II PK 241/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PK 241/11

POSTANOWIENIE

Dnia 18 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Romualda Spyt

w sprawie z powództwa M. A.

przeciwko C. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W.

o zadośćuczynienie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 stycznia 2012 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w .

z dnia 27 maja 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. wyrokiem z

dnia 27 maja 2011 r., w sprawie z powództwa M. A. przeciwko C. Spółce z

ograniczoną odpowiedzialnością w W. o zadośćuczynienie, na skutek apelacji

pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego, Sądu Pracy i Ubezpieczeń w G. z dnia 2

grudnia 2010 r., oddalił apelację.

Pozwana zaskarżyła ten wyrok skargą kasacyjną w całości, zarzucając mu

naruszenie prawa materialnego: art. 943 § 2 k.p. art. 943 § 3 k.p., poprzez ich

błędną wykładnię, a także naruszenie przepisów prawa procesowego mających

istotny wpływ na wynik sprawy: art. 227 k.p.c., poprzez uznanie wyłącznej

odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanej za stan zdrowia psychicznego

powódki ujawniony w 2007 r., co wynika z nieuzasadnionego zaniechania

przeprowadzenia

wnioskowanych

przez

pozwaną

czynności

dowodowych

zmierzających do zgromadzenia pełnej dokumentacji lekarskiej, przede wszystkim

w celu weryfikacji tego materiału przez biegłych sądowych, co doprowadziło do

wyrokowania przez Sądy obu instancji w oparciu o niekompletny materiał

dowodowy i miało istotny, negatywny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, podnosząc,

że: „w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne polegające na wzajemnym

odniesieniu przepisów ustawy Kodeks pracy (art. 94 3 § 2 i § 3) oraz ustawy Kodeks

cywilny (art. 361) w celu ustalenia czy i w jakim zakresie istnieje związek

przyczynowo-skutkowy

między

stanem

zdrowia

(powódki)

sprzed

okresu

zatrudnienia u pracodawcy a stanem zdrowia (powódki) ustalonym po ustaniu

stosunku pracy”, a także istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

wątpliwości - art. 943 § 3 k.p. oraz art. 361 k.c. Ponadto wskazała, że „skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na: zastosowanie przez Sąd

Rejonowy i Sąd Okręgowy błędnej wykładni art. 943 § 2 i § 3 Kodeksu pracy, a w

konsekwencji odniesienie wynikającej z nich ochrony prawnej do każdej

konfliktowej sytuacji powstającej w miejscu pracy i w jakikolwiek sposób

pozostającej w związku z zatrudnieniem; pominięcie, iż zadośćuczynienie

przyznawane jest wyłącznie wtedy, gdy rozstrój zdrowia został wywołany

mobbingiem, a nie wynika z uprzedniego stanu zdrowia pracownika (powódki);

przyjęcie dla interpretacji art. 943 § 2 Kodeksu pracy wykładni pozajęzykowej,

rozszerzającej zamiast wykładni językowej opartej o definicję legalną, a w

konsekwencji zastosowanie błędnej wykładni tego przepisu - wbrew podstawowej

zasadzie wykładni praw, która w pierwszym rzędzie nakazuje posługiwanie się

wykładnią językową wówczas gdy ustawodawca wprowadził do systemu prawnego

definicję legalną jako wiążące rozumienie poszczególnych terminów prawnych”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). W

związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien

wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w

powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym,

że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje

potrzeba rozpoznania skargi.

Skarżąca powołuje się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia

prawnego, jednakże takiego zagadnienia prawidłowo nie formułuje. Sformułowanie

istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c. powinno

przybrać postać porównywalną z formułowaniem zagadnienia prawnego budzącego

poważne wątpliwości, o którym stanowi na przykład art. 390 § 1 k.p.c. Chodzi więc

o przedstawienie wyraźnych wątpliwości co do określonego przepisu (normy) lub

zespołu przepisów (norm), albo szerzej i bardziej ogólnie – wątpliwości co do

pewnego uregulowania prawnego (instytucji prawnej). Z przedstawionego przez

wnoszącego skargę istotnego zagadnienia prawnego musi jednak wynikać, jaki jest

konkretny problem prawny, na czym polegają istotne wątpliwości (na przykład

interpretacyjne). Sformułowane zagadnienie winno zatem odwoływać się w sposób

generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej

wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju

jurysprudencji i prawa pozytywnego. Rolą Sądu Najwyższego, jako najwyższego

organu sądowego w Rzeczypospolitej Polskiej, nie jest bowiem działanie w

interesie indywidualnym, lecz powszechnym, poprzez ochronę obowiązującego

porządku prawnego przed dowolnością orzekania i ujednolicanie praktyki

stosowania prawa pozytywnego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 4

lutego 2000 r., sygn. akt II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147, z dnia 16

kwietnia 2008 r., I CZ 11/08, LEX nr 393883). Nie spełnia tych wymagań

przedstawiane w niniejszej skardze zagadnienie prawne. Co więcej, z jego treści

wynika, że nie tyle chodzi o wykładnię przepisów prawa w ujęciu abstrakcyjnym,

lecz ich zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy. Podkreślić więc należy,

że nie spełnia warunku z art. 3984 § 1 pkt 3 w związku z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

wskazanie

w

skardze

kasacyjnej

zagadnienia

prawnego,

które

dotyczy

zastosowania w sprawie konkretnego przepisu, a nie abstrakcyjnego problemu

związanego z jego wykładnią (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22

lutego 2007 r., I UZ 47/06, OSNP 2008 nr 7-8, poz. 11).

Także gdy idzie o potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości, to nie zostały przedstawione argumenty przekonujące o tym,

że skarga powinna zostać przyjęta do rozpoznania przez Sąd Najwyższy. Przede

wszystkim wskazać należy, że nie sprecyzowano, czy potrzeba interpretacji

przepisów art. 943 § 3 k.p. oraz art. 361 k.c. motywowana jest występowaniem

poważnych wątpliwości co do ich dotychczasowej wykładni, czy też może

stwierdzeniem występujących na ich tle rozbieżności w orzecznictwie sądów. Co za

tym idzie, skarżąca nie wskazała, na czym jej zdaniem polegają związane z tym

poważne wątpliwości, ani nie przedstawiła rozbieżności występujących w

orzecznictwie sądów. Trzeba przy tym zauważyć, że potrzeba wykładni przepisów

prawnych występuje, jeżeli co do konkretnego przepisu prawnego brak jednolitej

lub utrwalonej judykatury, zwłaszcza judykatury Sądu Najwyższego albo też

przyjęta i dominująca wykładnia jest oczywiście błędna lub kontrowersyjna.

Skarżący powinien bądź to wskazać argumentację przemawiającą za zmianą

dotychczasowej wykładni, bądź też wykazać, że dany przepis prawny, chociaż

budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wyjaśnienia i powinien zostać

zinterpretowany przez Sąd Najwyższy. Inaczej rzecz ujmując, potrzeba wykładni

przepisu budzącego poważne wątpliwości lub wywołującego rozbieżności w

orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) zachodzi wtedy, kiedy jego

niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności

w orzecznictwie bądź kiedy przepis ten nie doczekał się wykładni w kierunku

wskazywanym przez skarżącego (por. postawienia Sądu Najwyższego: z dnia 13

czerwca 2008 r., III CSK104/08, LEX nr 42436, z dnia 15 października 2002 r., II

CZ 102/02, LEX nr 57231). Wniosek skarżącej żadnej argumentacji tego rodzaju

nie zawiera, a z jego uzasadnienia wynika, że nie chodzi o wątpliwości

interpretacyjne na tle powyższych przepisów, ale o ich zastosowanie w

przywołanych w skardze okolicznościach faktycznych, zresztą niepokrywających z

okolicznościami wynikającymi z podstawy faktycznej wyroku.

Odnosząc się natomiast do tezy o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

należy wskazać, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego

oczywista zasadność skargi kasacyjnej zwykle wynika z oczywistego, widocznego

prima facie naruszenia przepisów prawa polegającego na sprzeczności wykładni

lub stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami

interpretacji. Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może stanowić

podstawę skargi w rozumieniu art. 3984 k.p.c., lecz o naruszenie kwalifikowane

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX

nr 453107, z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109, z dnia 26 lutego

2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20 poz. 494, z dnia 17 października

2001 r., I PKN 157/01, OSNAPiUS 2003 nr 18, poz. 437, z dnia 8 marca 2002 r., I

PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22

stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Jeżeli więc przesłanką wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest twierdzenie skarżącego, iż skarga

jest oczywiście uzasadniona (art. 3984 § 1 w związku z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.),

powinien on w uzasadnieniu wniosku zawrzeć wywód prawny wskazujący, w czym

wyraża się ta "oczywistość" i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia,

koncentrując się na wykazaniu kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa

materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima

facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274).

Skarżąca wskazuje na oczywiste (kwalifikowane) naruszenie art. 943 § 2 i § 3 k.p.,

ale z przytoczonej argumentacji wynika, że naruszeń tych upatruje na podstawie

okoliczności faktycznych niewynikających z podstawy faktycznej wyroku. Nie

ustalono w niej bowiem, aby: negatywne wobec powódki zachowania miały

charakter incydentalny, nie miały w zamiarze poniżenie powódki, nie powodowały

u niej zaniżonej oceny przydatności zawodowej ani też, że izolacja powódki w

grupie zawodowej stanowiła skutek „jednostronnego i niewynikającego z mobbingu

zaprzestania kontaktów z grupą pracowniczą”. To samo dotyczy przyczyn rozstroju

zdrowia powódki, który - w ocenie skarżącej - należy wiązać z jej stanem

psychicznym istniejącym przed podjęciem zatrudnienia się w C. Spółce z

ograniczoną

odpowiedzialnością

w

W. W

istocie

zatem

pod

pozorem

kwalifikowanego

naruszenia

prawa

materialnego

skarżąca

podnosi

zarzut

naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., niedopuszczalny w postępowaniu kasacyjnym ze

względu na treść art. art. 3983 § 3 k.p.c.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia.