II PK 210/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PK 210/09

POSTANOWIENIE

Dnia 9 grudnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z powództwa D. B.

przeciwko Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej B. P. A. w W.

o ustalenie, odszkodowanie i wynagrodzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 grudnia 2009 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Ś.

z dnia 9 marca 2009 r.,

I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

II. zasądza od D. B. na rzecz Powiatowej i Miejskiej Biblioteki

Publicznej „B.P. A." w W. kwotę 900 (dziewięćset) zł tytułem

kosztów spowodowanych wniesieniem skargi kasacyjnej.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 9 marca 2009 r. Sąd Okręgowy w Ś. oddalił apelację D. B.

od wyroku z dnia 18 listopada 2008 r. Sądu Rejonowego w W. w zakresie

oddalającym jej powództwo przeciwko Powiatowej i Miejskiej Bibliotece Publicznej

„B. p. A.” w W. o odszkodowanie za naruszenie zasady równego traktowania w

zatrudnieniu.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku powódka zarzuciła naruszenie

prawa materialnego, a mianowicie: 1) art. 183a § 1 k.p. poprzez jego błędną

wykładnię polegającą na przyjęciu, że odszkodowania za dyskryminację w miejscu

pracy można dochodzić wyłącznie w sytuacji gdy dyskryminacja ma miejsce z

przyczyn w tym przepisie wskazanych, gdy z literalnego brzmienia przepisu

wynika, że zakazany jest każdy przejaw dyskryminacji a w szczególności ze

względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania

polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację

seksualną, a także ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony

albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy; 2) art. 18 3a § 5 kp

uznającego za przejaw dyskryminowania także zachowanie, którego celem lub

skutkiem jest naruszenie godności albo poniżenie lub upokorzenie pracownika,

poprzez jego niezastosowanie; 3) art. 183b § 1 kp i art. 10 dyrektywy Rady

2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe

równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy, Dz.U. UE L 303 z 2.12.2000),

poprzez jego niezastosowanie, polegające na uznaniu, że ciężar dowodu w kwestii

dyskryminacji spoczywa na pracowniku, gdy pracownik powinien wskazać fakty

uprawdopodobniające zarzut nierównego traktowania w zatrudnieniu, a wówczas

na pracodawcę przechodzi ciężar dowodu, że kierował się obiektywnymi

powodami.

Wskazując

na

powyższe

zarzuty

powódka

wniosła

o

uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego

rozpoznania.

Wniosek o przyjecie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniony został jej

oczywistą zasadnością, przy czym skarżącej zdaje się chodzić o zasadność

zarzutów przytoczonych w ramach kasacyjnej podstawy naruszenia prawa

materialnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3984 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać

oznaczenie zaskarżonego orzeczenia (pkt 1), przytoczenie podstaw kasacyjnych i

ich uzasadnienie (pkt 2), wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i

jego uzasadnienie (pkt 3) oraz wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia (pkt 4).

Przepis art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. wymaga, aby wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej stanowił odrębny element pisma niezależny od przytoczenia podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienia. Uzasadnienie wniosku natomiast powinno

nawiązywać do przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 398 9

§ 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność

postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Spełnienie

wymagania z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. powinno zatem przybrać formę

wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wskaże, jakie występujące

w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadni, dlaczego odpowiadają one

ustawowemu katalogowi przesłanek. Ustawodawca nieprzypadkowo, konstruując

wymogi skargi kasacyjnej, wyodrębnił w oddzielnych punktach art. 398 4 § 1 k.p.c.

obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (pkt 2) i

obowiązek przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i

jego uzasadnienia (pkt 3). Chodzi bowiem o dwa odrębne, konstrukcyjne elementy

skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu

Najwyższego na różnych etapach rozpoznawania skargi kasacyjnej. Wniosek o

przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają rozpoznaniu na

etapie „przedsądu”, natomiast przytoczone podstawy kasacyjnej i ich uzasadnienie

oceniane są dopiero po przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania, w trakcie jej

merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez

skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a dla

spełnienia wymogu z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do

podstaw kasacyjnych lub ich uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek

argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach „przedsądu” bada tylko

wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, a nie

podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Skarga kasacyjna powinna być w związku z

tym tak zredagowana i skonstruowana, by Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w

jej podstawach lub ich uzasadnieniu pozostałych elementów kreatywnych skargi,

ani tym bardziej się ich domyślać.

Z przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika, że odwołanie się do przesłanki

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga nie tylko powołania się na

okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również

wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi

wskazać, w czym – w jego ocenie – wyraża się „oczywistość” zasadności skargi

oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest oczywiście

uzasadniona. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu

(przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia

2006 r., II CZ 28/06, niepublikowane i orzeczenia tam powołane). Ponadto, o ile dla

uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona,

to dla jej przyjęcia do rozpoznania konieczne jest wykazanie kwalifikowanej postaci

naruszenia prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości,

widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej.

Nie spełniają powyższego wymagania wywody skarżącej przedstawione w

uzasadnieniu skargi, gdyż nie wynika z nich, na czym miałoby polegać

kwalifikowane

naruszenie

przez

Sąd

drugiej

instancji

przepisów

prawa

materialnego (i jakich), prowadzące w oczywisty sposób do wydania wadliwego

orzeczenia. Jak wyżej wskazano, podstawy skargi kasacyjnej nie podlegają

badaniu na etapie „przedsądu”, w związku z czym o tym, że skarga jest oczywiście

uzasadniona nie może decydować przytoczenie norm prawnych wyłącznie w

ramach kasacyjnej podstawy naruszenia prawa materialnego. Ponadto w

judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że do naruszenia zasady

niedyskryminacji w zatrudnieniu może dojść tylko wtedy, gdy zróżnicowanie sytuacji

pracowników wynika wyłącznie z zastosowania przez pracodawcę niedozwolonego

przez ustawę kryterium (por. wyrok z dnia 28 maja 2008 r., I PK 259/07, Monitor

Prawa Pracy 2008 nr 10, poz. 532), pracownik, który zarzuca pracodawcy

naruszenie przepisów dotyczących zakazu dyskryminacji w zatrudnieniu, powinien

wskazać przyczynę, ze względu na którą dopuszczono się wobec niego aktu

dyskryminacji (por. wyrok z dnia 18 września 2008 r., II PK 27/08, Monitor Prawa

Pracy 2009 nr 3, poz. 139), a w celu uruchomienia szczególnego mechanizmu

rozkładu ciężaru dowodu określonego w art. 183b § 1 k.p., pracownik, który we

własnej ocenie był dyskryminowany, powinien wskazać przyczynę dyskryminacji

oraz okoliczności dowodzące nierównego traktowania z tej przyczyny, co powinno

zasadniczo nastąpić w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji - art. 187 § 1

w związku z art. 368 § 1 pkt 4 k.p.c. (por. wyrok z dnia 9 stycznia 2007 r., II PK

180/06, OSNP 2008 nr 3-4, poz. 36). Natomiast kwestia objęta normą art. 183a § 5

k.p. nie odnosi się do przyczyny dyskryminacji, ale do jej przejawu z przyczyny lub

przyczyn określonych w § 1 powołanego artykułu.

Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.