II PK 19/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PK 19/18 POSTANOWIENIE Dnia 22 marca 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z powództwa E.B.‎przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w B.‎o wynagrodzenie,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 22 marca 2018 r.,‎skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego w J.‎z dnia 23 września 2016 r., odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w J. wyrokiem z 23 września 2016 r. oddalił apelację skarżącej powódki E.B. od wyroku Sądu Rejonowego w Z. z 25 lutego 2016 r., którym oddalono jej powództwo (również innych powodów) o zasądzenie równowartości niezwaloryzowanego wynagrodzenia w okresie od 1 czerwca 2011 r. do 31 maja 2015 r.We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na podstawę przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., „gdyż dokonana przez Sąd Okręgowy ocena stanu prawnego oraz nieprawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego, a także doprowadzenie do naruszenia przepisów ustawy zasadniczej, w sposób istotny naruszają interesy powódki, polegające na pozbawieniu jej prawa do otrzymania wyrównania z tytułu waloryzacji wynagrodzenia, nieuwzględnieniu wniosków o zbadanie konstytucyjności przepisów regulujących system waloryzacji wynagrodzeń pracowników sądów i prokuratur, przy jednoczesnym powoływaniu się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, nie rozstrzygające merytorycznie o konstytucyjności przepisów ustaw budżetowych.Nadto skarga kasacyjna w niniejszej sprawie dotyczy powielenia błędnego zdaniem powódki stanowiska, zgodnie z którym powstanie luki prawnej w przepisach dotyczących waloryzacji wynagrodzenia pracowników, a co za tym idzie konieczność interwencji legislacyjnej ustawodawcy, oraz idąca za tym niepewność rozstrzygnięcia, są wystarczającą przesłanką do zaniechania ponownej kontroli konstytucyjności wskazanych w zarzutach niniejszej skargi przepisów prawa materialnego.Skarżąca uważa, że dokonana przez Sąd Okręgowy analiza przepisów prawa i ich zastosowanie w sposób identyczny, jak to uczynił Sąd Rejonowy, jest działaniem nieprawidłowym, wymagającym kontroli Sądu Najwyższego i przyjęcia szerszego niż wskazany w uzasadnieniu sądów I i II instancji zakresu oceny stanu prawnego oraz rozstrzygnięciu wyłaniających się z tej analizy wątpliwości, co do nie funkcjonującego prawidłowo systemu waloryzacji wynagrodzeń pracowników sądów i prokuratur”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawia zasadnej podstawy przedsądu i dlatego nie został uwzględniony.Znaczenie podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. jest inne niż podstawy kasacyjnej z art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c. Podkreśla się to ze względu na zasadniczy mankament podstawy przedsądu, gdyż skarżąca szereg zarzutów tej podstawy nie kotwiczy w żadnym przepisie prawa. Poprzestaje natomiast na sformułowaniu ogólnych zarzutów (wyżej in extenso). Nie jest to prawidłowe, bowiem skoro dla podstawy kasacyjnej punktem odniesienia jest zarzut naruszenia konkretnego przepisu (art. 3983 § 1 k.p.c. w związki z 39813 § 1 k.p.c.), to tym bardziej taki sam warunek jest aktualny dla szczególnej podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Wszak znaczenie ma aż oczywista zasadność skargi kasacyjnej.

Podstawa kasacyjna nie zastępuje podstawy przedsądu. Podlega ocenie dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania. Oznacza to, że skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinna samodzielnie (czyli odrębnie od podstawy kasacyjnej) wskazać i wykazać naruszenie konkretnego przepisu prawa, które bez wątpliwości prowadzi do stwierdzenia, że objęty skargą wyrok jest oczywiście wadliwy i dlatego skarga kasacyjna powinna zostać przyjęta do rozpoznania. Skarżąca tego nie czyni, właśnie ze względu na brak w podstawie przedsądu zarzutów naruszenia konkretnych przepisów prawa.Należy zauważyć, że skarga kasacyjna w istocie powtarza zarzuty apelacyjne.

Sąd Okręgowy odniósł się do nich w uzasadnieniu oddalenia apelacji. Przedstawił też określone stanowisko oparte na analizie prawa oraz orzecznictwa, także Trybunału Konstytucyjnego. Podważenie takiego rozstrzygnięcia wymaga więc jurydycznej argumentacji prawnej, której wniosek nie zawiera. Z treści wniosku wynika żądanie „kontroli i przyjęcia szerszego niż wskazany w uzasadnieniu sądów I i II instancji zakresu oceny stanu prawnego (…)”. Sąd Najwyższy nie uzupełnia jednak z urzędu braków wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania.

Nie zastępuje też Sądu powszechnego, a w tym przypadku na etapie przedsądu nie rozpoznaje sprawy (sporu) tak jak sąd powszechny.Problem nie jest też nowy, bo Sąd Najwyższy rozstrzygał już skargi kuratorów sądowych. Z względu na podobną treść zarzutów i mechanizm waloryzacji, zajęte stanowisko nie jest bez racji również w odniesieniu do żądań pracowników sądowych zatrudnionych na stanowisku sekretarza. Skargi kasacyjne kuratorów zostały oddalone a Sąd Najwyższy uznał za usprawiedliwione stosowanie zasady pierwszeństwa przepisów ustaw budżetowych lub „okołobudżetowych” (lex posteriori) przed przepisami ustaw ustrojowych (lex priori).

Przepisy ustrojowe same w sobie nie mają wystarczającego waloru normatywnego w zakresie regulującym wzrost wynagrodzeń, ponieważ na zasadzie podwójnego („piętrowego”) odesłania nakazują stosować przepisy ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w sferze budżetowej, która dalej odsyła do parametrów ostatecznie określanych w corocznych ustawach budżetowych. Te „końcowe” parametry nie mogą być pomijane ani jurysdykcyjnie ignorowane przy ustalaniu i weryfikacji wysokości wynagrodzeń zatrudnionych we wszystkich sektorach publicznych, dopóki Trybunał Konstytucyjny nie podważy nazbyt długiego okresu ograniczania lub „zamrażania” ustawowych mechanizmów waloryzacji wynagrodzeń w sferze publicznej według zasad przewidzianych w pragmatykach służbowych lub pracowniczych.

Sądy powszechne nie mają jurysdykcji do korygowania ani naprawiania ustaw budżetowych lub okołobudżetowych w celu usunięcia potencjalnych kolizji z ustrojowymi mechanizmami waloryzacji wynagrodzeń kuratorów sądowych. Oznacza to, że zweryfikowanie wysokości wynagrodzenia kuratorów sądowych wymaga uwzględnienia odpowiednich przepisów ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej, która odsyła do przepisów corocznych ustaw budżetowych lub okołobudżetowych. Ponadto ustawowe mechanizmy waloryzacji wynagrodzeń za pracę obowiązujące w niektórych sektorach publicznej sfery zatrudnienia według wskaźników lub kwot bazowych wynikających z przepisów corocznych ustaw budżetowych lub okołobudżetowych wykluczają jurysdykcyjne zastosowanie cywilnego mechanizmu waloryzacji wynagrodzeń za pracę z art. 3581 § 3 k.c. dla skorygowania lub zastąpienia waloryzacji ustawowej, która została ukształtowana przepisami pragmatyk służbowych lub pracowniczych ściśle regulującymi ustawowe zasady i wysokość ustalania wynagrodzenia za pracę w koniecznym nawiązaniu do regulacji budżetowych, przez co nie poddaje się waloryzacji umownej ani jurysdykcyjnej (wyroki Sądu Najwyższego z 22 listopada 2016 r., III PK 15/16 i z 30 listopada 2016 r., III PK 13/16 i III PK 14/16).Z tych motywów, z braku zasadnej podstawy przedsądu, orzeczono jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.). kc