Supreme Court dismisses appeal for reinstatement due to insufficient grounds for dismissal citing public procurement law violations.

Sygn. akt II PK 220/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 marca 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krystyna Bednarczyk (przewodniczący)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Andrzej Wasilewski (sprawozdawca)

Protokolant Edyta Jastrzębska

w sprawie z powództwa M. S.

przeciwko Prezydentowi Miasta G., Domowi Pomocy Społecznej Nr [...]

o przywrócenie do pracy,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 10 marca 2005 r.,

kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w T.

z dnia 22 kwietnia 2004 r.,

zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1. w ten sposób, e oddala

apelację powoda od wyroku Sądu Rejonowego - Sądu Pracy w

C. z dnia 31 grudnia 2003r.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy – Sąd Pracy w C. wyrokiem z dnia 31 grudnia 2003 r. oddalił

powództwo M. S. przeciwko Prezydentowi Miasta G. oraz Domowi Pomocy

Społecznej […] o przywrócenie do pracy i nie obciążył powoda kosztami

postępowania.

Następnie, w wyniku apelacji od powyższego wyroku Sądu Rejonowego –

Sądu Pracy w C., Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w T.

wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2004 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że

przywrócił powoda do pracy w pozwanym Domu Pomocy Społecznej […] na

poprzednich warunkach, natomiast oddalił powództwo w stosunku do pozwanego

Prezydenta Miasta G. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Okręgowy w T. stwierdził

w szczególności, że wyrok Sądu I instancji wydany został z naruszeniem art. 30 § 4

i art. 45 § 1 k.p., albowiem oświadczenie woli pracodawcy o wypowiedzeniu umowy

o pracę zawartej na czas nieokreślony lub o rozwiązaniu umowy bez

wypowiedzenia powinno zawierać także określenie przyczyny dokonania tej

czynności prawnej; tym bardziej, że „obowiązek wskazania przez pracodawcę

przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie ma charakter ochronny dla pracownika,

ponieważ umożliwia mu złożenie odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę (art.

264 § 1 k.p.), a wcześniej podjęcie decyzji o celowości wniesienia takiego

odwołania ze względu na bezzasadność wypowiedzenia.” Tymczasem, w

rozpoznawanej sprawie: „z oświadczenia woli Pana Prezydenta G. z dnia 14

kwietnia 2003 r. wynika, że przyczyną wypowiedzenia powodowi umowy o pracę

była przeprowadzona kontrola w Domu Pomocy Społecznej, która ustaliła, że

postępowanie przetargowe w zakresie robót remontowych dachu oraz modernizacji

kotłowni budynku nastąpiło z naruszeniem przepisów ustawy o zamówieniach

publicznych

(akta

powoda)

–

jakich?

Takie

sformułowanie

przyczyny

wypowiedzenia umowy o pracę jest niewystarczające, zbyt ogólne, nie wskazuje

jakie przepisy ustawy o zamówieniach publicznych zostały naruszone, a odwołanie

się pozwanego, i to w toku procesu dopiero, do dwóch opinii z lutego i z marca

2003 r. wykonanych na zlecenie pozwanego Prezydenta Miasta G. przez ‘C.’

jest

niewystarczające i spóźnione. Opinie te oceniają nie tylko dobór wykonawcy robót i

zawarcie umowy na wykonanie określonych prac, ale również przebieg tych prac,

ich wykonanie, jak i roboty dodatkowe. (...) Nie może tak być, że pozwany nie

precyzuje, co zarzuca pracownikowi – powodowi, ani powód jako strona nie wie

jaka jest skonkretyzowana przyczyna złożonego mu wypowiedzenia, a Sąd dopiero

ustala (a to już jest spóźnione), co właściwie i konkretnie było przyczyną

wypowiedzenia powodowi umowy o pracę. Nie bez znaczenia jest tu również

okoliczność, że umowa pomiędzy zamawiającym – Domem Pomocy Społecznej

[…] a wykonawcą – Biurem Obsługi Wycen Nieruchomości była zawarta 1 września

1999 r., a więc cztery lata temu, w czasie odległym, tym bardziej że z dniem 23

września 2002 r. powód został zatrudniony na stanowisku Dyrektora Domu Pomocy

Społecznej na czas nieokreślony, a poprzednio od 1 lipca 1998 r. był zatrudniony

na czas określony 5 lat (akta osobowe).”

W kasacji od powyższego wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w T. z dnia 22 kwietnia 2004 r. pełnomocnik pozwanego

Domu Pomocy Społecznej zarzuciła naruszenie: po pierwsze – art. 233 § 1 i art.

328 § 2 k.p.c., w szczególności wobec „pominięcia dowodów potwierdzających fakt

uznania przez powoda naruszenia w kierowanej przez siebie jednostce

organizacyjnej, przepisów ustawy o zamówieniach publicznych oraz pełnej

znajomości i świadomości podstaw wypowiedzenia; - dokonania oceny dowodów

nie znajdującej odzwierciedlenia w zebranym materiale prowadzącej do przyjęcia

stanowiska, iż badanie przyczyn wypowiedzenia powodowi umowy o pracę miało

miejsce w trakcie postępowania dowodowego oraz, iż odwołanie się pozwanego do

dwóch opinii z lutego i marca 2003 r. dopiero w toku procesu jest niewystarczające i

spóźnione; - pominięcia, iż (...) postępowanie dowodowe prowadzone było w celu

ustalenia jego pozorności”; po drugie – art. 45 § 1 w związku z art. 30 § 4 k.p.

poprzez „przyjęcie, iż przyczyna wypowiedzenia była określona zbyt ogólnie,

odległa w czasie, niebezpośrednia i nierzeczywista, tym samym wypowiedzenie nie

spełnia przesłanki uzasadnienia określonej w art. 30 § 4 k.p.”; po trzecie – „art. 28a

ustawy o finansach publicznych – poprzez nieuwzględnienie odpowiedzialności

kierownika jednostki budżetowej należącej do sektora finansów publicznych za

naruszenie zasad stosowania przepisów o zamówieniach publicznych”; po czwarte

– art. 45 § 2 k.p. „poprzez nie uwzględnienie, iż stosownie do przepisów ustawy o

pomocy społecznej, podstawą powstania stosunku pracy na stanowisku Domu

Pomocy Społecznej jest powołanie, oraz z uwagi na fakt naruszenia ustawy o

zamówieniach publicznych i ustawy o finansach publicznych zachodziła przesłanka

niemożliwości i niecelowości uwzględnienia żądania powoda o przywrócenie do

pracy.” Równocześnie, pełnomocnik skarżącej podniosła, że przyjęcie kasacji do

rozpoznania uzasadniają: po pierwsze – okoliczność, iż wskazane „naruszenie

prawa materialnego (...) oczywiście narusza prawo”; po drugie – potrzeba

rozpoznania dwóch zagadnień prawnych: (1) „czy wypowiedzenie umowy o pracę z

przyczyn naruszenia przepisów ustawy o zamówieniach publicznych kierownikowi

jednostki sektora finansów publicznych, na którym ciążą szczególne obowiązki

wynikające z przepisów ustawy o finansach publicznych, o których pracodawca

podjął informację po upływie możliwości postawienia zarzutu naruszenia dyscypliny

finansów publicznych (tj. 3 lat), może być uznane za niebezpośrednie i

nierzeczywiste, tym samym naruszające przepisy o wypowiadaniu umów o pracę”;

oraz (2) „czy uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za nieuzasadnione i z

naruszeniem przepisów o wypowiadaniu umów o pracę w związku z określeniem

przyczyny wypowiedzenia zbyt ogólnikowo kierownikowi jednostki sektora finansów

publicznych, na którym ciążą szczególne obowiązki wynikające z przepisów ustawy

o finansach publicznych, uzasadnia uwzględnienie żądania pracownika o

przywrócenie do pracy.” W konsekwencji, w kasacji sformułowany został wniosek o

uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania, względnie o zmianą zaskarżonego

wyroku w pkt 1 i oddalenie apelacji powoda lub „przy uwzględnieniu tylko

naruszenia art.. 45 § 2 k.p. zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1 sentencji w ten

sposób, że zasądza odszkodowanie.”

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Stosownie do wymagań prawnych określonych w art. 30 § 4 k.p., składając

oświadczenie woli o wypowiedzeniu umowy o pracę pracodawca ma obowiązek

wskazania

przyczyny uzasadniającej to wypowiedzenie, która powinna być

konkretna i rzeczywista (por. w szczególności: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4

grudnia 1997 r., I PKN 419/97; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1999 r., I

PKN 670/98; ; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2000 r., I PKN 641/99;

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2000 r., I PKN 99/00).

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że pismem z dnia 14 kwietnia

2003 r. strona pozwana wypowiedziała powodowi umowę o pracę z tej przyczyny,

że

„przeprowadzona

kontrola

w

Domu

Pomocy

Społecznej

ustaliła,

że

postępowanie przetargowe w zakresie robót remontowych dachu oraz modernizacji

kotłowni budynku nastąpiło z naruszeniem przepisów ustawy o zamówieniach

publicznych” (k. 9-10 akt sprawy), przy czym powodowi znana była również treść

‘Opinii dotyczącej przeprowadzenia procesu sprawdzającego w zakresie wybranej

tematyki odnoszącej się do przeprowadzonego postępowania przetargowego

związanego z wykonaniem robót remontowo-budowlanych dot. wymiany pokrycia

dachowego na Domu Pomocy Społecznej (zwanej nadal: ‘Opinią’) z dnia 17 marca

2003 r., sporządzonej na zlecenie Urzędu Miejskiego z dnia 8 stycznia 2003 r., w

której sformułowane zostały powyższe zarzuty wskazane w wypowiedzeniu umowy

o pracę, co powód potwierdził także w czasie jego przesłuchania przed Sądem

Rejonowym – Sądem Pracy (k. 62 akt sprawy). Tymczasem w pozwie, w którym

powód domagał się uznania

bezskuteczne,

stwierdził

powyższego wypowiedzenia umowy o pracę za

on:

„Zdaniem

powoda,

powyższa

przyczyna

wypowiedzenia jest pozorna. Faktycznie wypowiedzenie umowy o pracę wiąże się

wyłącznie z lokalną działalnością polityczną powoda.” (k. 3 akt sprawy). W tej

sytuacji, Sąd Rejonowy – Sąd Pracy

rozpoznając powództwo podjął czynności

procesowe w celu ustalenia, czy wskazana przez stronę pozwaną przyczyna

wypowiedzenia umowy o pracę z powodem była konkretna i rzeczywista; okazało

się to niezbędne tym bardziej, że składając wyjaśnienia przed tym Sądem powód

ponownie stwierdził: „Ja nie zgadzam się z podaną mi przyczyną wypowiedzenia

umowy o pracę. Moim zdaniem przyczyną tego wypowiedzenia umowy o prace jest

fakt, że w ostatnich wyborach samorządowych, w których również startowałem

jako kandydat niezależny na stanowisko prezydenta G., w drugiej turze również

prowadziłem

działalność

polegającą

na

wspieraniu

komitetu

wyborczego

kontrkandydata obecnego prezydenta G. (...)”. W wyniku przeprowadzonego

postępowania dowodowego Sąd Rejonowy – Sąd Pracy w uzasadnieniu wyroku z

dnia 31 grudnia 2003 r. stwierdził, że zarzuty wskazane w wypowiedzeniu umowy o

pracę z powodem, a zawarte w ‘Opinii’, okazały się konkretne i rzeczywiste oraz

stanowiły wystarczająca podstawę do rozwiązania z powodem umowy o pracę za

wypowiedzeniem. W tej sytuacji, trafny okazał się podniesiony w kasacji od

zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego

zarzut, że zawarta w uzasadnieniu tego

wyroku ocena prawna i stwierdzenie – w tym w szczególności następujące

fragmenty tego uzasadnienia: „Sąd I instancji z naruszeniem przepisów prawa

materialnego art. 30 § 4 i art. 45 § 1 Kodeksu pracy wydał zaskarżony wyrok. (...)

Naruszenie art. 30 § 4 k.p. przez stronę pozwaną jest oczywiste. (...) Badanie

przyczyn wypowiedzenia powodowi umowy o pracę w trakcie postępowania

dowodowego, jak to miało miejsce przed Sądem I instancji w przedmiotowej

sprawie, zakłóca w istotny sposób precyzyjnie uregulowany tryb odwoływania się

do Sądu Pracy, prowadzi do szukania przyczyn wypowiedzenia, stwarza możliwość

powoływania nowych przyczyn, nie tych jakie miał na uwadze pracodawca

rozwiązując stosunek pracy, (...). Z oświadczenia woli Pana Prezydenta G. z dnia

14 kwietnia 2003 r. wynika, że przyczyną wypowiedzenia powodowi umowy o pracę

była przeprowadzona kontrola w Domu Pomocy Społecznej

, która ustaliła, że

postępowanie przetargowe w zakresie robót remontowych dachu oraz modernizacji

kotłowni budynku nastąpiło z naruszeniem przepisów ustawy o zamówieniach

publicznych (akta osobowe powoda) – jakich? Takie sformułowanie przyczyny

wypowiedzenia umowy o pracę jest niewystarczające, zbyt ogólne, nie wskazuje

jakie przepisy ustawy o zamówieniach publicznych zostały naruszone, a odwołanie

się pozwanego, i to w toku procesu dopiero, do dwóch opinii z lutego i z marca

2003 r. wykonanych na zlecenie pozwanego Prezydenta Miasta G. przez ‘C.’

jest

niewystarczające i spóźnione.” – naruszają zarówno art. 233 § 1 k.p.c., jak i art. 328

§ 2 k.p.c., skoro Sąd Okręgowy

w ogóle nie wziął pod uwagę tego, że Sąd

pierwszej instancji prowadził postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy

podniesiony

przez

powoda

zarzut

‘pozorności

wskazanej

przyczyny

wypowiedzenia umowy o pracę’ jest zasadny, a w jego wyniku zasadność tego

zarzutu wykluczył, bowiem

wskazane przez stronę pozwaną w wypowiedzeniu

umowy o pracę z powodem przyczyny tego wypowiedzenia okazały się konkretne i

rzeczywiste. Ponadto, Sąd Okręgowy

nie wziął również pod uwagę tego, iż w

znanej powodowi ‘Opinii’, sporządzonej w marcu 2003 r., w nawiązaniu do której

pracodawca w kwietniu 2003 r. sformułował przyczyny wypowiedzenia powodowi

umowy o pracę, wskazane zostały przepisy ustawy o zamówieniach publicznych,

których naruszenie zarzucono powodowi. W konsekwencji, trafny okazał się także

podniesiony w kasacji zarzut niewłaściwej wykładni i zastosowania przez Sąd

Okręgowy

w rozpoznawanej sprawie art. 30 § 4 oraz art. 45 § 1 k.p. Natomiast

bezprzedmiotowy okazał się w rozpoznawanej sprawie podniesiony w kasacji

zarzut naruszenia art. 28a ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach

publicznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148 ze zm.) „poprzez

nieuwzględnienie odpowiedzialności kierownika jednostki budżetowej (...) za

naruszenie zasad stosowania przepisów ustawy o zamówieniach publicznych”,

ponieważ karalność naruszenia dyscypliny finansów publicznych ustaje, jeżeli od

czasu jego popełnienia upłynęły trzy lata (art. 146 ust. 1 tej ustawy), a podstawą

wypowiedzenia umowy o pracę z powodem był w danym wypadku zarzut

naruszenia przepisów ustawy o zamówieniach publicznych, a nie przepisów

ustawy o finansach publicznych.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 § 1

k.p.c. (dotychczas: art. 39313 k.p.c.) orzekł jak w sentencji.

Teza:

Podniesienie w kasacji od wyroku Sądu drugiej instancji zarzutu naruszenia

art. 233 § 1 i art. 328 § 2 k.p.c. jest zasadne w sytuacji, gdy w uzasadnieniu tego

wyroku Sąd stwierdził, iż badanie przyczyn wypowiedzenia powodowi umowy o

pracę w trakcie postępowania dowodowego przed Sądem pierwszej instancji

stanowiło naruszenie przepisów prawa materialnego art. 30 § 4 i art. 45 § 1 k.p., nie

biorąc pod uwagę tego, że Sąd pierwszej instancji prowadził postępowanie

dowodowe w celu ustalenia zasadności podniesionego przez powoda

‘pozorności wskazanej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę’.

.

zarzutu