Supreme Court dismisses appeal when the plaintiff loses legal standing due to bankruptcy liquidation completion.

Sygn. akt II PK 267/10

POSTANOWIENIE

Dnia 14 kwietnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)

SSN Maciej Pacuda (sprawozdawca)

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z powództwa Syndyka Masy Upadłości "A. E." Sp. z o.o.

przeciwko B. S.

o zapłatę i stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnych,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 kwietnia 2011 r.,

skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 1 kwietnia 2010 r.,

uchyla zaskarżony wyrok oraz uchyla poprzedzający go

wyrok

Sądu

Społecznych

Okręgowego

-

z

października

dnia

Sądu

Pracy

2009

i

Ubezpieczeń

r.

i

umarza

postępowanie w sprawie.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2010 r. oddalił apelację

wniesioną przez pozwaną B. S. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 października 2009 r. stwierdzającego

bezskuteczność w stosunku do masy upadłości „A.E.” Spółki z o.o. czynności

prawnych odpłatnych dokonanych przez reprezentanta upadłego „A. E.” Spółki z

o.o. w okresie sześciu miesięcy przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości z

jego żoną B. S. polegających na wypłacie B. S. przez wymienioną Spółkę kwot

pieniężnych w łącznej wysokości 76.000 zł oraz zasądzającego od pozwanej B. S.

na rzecz strony powodowej Syndyka Masy Upadłości „A. E.” Spółki z o.o. kwotę

76.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 28 listopada 2007 r.

Pozwana B. S. wywiodła skargę kasacyjną o tego wyroku, zaskarżając ów

wyrok w całości i domagając się jego uchylenia oraz zmiany poprzez oddalenie

powództwa, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy

Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

W

toku

postępowania

kasacyjnego

pozwana

wystąpiła

do

Sądu

Najwyższego z pismem z dnia 8 lutego 2011 r., do którego dołączyła kopie dwóch

orzeczeń: postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 28 października 2010 r.

wydanego w sprawie

16/07, stwierdzającego zakończenie postępowania

upadłościowego obejmującego likwidację majątku dłużnika „A. E.” Spółki z o.o. oraz

postanowienia tego samego Sądu Rejonowego z dnia 30 grudnia 2010 r. o

wykreśleniu z Krajowego Rejestru Sądowego podmiotu „A. E.” Spółki z o.o.

Powołując się na wymienione orzeczenia oraz wskazując na regulację zawartą w

art. 355 k.p.c. w związku z art. 39819 k.p.c.,

pozwana

wniosła

o

uchylenie

wydanych w sprawie wyroków oraz o umorzenie postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

W rozpoznawanej sprawie nie mógł budzić wątpliwości fakt, że już na etapie

wniesienia pozwu stroną powodową nie była „A. E.” Spółka z o.o., lecz syndyk

masy upadłości tej Spółki. To jemu przysługiwała legitymacja procesowa. Treść

postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 28 października 2010 r. wydanego w

sprawie 16/07 wskazywała jednak, że już po wniesieniu skargi kasacyjnej doszło

do zakończenia postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku

upadłej spółki (art. 368 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo

upadłościowe i naprawcze). Z chwilą stwierdzenia zakończenia postępowania

upadłościowego nastąpiło więc wygaśnięcie funkcji syndyka masy upadłości. Z tej

przyczyny utracił on legitymację procesową i jako strona przestał istnieć (por. art.

367 ust. 2 w związku z art., 368 ust. 3 p.u.n.). Wprawdzie wydanie przez Sąd

Apelacyjny wyroku zaskarżonego w niniejszej sprawie powodowało prawomocne

zakończenie tej sprawy, jednakże postępowanie kasacyjne, choć nie jest prostą

kontynuacją postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem, może się

toczyć wyłącznie z udziałem strony przeciwnej. Taka sytuacja objęta jest przede

wszystkim hipotezą art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c., który w postępowaniu kasacyjnym

winien być rozważany na podstawie art. 39812 k.p.c. (por. np. uzasadnienie uchwały

Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1997 r., III CZP 66/97, OSNC 1998 nr 4, poz.

56 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 1971 r., II CRN 266/71,

OSNCP 1972 nr 4, poz. 76). W judykaturze wyrażono wszakże trafny pogląd, iż

nienaprawialna następcza utrata zdolności sądowej strony uzasadnia umorzenie

postępowania na podstawie art. 355 § 1 k.p.c., a nie jego zawieszenie (por.

słusznie powołane we wniosku pozwanej postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

15 lutego 2002r., V CKN 1100/00, OSNC 2003 nr 1, poz. 11). Bezsukcesyjna utrata

zdolności sądowej powoda wywołuje bowiem potrzebę umorzenia całego

postępowania, ponieważ umorzenie samego tylko postępowania kasacyjnego

spowodowałoby uprawomocnienie się zaskarżonego orzeczenia sądu drugiej

instancji, które strona pozwana w całości kwestionowała w skardze kasacyjnej.

W tym miejscu dodać wypada, że postępowanie kasacyjne mogłoby

ewentualnie toczyć się jedynie w sytuacji, gdyby doszło do zgłoszenia się w nim

nabywcy wierzytelności objętej zaskarżonym wyrokiem lub do jego wskazania

przez pozwaną (art. 192 pkt 3 k.p.c.). Stabilizująca postępowanie funkcja art. 192

pkt 3 k.p.c. nie stoi bowiem na przeszkodzie dopuszczeniu do zmiany strony

(również w postępowaniu kasacyjnym) w sytuacji, w której zarówno obie strony

toczącego się postępowania, jak i nabywca rzeczy bądź praw objętych sporem

wyrażą zgodę na wejście nabywcy do procesu i zajęcie miejsca zbywcy (por.

postanowienie Sądu najwyższego z dnia 21 czerwca 2007 r., IV CSK 57/07, OSNC

– ZD 2008 nr 3, poz. 62). W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja jednakże nie

zachodziła, gdyż pozwana we wniosku z dnia 8 lutego 2011 r. nadal wskazywała

jako stronę powodową syndyka, który utracił byt prawny na podstawie

postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 28 października 2010 r. wydanego w

sprawie 16/07. Byt prawny utraciła też „A. E.” Spółka z o.o. na skutek wykreślenia

jej z Krajowego Rejestru Sądowego. Dlatego ewentualny nabywca wierzytelności

powoda, gdyby taki istniał, może dochodzić swoich uprawnień w odrębnym

postępowaniu.

Kierując się przedstawionymi motywami oraz opierając się na treści art.

39819 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.