Supreme Court dismissed cassation appeals regarding academic staff dismissal without prior union consultation.

.

Sygn. akt II PK 241/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 marca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Beata Gudowska (przewodniczący)

SSN Zbigniew Myszka

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa E. B. i M. K.

przeciwko Akademii Medycznej we W.

o przywrócenie do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 marca 2010 r.,

skarg kasacyjnych powódek od wyroków Sądu Okręgowego we W.

z dnia 16 marca 2009 r.,

1) oddala skargi kasacyjne obu powódek;

2) oddala wnioski strony pozwanej o zasądzenie kosztów

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy we W. wyrokami z dnia 16 marca 2009 r.,

wydanymi w sprawach … 49/09 i … 59/09, oddalił apelacje powódek E. B. i M. K.

od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. z

dnia 20 listopada 2008 r. oddalającego ich powództwa o przywrócenie do pracy w

pozwanej Akademii Medycznej we W.

Sąd odwoławczy uznał za własne poczynione w postępowaniu przed Sądem

pierwszej instancji ustalenia, zgodnie z którymi powódki zostały zatrudnione na

czas

nieokreślony

na

podstawie

mianowania

w

charakterze

nauczycieli

akademickich na stanowisku wykładowców Zakładu Nauki Zawodu Wydziału

Zdrowia Publicznego Akademii Medycznej we W. Przed nawiązaniem stosunków

pracy z pozwaną powódki pracowały w Medycznym Studium Zawodowym w Ś.,

które zostało zlikwidowane w związku z systemowymi zmianami sposobu

kształcenia pielęgniarek. Na mocy porozumienia zawartego pomiędzy Wojewodą D.

a Akademią Medyczną we W. uczelnia powołała Zakład Nauki Zawodu na Wydziale

Zdrowia Publicznego, w którym zatrudniono część nauczycieli poprzednio

świadczących pracę w Medycznym Studium Zawodowym, w tym powódki. Powódki

przez

cały

okres

zatrudnienia

faktycznie

wykonywały

pracę

w

Ośrodku

Zamiejscowym w Ś., a w dniu 27 listopada 2007 r. otrzymały pisma nazwane

„aneksem do mianowania”, w których, na podstawie art. 121 ust. 1 ustawy – Prawo

o szkolnictwie wyższym, wskazano, że Zakład Nauki Zawodu Wydziału Zdrowia

Publicznego Akademii Medycznej jest dla nich podstawowym miejscem pracy. W

dniu 23 stycznia 2007 r. Rada Wydziału Zdrowia Publicznego podjęła uchwałę o

wstrzymaniu naboru kandydatów na studia w Ośrodku Zamiejscowym w Ś., którą to

uchwałę w dniu 19 lutego 2006 r. zatwierdził Senat Akademii Medycznej. W dniu 28

kwietnia 2008 r. Senat Akademii Medycznej podjął uchwałę o wyrażeniu zgody na

rozwiązanie stosunków pracy z nauczycielami akademickimi Zakładu Nauki

Zawodu pracującymi w Ośrodku Zamiejscowym w Ś. Oświadczenia o rozwiązaniu

stosunków pracy na podstawie § 150 Statutu Akademii Medycznej w związku z art.

125 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym z powodu wygaśnięcia Ośrodka

Zamiejscowego złożone zostały przez Rektora Akademii Medycznej powódkom w

dniu 7 maja 2008 r., a okresy wypowiedzenia upłynęły 30 września 2008 r.

Sąd drugiej instancji za trafną uznał też przeprowadzoną przez Sąd

Rejonowy ocenę prawną ustalonego stanu faktycznego, wskazując że przyczyna

wypowiedzenia stosunków pracy, to jest wygaśnięcie Ośrodka Zamiejscowego w

Ś., była rzeczywista i spowodowała brak możliwości dalszego zatrudniania

powódek, wobec czego stanowiła uzasadnioną podstawę do rozwiązania z nimi

stosunków pracy. Zdaniem Sądu Okręgowego, prawidłowe jest bowiem stanowisko

Sądu pierwszej instancji, iż miejscem pracy powódek był Ośrodek Zamiejscowy w

Ś. Pozwana zachowała także wymogi formalno – prawne do złożenia oświadczeń

woli w tym przedmiocie, bo uzyskała zgodę organu kolegialnego wskazanego w

statucie uczelni, tj. Senatu, zgodnie z art. 125 ustawy – Prawo o szkolnictwie

wyższym i § 150 statutu uczelni. Wbrew zarzutom powódek, nie można bowiem

uznać, iż pozwana obowiązana była skonsultować zamiar wypowiedzenia z

zakładową organizacją związkową. Do mianowanych nauczycieli akademickich nie

ma zastosowania art. 38 k.p., co wynika z orzecznictwa (wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 4 grudnia 2003 r., I PK 114/03, OSNP 2004 nr 21, poz. 369) i ma

uzasadnienie w tym, że stosunki pracy nauczycieli akademickich należą do

szczególnych stosunków pracy, regulowanych odrębnym aktem prawnym, tzn.

ustawą z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz.

1365 ze zm.), a tym samym Kodeks pracy stosuje się do tych stosunków prawnych

tylko w zakresie nieuregulowanym tą ustawą (art. 5 k.p.). Zawarta w ustawie

regulacja odnosząca się do rozwiązania stosunków pracy nauczycieli akademickich

nawiązanych na podstawie mianowania ma charakter pełny i nie przewiduje

postępowania konsultacyjnego z zakładową organizacją związkową na zasadach

określonych w art. 38 k.p.

Skargi kasacyjne od wyroków Sądu Okręgowego wywiodły powódki E. B. i

M. K., zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 76 k.p. w związku z art. 30

ust. 21 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych przez

„niepowiadomienie organizacji związkowej o zamiarze wypowiedzenia mimo

takiego obowiązku, który wynikał dodatkowo z postanowień art. 79 ust. 4 pkt 1

Statutu Akademii Medycznej we W.”

oraz art. 29 § 1 pkt 2 k.p. przez jego

niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że „miejscem pracy nie jest to, które wynika z

zawartej umowy, ale to, gdzie pracownika delegował zakład pracy”. Skarżące

zarzuciły nadto „rażące naruszenie prawa procesowego, a w szczególności

pominięcie dowodów zawnioskowanych w stosownej formie i czasie przez stronę,

co uniemożliwiło jej udowodnienie podniesionych twierdzeń, a także wszechstronne

wyjaśnienie sprawy”.

Opierając skargi na takich podstawach, skarżące wniosły o uchylenie

zaskarżonych wyroków i przekazanie spraw Sądowi Okręgowemu do ponownego

rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach sądowych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W myśl art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c., skargę kasacyjną można oprzeć na

podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć

istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z utrwalonymi poglądami orzecznictwa, by

podstawa naruszenia prawa procesowego nadawała się do rozpoznania, skarżący

powinien określić działanie (zaniechanie) sądu naruszające konkretny przepis

postępowania i wskazywać - w nawiązaniu do hipotezy tego przepisu - na czym

polegało jego naruszenie. W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego

stanowczo i jednoznacznie wyjaśniono, że wskazanie podstaw kasacyjnych nie

może być utożsamione z samym tylko odwołaniem się do brzmienia art. 3983 k.p.c.,

konieczne jest bowiem wskazanie w skardze konkretnych przepisów, których

naruszenie skarżący zarzuca. W wypadku podstawy wymienionej w art. 398 3 § 1

pkt 2 k.p.c. nieodzowne jest wskazanie konkretnych przepisów postępowania, które

miały ulec naruszeniu i istotnego wpływu naruszenia na wynik sprawy (por. np.

orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1997 r., II CKN 65/97 i z dnia 7

kwietnia 1997 r., III CKN 29/97 odpowiednio OSNC 1997, nr 6 -7, poz. 93 i poz. 97).

Skargi kasacyjne w niniejszej sprawie nie zawierają odpowiadającego

wskazanym

na

wstępie

wymaganiom

przytoczenia

podstawy

kasacyjnej

wymienionej w art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. Skarżące nie wskazały żadnego przepisu

postępowania, którego naruszenie zarzucają, ograniczając się do opisowego

przedstawienia zarzutów dotyczących postępowania dowodowego. Oznacza to, że

skargi nie odpowiadają wymaganiu przytoczenia podstawy wymienionej w art. 398 3

§ 1 pkt 2 k.p.c.

Skoro zaś kasacyjna podstawa naruszenia przepisów postępowania została

wadliwie sformułowana i jest przez to bezskuteczna, to stosownie do art. 398 13 § 2

k.p.c. Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu zasadności zarzutów naruszenia prawa

materialnego jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę

zaskarżonego wyroku. W świetle ustaleń dokonanych przez Sąd drugiej instancji,

zarzuty dotyczące naruszenia art. 29 § 1 pkt 2 k.p. są bezzasadne. Nie ma bowiem

podstaw do stwierdzenia, iż Sąd Okręgowy niewłaściwie zastosował ten przepis,

stwierdzając iż miejscem pracy pracownika jest to, do którego został delegowany

przez pracodawcę, skoro w podstawach faktycznej wyroków przyjęto, że powódki

nie wykonywały pracy w Ośrodku Zamiejscowym w Ś. na zasadzie oddelegowania,

czy też podróży służbowej, lecz tenże Ośrodek był ich faktycznym miejscem pracy.

Uwzględnione nie mogą być także zarzuty odnoszące się do naruszenia art.

76 k.p. w związku z art. 30 ust. 21 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach

zawodowych, co miało polegać na „niepowiadomieniu organizacji związkowej o

zamiarze wypowiedzenia mimo takiego obowiązku, który wynikał dodatkowo z

postanowień art. 79 ust. 4 pkt 1 statutu Akademii Medycznej we W.”. Zgodnie

bowiem z art. 39813 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach

zaskarżenia oraz w granicach podstaw. Jest więc związany granicami skargi

kasacyjnej wyznaczonymi jej podstawami, co oznacza, że nie może uwzględniać

naruszenia żadnych innych przepisów niż wskazane przez skarżącego. Sąd

Najwyższy

nie

jest

bowiem

uprawniony

do

samodzielnego

dokonywania

konkretyzacji zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego aktu prawnego

(przepisu) dotyczy podstawa skargi. Nie może także zastąpić skarżącego w

wyborze podstawy kasacyjnej, jak również w przytoczeniu przepisów, które

mogłyby być naruszone przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia. Sąd Najwyższy

może zatem skargę kasacyjną rozpoznawać tylko w ramach tej podstawy, na której

ją oparto, odnosząc się jedynie do przepisów, których naruszenie zarzucono.

Z § 79 ust. 4 pkt 1 statutu pozwanej Akademii wynika, że do kompetencji

Rektora należy podejmowanie decyzji w sprawach personalnych nauczycieli

akademickich i pracowników naukowo – technicznych, w porozumieniu z

właściwymi organami Uczelni i związkami zawodowymi. Nie budzi wątpliwości, że

przepis ten nie reguluje trybu rozwiązywania stosunków pracy z wymienionymi w

nim pracownikami uczelni, a jedynie stanowi o kompetencjach Rektora do

podejmowania decyzji w tych sprawach w sposób odpowiadający unormowaniom

wynikającym z przepisów innych aktów prawnych. Nie wynika zatem z niego, iż

rozwiązanie stosunku pracy z mianowanym nauczycielem akademickim za

wypowiedzeniem powinno być poprzedzone konsultacją związkową. Takiego

wniosku nie da się wyprowadzić także z pozostałych przytoczonych przez skarżące

przepisów, albowiem art. 76 k.p. w ogóle nie odnosi się do trybu rozwiązania

stosunku pracy z mianowanym nauczycielem akademickim, stanowiąc że stosunek

pracy nawiązuje się na podstawie mianowania w przypadkach określonych w

odrębnych przepisach. O obowiązku współdziałania z zakładową organizacją

związkową przy wypowiadaniu skarżącym stosunków pracy nie stanowi również art.

30 ust. 21 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst:

Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.), który dotyczy powinności pracodawcy

zwrócenia się do zakładowej organizacji związkowej o informację o pracownikach

korzystających z jej obrony, ale wyłącznie w takich sprawach, w których przepisy

prawa zobowiązują pracodawcę do współdziałania z zakładową organizacją

związkową. Inaczej rzecz ujmując, obowiązek pracodawcy przewidziany w

omawianym przepisie istnieje tylko wówczas, gdy inne przepisy zobowiązują go do

współdziałania w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy z zakładową

organizacją związkową. Skarżące nie wskazały zaś żadnych przepisów, z których

wynikałby obowiązek pracodawcy skonsultowania zamiaru wypowiedzenia im

stosunków pracy ze związkami zawodowymi, stąd zarzut sformułowany jako

„niepowiadomienie organizacji związkowej o zamiarze wypowiedzenia mimo

takiego obowiązku” uchyla się spod kontroli kasacyjnej.

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 14 k.p.c., orzekł jak w

punkcie 1) sentencji.

Oddaleniu podlegał również wniosek strony pozwanej o zasądzenie kosztów

postępowania kasacyjnego. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem,

sformułowanym w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1998

r., III CKN 805/98 (OSNC 1999 nr 4, poz. 79) za złożenie odpowiedzi na skargę

kasacyjną adwokatowi lub radcy prawnemu przysługuje wynagrodzenie jak za

sporządzenie i wniesienie skargi. Strona przeciwna może wnieść do sądu drugiej

instancji odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie dwutygodniowym od

doręczenia jej skargi (art. 3987 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.). Nie stanowi odpowiedzi

na skargę tak nazwane pismo procesowe, wniesione po upływie ustawowego

terminu do dokonania tej czynności (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 16 maja

2002 r., IV CKN 1071/00, OSNC 2003 nr 9, poz. 120, 14 marca 2003 r., V CKN

1733/00, LEX nr 80249, czy 7 maja 2003 r., IV CKN 113/01, LEX nr 141392). W

konsekwencji, nie wywołuje ono skutków w zakresie zawartego w nim wniosku o

zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym,

obejmujących sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną (art. 167

k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 398 21 k.p.c.). Ze wskazanych przyczyn

nie

może

być

uwzględniony

wniosek

pozwanej

o

zasądzenie

kosztów

postępowania kasacyjnego, zawarty w pismach określonych jako odpowiedzi na

skargi kasacyjne, które złożone zostały po upływie terminu do podjęcia tej

czynności, bo dnia 3 września 2009 r. (data nadania), podczas gdy skargi

kasacyjne powódek doręczono pozwanemu w dniu 3 sierpnia 2009 r.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w punkcie 2) sentencji.