2010 r., II PK 304/09, LEX nr 602695). Innymi słowy, jeżeli skarżący

powołuje się na oczywistą zasadność skargi, to powinien zawrzeć w niej wywód

prawny, z którego ta oczywista zasadność będzie wynikała. Ma to być przy tym

zasadność łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2010r., V CSK 459/09, LEX nr

602638). Omawiana część wniosku skarżących tych wymogów jednakże nie

spełnia już choćby z tej przyczyny, że nie została ona w ogóle umotywowana

jakimkolwiek

wywodem

prawnym

zawartym

w

odrębnie

sporządzonym

uzasadnieniu. W ramach oceny, czy skarga kasacyjna może być przyjęta do

rozpoznania, nie jest natomiast rzeczą Sądu Najwyższego doszukiwanie się w

uzasadnieniu podstaw kasacyjnych argumentacji mającej wykazać istnienie

przesłanki przedsądu, zwłaszcza że na tym etapie postępowania podstawy

kasacyjne nie podlegają jeszcze badaniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 27 maja 2010 r., II UK 274/09, LEX nr 585794). Wynika to stąd, że na tym

etapie przedmiotem badania dokonywanego przez Sąd Najwyższy jest jedynie to,

czy wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej wskazuje i wykazuje choć jedną z

podstaw (przesłanek) przedsądu wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. Natomiast

podstawy kasacyjne stanowią odrębny od przesłanek przedsądu element skargi, w

związku z czym nie zastępują one (ani ich uzasadnienie) i nie mogą zastąpić

przesłanek przedsądu. Innymi słowy podstawy kasacyjne podlegają rozpoznaniu

dopiero po przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Kierując

się

przedstawionymi

motywami,

Sąd

Najwyższy

uznał,

iż

powodowie nie wykazali potrzeby rozpoznania ich skargi kasacyjnej. Dlatego, na

podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzekł, jak w sentencji.