II PK 219/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PK 219/04

POSTANOWIENIE

Dnia 3 lutego 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn

w sprawie z powództwa A.K., Ł. K., K. K., K. K.

przeciwko Z.M.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 3 lutego 2005 r.,

kasacji pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w P.

z dnia 18 marca 2004 r., sygn. akt III APa …/04,

odrzuca kasację.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. w sprawie A. K.

oraz małoletnich Ł. K., K. K., K. K., przeciwko Z. M. o zapłatę, wyrokiem z 18 marca

2004 r. oddalił apelację pozwanej i zasądził od pozwanej na rzecz powodów kwotę

1 800,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej. W

kasacji pozwana zaskarżyła wymieniony wyrok w całości, zarzucając mu

naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 435 § 1 k.c., przez niewłaściwe

jego zastosowanie, wyrażające się w uznaniu, że przedsiębiorstwo prowadzone

przez pozwaną jest przedsiębiorstwem wprawianym w ruch za pomocą sił przyrody,

a czynności zawodowe wykonywane przez H. K. były w pełni związane z ruchem

zakładu, i w konsekwencji przyjęcie, że przepis ten stanowi podstawę

odpowiedzialności

pozwanej.

„Ewentualnie”

zarzuciła

naruszenie

przepisów

postępowania, a mianowicie art. 233 § 1 k.p.c., które miało istotny wpływ na wynik

sprawy poprzez rażąco wadliwą, pozbawioną argumentacji i naruszającą zasady

logicznego dowodzenia ocenę dowodów, skutkującą przyjęciem, że pozwana nie

udowodniła, że wypadek powstał z wyłącznej winy osoby trzeciej, za którą pozwana

nie ponosi odpowiedzialności.

Skarżąca wskazała, że rozpoznanie kasacji uzasadnione jest koniecznością

kontroli przez Sąd Najwyższy zastosowania z rażącym naruszeniem prawa przez

Sąd Apelacyjny art. 435 § 1 k.c., a w szczególności zasadności przyjęcia tego

przepisu, jako podstawy odpowiedzialności pozwanej na zasadzie ryzyka, w

przypadku, gdy przedsiębiorstwo pozwanej posługuje się siłami przyrody jedynie w

części cyklu produkcyjnego przy równoważnym udziale czynnika ludzkiego.

Zdaniem skarżącej zachodzi również konieczność kontroli normy wynikającej z

art. 233 § 1 k.p.c., albowiem Sąd Apelacyjny ocenił zebrane dowody w przedmiocie

zwolnienia pozwanej od odpowiedzialności w sposób naruszający zasady

logicznego myślenia i doświadczenia życiowego, a pozbawiona argumentacji ocena

– w świetle dyrektyw płynących z art. 233 § 1 k.p.c. i orzecznictwa Sądu

Najwyższego – okazała się rażąco wadliwa i oczywiście błędna. W związku z

powyższym zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza prawo.

W oparciu o powyższe zarzuty pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego

wyroku i oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanej

kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm

przepisanych, ewentualnie o uchylenie również wyroku Sądu Apelacyjnego i

przekazanie sprawy do rozpoznania temu Sądowi, z uwzględnieniem kosztów

postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm

obowiązujących jako części kosztów postępowania.

W odpowiedzi na kasację powodowie wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie od

pozwanej na rzecz powodów kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów

zastępstwa

procesowego

w

postępowaniu

kasacyjnym

–

według

norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest szczególnym środkiem odwoławczym, służącym głównie

interesowi publicznemu przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu

Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji, co znajduje wyraz w okolicznościach

uzasadniających odmowę jej przyjęcia wskazanych w art. 393 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

(np. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,

OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). W związku z tym art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. nakłada

na sporządzającego kasację obowiązek przytoczenia okoliczności uzasadniających

jej merytoryczne rozpoznanie. Obowiązek ten spoczywa na skarżącym, który

powinien przedstawić argumenty przemawiające za rozpoznaniem kasacji przez

Sąd Najwyższy. Przedstawienie wskazanych okoliczności należy do istoty skargi

kasacyjnej. W związku z tym w orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że brak w

tym zakresie jest nieusuwalny i prowadzi do odrzucenia kasacji bez wzywania do

usunięcia braków (np. postanowienia Sądu Najwyższego z 9 listopada 2000 r. II

CKN 1385/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 51; z 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,

OSNC 2001, nr 3, poz. 52; z 11 maja 2001 r., III CZ 28/01, OSNC 2001, nr 12,

poz.12; uchwała Połączonych Izb – Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych oraz Izby Cywilnej z dnia 17 grudnia 2002 r., III CZP 72/02, OSNC

2003, nr 7-8, poz. 92).

Strona skarżąca wskazuje, że na podstawie art. 393 3 § 1 pkt 3 k.p.c.

rozpoznanie kasacji uzasadnione jest koniecznością kontroli przez Sąd Najwyższy

zastosowania z rażącym naruszeniem prawa przez Sąd Apelacyjny w P.u normy

wynikającej z art. 435 § 1 k.c., a w szczególności zasadności przyjęcia tego

przepisu jako podstawy odpowiedzialności pozwanej na zasadzie ryzyka, w

przypadku gdy przedsiębiorstwo pozwanej posługuje się siłami przyrody jedynie w

części cyklu produkcyjnego, przy równoważnym udziale czynnika ludzkiego. Nie

jest jasne, do której przesłanek przyjęcia kasacji do rozpoznania, określonych w

art. 393 k.p.c., skarżąca się odwołuje. Artykuł ten nie wymienia bowiem przesłanki

określonej jako „konieczność kontroli przez Sąd Najwyższy zastosowania z

rażącym naruszeniem prawa ...normy”), a skarżąca nie wskazuje żadnego z

przepisów art. 393 k.p.c. Można się domyślać, że Autorowi kasacji chodziło o

przesłankę przyjęcia kasacji do rozpoznania, którą jest to, ze „zaskarżony wyrok

oczywiście narusza prawo” (art. 393 § 2 k.p.c.). Zasadniczo już ten brak jasności

uniemożliwia rozpatrzenie sformułowanej w ten sposób okoliczności kasacyjnej,

bowiem Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do domyślania się intencji kasatora.

Wynika to stąd, że kasacja jest sformalizowanym pismem procesowym,

wymagającym od fachowego pełnomocnika przestrzegania reguł jej sporządzania.

Należy też wskazać, że bez względu na podniesione powyżej braki formalne,

podnoszone naruszenie przez zaskarżony wyrok art. 435 § 1 k.c., nie może być

uznane za oczywiste naruszenie prawa przez zaskarżone orzeczenie w rozumieniu

art. 393 § 2 k.p.c. Oczywiste naruszenie prawa przez zaskarżony wyrok jest

możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy jest widoczne na pierwszy rzut oka, bez

potrzeby

zagłębiania

się

w

sprawę

(uchwała

Połączonych

Izb

–

Izby

Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz Izby Cywilnej z dnia 17

grudnia 2002 r., III CZP 72/02, OSNC 2003, nr 7-8, poz. 92). W ocenie Sądu

Najwyższego nie ma podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie wystąpiło

oczywiste naruszenie prawa w podanym powyżej

znaczeniu. Przeciwnie,

twierdzenie Sądu Apelacyjnego, że w okolicznościach sprawy należało zastosować

art. 435 § 1 k.c. zostało starannie uzasadniona i nie daje ono podstaw do uznania,

że taka kwalifikacja prawna została przyjęta z oczywistym naruszeniem prawa.

Podobnie należy ocenić twierdzenie skarżącej, iż zaskarżony wyrok oczywiście

narusza art. 233 § 1 k.p.c. Należy też przypomnieć, że zgodnie z ustalonym

orzecznictwem Sądu Najwyższego zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. ma

ograniczony charakter. Wprawdzie ocena dowodów podlega kontroli kasacyjnej,

jednakże sąd kasacyjny władny jest ją podważyć tylko wówczas, gdyby w świetle

dyrektyw płynących z art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 393 1 pkt 2 k.p.c. okazała

się rażąco wadliwa lub w sposób oczywisty błędna (por. postanowienia z: 6 grudnia

1996 r. II UKN 22/96, OSNAP 1997 nr 13, poz. 240; 17 kwietnia 1998 r. II CKN

704/97 OSNC 1998 nr 12, poz. 214 i orzecznictwo powołane w uzasadnieniu tego

postanowienia; a także wyroki z: 14 stycznia 2000 r. I CKN 1169/99; 23 marca

2000, II CKN 805/98, LEX nr 50881).

Z tych względów Sąd Najwyższy odrzucił kasację na podstawie art. 393 7 § 2

k.p.c.