II PK 2/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PK 2/12

POSTANOWIENIE

Dnia 23 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar

w sprawie z powództwa J. T.

przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 23 marca 2012 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 1 września 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i nie

obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 1 września 2011 r., Sąd Okręgowy zmienił, na skutek

apelacji pozwanej Agencji Nieruchomości Rolnych, wyrok Sądu Rejonowego z dnia

28 marca 2011 r. w sprawie z powództwa J. T., w ten sposób, że w pkt 1) oddalił

powództwo, w pkt 2) nie obciążył powoda kosztami postępowania za instancję

odwoławczą. W sprawie powód dochodził zasądzenia od pozwanej Agencji

odszkodowania za czas pozostawania bez pracy i nie otrzymywania wynagrodzenia

za pracę w okresie od dnia 1 listopada 2007 r. do dnia 22 stycznia 2009 r., po

przesadzeniu, że jego oświadczenie woli z dnia 12 lipca 2007 r. w przedmiocie

rozwiązania umowy o pracę łącząca go z pozwaną było nieważne. W ocenie Sądu

drugiej instancji powodowi przysługiwały roszczenia wynikające z przepisów prawa

pracy (wynagrodzenie zgodnie z art. 80 i 81 k.p.) w miejsce błędnie

uwzględnionego przez Sąd pierwszej instancji roszczenia o naprawienie szkody

spowodowanej utraceniem korzyści w oparciu o przepis art. 415 k.c.

Powyższy wyrok zaskarżył skargą kasacyjną w całości pełnomocnik

wnioskodawcy, zarzucając naruszenie prawa materialnego – „przez niewłaściwe

zastosowanie art. 80 i 81 § 1 k.p. i błędną wykładnię art. 80 i 81 § 1 k.p. oraz art.

415 k.c., przez co powód, który poprzez zawinione działanie pozwanego został

wprowadzony w błąd składając nieważne oświadczenie woli o rozwiązaniu umowę

o pracę na zasadzie porozumienia stron, nie może dochodzić odszkodowania za

czas pozostawania bez prawa do wykonywania pracy w okresie od dnia 1 sierpnia

2007 r. do dnia 21 stycznia 2009 r.”, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

oddalenie apelacji pozwanej, wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że w

sprawie występuje potrzeba wykładni przepisów prawnych – art. 415 k.c. „w

kontekście dochodzenia odszkodowania przez pracownika, który pod wpływem

błędu złożył nieważne oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy o pracę na zasadzie

porozumienia stron oraz wykładnię przepisów art. 80 i 81 § 1 k.p. w wyżej

wymienionym kontekście”. Ponadto wskazano na istotne zagadnienie prawne - „czy

pracownik, którego prawa pracownicze zostały naruszone przez pracodawcę

poprzez wprowadzenie w błąd pracownika, co doprowadziło do złożenia przez

niego nieważnego oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę na zasadzie

porozumienia stron, winien dochodzić za czas de facto pozostawania bez pracy

odszkodowania w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego dotyczące naprawienia

szkody, czy też powinien dochodzić swoich praw w oparciu o przepisy prawa pracy

dotyczące wynagrodzenia za pracę”.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik pozwanej wniósł o odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie, wraz z

zasądzeniem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wstępnie trzeba przypomnieć, że ograniczenia dopuszczalności wnoszenia

skargi kasacyjnej wynikają z konstytucyjnej roli Sądu Najwyższego w systemie

organów wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z

dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.)

rolą tego Sądu w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości pozostaje zapewnienie w

ramach nadzoru zgodności z prawem oraz jednolitości orzecznictwa sądów

powszechnych i wojskowych przez rozpoznawanie kasacji oraz innych środków

odwoławczych, podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne i

rozstrzyganie innych spraw określonych w ustawach. Skarga kasacyjna nie jest

więc (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia

sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na

przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli

prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności

ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, gdy się

weźmie nadto pod uwagę, że Konstytucja w art. 177 ust. 1 gwarantuje jedynie

dwuinstancyjne postępowanie. Ewentualna możliwość dalszego postępowania, w

tym postępowania przed Sądem Najwyższym, stanowi uprawnienie dodatkowe,

które może zostać obwarowane szczególnymi przesłankami, w tym określonymi w

art. 3989 § 1 k.p.c.

Zgodnie z tym przepisem Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli:

1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,

2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,

3) zachodzi nieważność postępowania lub

4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu cytowanego przepisu uznaje

się zagadnienie dotychczas niewyjaśnione i nierozwiązane w orzecznictwie, a więc

cechujące się nowością i którego rozstrzygnięcie może sprzyjać rozwojowi prawa.

W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że powołanie się na tę okoliczność

wymaga, obok sformułowania tego zagadnienia, także przytoczenia związanych z

nim konkretnych przepisów prawnych, wskazania, dlaczego jest ono istotne oraz

przedstawienia argumentacji wskazującej na rozbieżne oceny prawne (por.

postanowienia: z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z

dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004, nr 7-8, poz. 51, z dnia 7

czerwca 2005 r., V CSK 3/05, Lex nr 180 841). W sytuacji gdy podstawą wniosku o

przyjęcie skargi do rozpoznania jest potrzeba wykładni przepisów prawa, konieczne

jest określenie, które przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze

wskazaniem, na czym polegają związane z tym poważne wątpliwości, lub z

przedstawieniem rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN, 2002, nr 7, s.

10). Wypada również dodać, że podobnie jak w przypadku gdy podstawą wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest występujące w sprawie zagadnienie

prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), nie zachodzi ona, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już

stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził

swój

pogląd

we

wcześniejszych

orzeczeniach,

brak

nadto

okoliczności

uzasadniających zmianę tego poglądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNAPiUS – wkładka z 2003 r., nr 13, poz.

5). W sprawie – wbrew twierdzeniom skargi - nie zachodzi potrzeba dokonania

wykładni art. 415 k.c. oraz wykładni art. 80 i 81 § 1 k.p., ale w istocie kwestii

zastosowania art. 80 i 81 § 1 k.p. do ustalonego i niekwestionowanego stanu

faktycznego, a to prawidłowo uczynił Sąd drugiej instancji, szeroko powołując się

na utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego.

Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c., przyjmując, że w sprawie

zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, pozwalający na odstąpienie od

obciążania powoda kosztami postępowania kasacyjnego, mając na względzie z

jednej strony pracowniczy charakter sprawy, z drugiej zaś jej okoliczności, w tym

sposób działania pracodawcy, po wyroku uznającym nieważność złożonego przez

powoda oświadczenia woli w przedmiocie rozwiązania umowy o pracę.