Supreme Court dismisses appeal due to invalid appeal proceedings caused by court's failure to notify the plaintiff's lawyer.

Sygn. akt II PK 279/17 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lutego 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)‎SSN Romualda Spyt (sprawozdawca)‎SSN Andrzej Wróbel w sprawie z powództwa W. J.‎przeciwko K. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W.‎o odszkodowanie,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 21 lutego 2019 r.,‎skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w W.‎z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt XXI Pa […], uchyla zaskarżony wyrok i znosi postępowanie przed Sądem Okręgowym w W. w całości i sprawę przekazuje temu Sądowi do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Powód W. J. wniósł o zapłatę kwoty 25.401,58 zł od K. Sp. z o.o. w W. tytułem odszkodowania za dyskryminację ze względu na wiek.Sąd Rejonowy w W. wyrokiem z 18 października 2016 r., sygn. akt VII P […], oddalił powództwo, rozstrzygając o kosztach zastępstwa procesowego.Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z 9 marca 2017 r., sygn. akt XXI Pa […], oddalił apelację powoda od powyższego wyroku (pkt 1), rozstrzygając o kosztach procesu (pkt 2).Wyrok Sądu Okręgowego powód zaskarżył w całości. Zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest:(1) art. 149 § 2 k.p.c. w związku z art. 379 pkt 5 k.p.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niewezwaniu powoda i jego pełnomocnika na jedyny termin rozprawy przed Sądem Okręgowym, co uniemożliwiło im zajęcie stanowiska procesowego przed wydaniem wyroku, a tym samym pozbawiło możliwości obrony sowich praw, co stanowi o nieważności postępowania;(2) art. 325 k.p.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym oznaczeniu w wyroku przez Sąd Okręgowy strony pozwanej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do wydania orzeczenia przeciwko nieistniejącej osobie.Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, to jest:(3) art. 183b § 1 pkt 2 w związku z art. 183a § 1 k.p. przez jego niewłaściwe niezastosowanie polegające na przyjęciu, że ciężar dowodu w zakresie wykazania dyskryminacji ze względu na wiek spoczywał na powodzie, podczas gdy po wykazaniu przez powoda, że pracodawca odmawiał mu pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, mimo że miał takie możliwości oraz że pracownicy starsi byli dużo częściej zatrudniani w niepełnym wymiarze czasu pracy niż pracownicy młodsi - ciężar dowodu w zakresie braku dyskryminacji powoda ze względu na wiek przy ustalaniu wymiaru etatu przechodził na pozwaną, która nie wykazała żadnych obiektywnych powodów, dla których sytuację powoda w zakresie warunków zatrudnienia ukształtował mniej korzystnie niż młodszych pracowników;(4) art. 113 k.p. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do zaistnienia dyskryminacji polegającej na różnicowaniu sytuacji pracowników ze względu na wiek przy ukształtowaniu warunków pracy w zakresie wymiaru czasu pracy, konieczne jest wykazanie, że żaden ze starszych pracowników nie został zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, a nie jest wystarczające wykazanie, że znaczna większość spośród pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy była pracownikami starszymi;(5) art. 292 § 2 k.p. przez jego niewłaściwe niezastosowanie polegające na przyjęciu, że pracodawca był uprawniony do niezatrudniania powoda w pełnym wymiarze czasu pracy, mimo że powód wyrażał wolę zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy oraz istniała możliwość zatrudnienia powoda w pełnym wymiarze czasu pracy, na co wskazywało zatrudnianie przez pozwanego szeregu młodszych od powoda pracowników na stanowiskach pracowników ochrony.Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, zniesienie postępowania przed Sądem Okręgowym w W. w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania wraz z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.Pozwany, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na rzecz pozwanego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności rozważenia wymaga zarzut nieważności postępowania przed Sądem drugiej instancji art. 379 pkt 5 k.p.c. spowodowanej pozbawieniem skarżącego możności obrony swych praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.) na skutek niezawiadomienia jego pełnomocnika o jedynym terminie rozprawy przed Sądem Okręgowym, co uniemożliwiło stawiennictwo powoda oraz jego pełnomocnika i przedstawienie stanowiska na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku.Zgodnie z art. 379 pkt 5 k.p.c., nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw.

Według ugruntowanego orzecznictwa przytoczona podstawa nieważności postępowania jest spełniona, jeżeli z powodu wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, będących skutkiem naruszenia konkretnych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, których nie można było usunąć przed wydaniem orzeczenia w danej instancji, strona nie mogła - wbrew swej woli - brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1974 r., II CR 155/74, OSPiKA 1975 z. 3, poz. 66; z dnia 6 marca 1998 r., III CKN 34/98, Prok. i Pr. 1999 nr 5, poz. 41 - dodatek; z dnia 10 maja 2000 r., III CKN 416/98, OSNC 2000 nr 12, poz. 220; z dnia 28 listopada 2002 r., II CKN 399/01, LEX nr 196607 i z dnia 22 maja 2014 r., IV CSK 545/13, LEX nr 1483413).

Sytuacja taka zachodzi między innymi wtedy, gdy wady zawiadomienia o terminie rozprawy, jedynej albo bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia, uzasadniały odroczenie rozprawy, a sąd rozpoznał sprawę i wydał orzeczenie (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 lipca 1974 r., II CR 331/74, OSNC 1975 nr 5, poz. 84; z dnia 15 stycznia 1999 r., II CKN 139/98, LEX nr 1214381; z dnia 6 marca 2002 r., III RN 12/01, LEX nr 564475.; z dnia 8 stycznia 2004 r., I CK 19/03, LEX nr 567318; z dnia 15 grudnia 2006 r., I PK 122/05, OSNP 2006 nr 21-22, poz. 325; z dnia 7 lutego 2013 r., II CSK 325/12, LEX nr 1293950).Z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o terminie rozprawy w dniu 9 marca 2017 r. (jedynej i bezpośrednio poprzedzającej wyrok Sądu drugiej instancji) wysłane zostało na nieaktualny adres pełnomocnika powoda.

W rezultacie pełnomocnik powoda nie został zawiadomiony o terminie rozprawy apelacyjnej i ani on, ani powód nie stawili się rozprawie. Należy zatem uznać, że nieobecność pełnomocnika procesowego powoda na rozprawie była spowodowana uchybieniami Sądu drugiej instancji w zakresie doręczania pism sądowych i zawiadomień stronie reprezentowanej przez pełnomocnika procesowego (art. 133 § 3 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.).Postępowanie apelacyjne ma charakter merytoryczny (por. stanowiącą zasadę prawną uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008 nr 6, poz. 55).

W przepisach dotyczących apelacji nie ma mowy o rozpoznawaniu sprawy w granicach podniesionych przez skarżącego zarzutów lub powołanych nowych faktów lub dowodów. Wynika to z istoty rozwiązań dotyczących apelacji. W odróżnieniu od podstaw kasacyjnych zarzuty apelacji nie wiążą zarówno skarżącego, jak i sądu drugiej instancji. Mogą one być zmieniane w toku postępowania apelacyjnego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2000 r., III CKN 812/98, OSNC 2000 nr 10, poz. 193; z dnia 12 stycznia 2010 r., III CSK 87/09, LEX nr 677767 oraz uzasadnienie przywołanej wyżej uchwały III CZP 49/07).

W związku z powyższym potrzeba prawidłowego zawiadomienia stron (pełnomocników) o terminie rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku ma również istotne znaczenie w postępowaniu apelacyjnym, bowiem udział w niej umożliwia obronę swoich praw.Stwierdzenie nieważności postępowania apelacyjnego uzasadniało - w oparciu o art. 39815 § 1 oraz art. 386 § 2 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. - uchylenie zaskarżonego wyroku, zniesienie postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością oraz przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Uwzględnienie zarzutu nieważności postępowania powoduje, że bezprzedmiotowe jest rozważanie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.