Supreme Court dismissed appeal, ruling severance applies only to employees terminated after the Act's effective date.

Sygn. akt II PK 146/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 stycznia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Andrzej Kijowski

SSN Barbara Wagner

Protokolant Wanda Cabaj

w sprawie z powództwa P.R.

przeciwko Polskim Kolejom Państwowym Centrali Spółce Akcyjnej - Zakładowi

Gospodarowania Nieruchomościami w P.

o odprawę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 18 stycznia 2005 r.,

kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w P.

z dnia 6 lutego 2004 r., sygn. akt VI Pa …/04,

1. zmienia zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu

Rejonowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z

dnia 14 listopada 2003 r., X P …/03, w ten sposób, że oddala

powództwo,

2. nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 6 lutego 2004 r., VI Pa ../04, Sąd Okręgowy-Sąd Pracy

w

oddalił

P. apelację

pozwanego:

PKP

Centrali

S.A.

–

Zakładu

Gospodarowania Nieruchomościami w P. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. w sprawie z powództwa P. R. o

odprawę, podzielając ustalenia Sądu pierwszej instancji i zapadły w sprawie

wyrok, zgodnie z którym powodowi przysługiwała odprawa w wysokości 23.176

zł., w związku

z rozwiązaniem stosunku pracy – w drodze wypowiedzenia

umowy o pracę w dniu 8 czerwca 2000 r. – dokonanym przez pracodawcę z

przyczyn leżących po jego stronie, na podstawie art. 48 i 49 ustawy z dnia 8

września

2000

r.

o

komercjalizacji,

restrukturyzacji

i

prywatyzacji

przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe” (Dz. U. Nr 84, poz.

948 ze zm.). Sąd apelacyjny podzielił wykładnię powołanych wyżej przepisów

dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, według której postanowieniami ustawy

zostali objęci wszyscy pracownicy, z którymi rozwiązano stosunek pracy w

okresie między 1 stycznia 2000 r. a 31 grudnia 2002 r., a więc także przed

dniem 27 października 2000 r. - datą wejścia w życie powołanej ustawy uznając tym samym jej działanie „wsteczne” i oddalił apelację pozwanego. W

kasacji, strona pozwana zarzucając wyrokowi Sądu drugiej instancji naruszenie

prawa materialnego - art. 48 i 49 ustawy z dnia 8 września 2000 r., wniosła o

jego uchylenie w całości i „uwzględnienie apelacji”, z zasądzeniem kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Kasacja okazała się uzasadniona.

Stosownie do art. 39311 § 1 i 2 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę

w granicach zaskarżenia kasacją oraz jej podstaw, będąc związany ustaleniami

faktycznymi

stanowiącymi

podstawę

zaskarżonego

orzeczenia.

W

rozpoznawanej sprawie podstawą kasacji było naruszenie art. 49 ustawy z dnia

8 września 2000 r. o komercjalizacji (....), granice kasacji zostały zakreślone

wnioskiem o zmianę zaskarżonego wyroku - mimo, iż nie został on

sformułowany prawidłowo - a skoro kasacja nie zawierała zarzutu naruszenia

przepisów postępowania, to należało uznać, że w sprawie nie zostały

zakwestionowane

ustalenia

faktyczne,

będące

podstawą

wydania

zaskarżonego wyroku, w tym fakt rozwiązania umowy o pracę z przyczyn

leżących po stronie pracodawcy w dniu 8 czerwca 2000 r. z zastosowaniem

skróconego do jednego miesiąca okresu wypowiedzenia ze skutkiem na dzień 3

lipca 2000 r., a także niewystępowanie tzw. negatywnych przesłanek nabycia

prawa do odprawy, dotyczących miejsca zamieszkania i stopy bezrobocia.

Oceniając zarzut naruszenia art. 48 i następne ustawy, dotyczących

uprawnienia powoda do odprawy z uwagi na rozwiązanie stosunku pracy przed

wejściem w życie ustawy z dnia 8 września 2000 r., należy zauważyć, że

kwestia wykładni tych przepisów znalazła szczegółowe wyjaśnienie w uchwale

Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2004 r. podjętej w składzie siedmiu

sędziów, III PZP 11/03, (OSNP 2004/9/150). W uchwale tej przyjęto, iż „Prawo

do jednorazowej odprawy pieniężnej określonej w art. 48 i art. 49 ustawy z dnia

8 września 2000 r. (...) przysługuje tylko pracownikom, z którymi rozwiązanie

stosunku pracy nastąpiło po dniu wejścia ustawy w życie”. W obszernym

uzasadnieniu Sąd Najwyższy przedstawiając argumenty uzasadniające zajęte

stanowisko stwierdził, że zarówno cel ustawy, jej systematyka, przepisy

przejściowe (art. 83) jak i brak przepisów o zaliczalności pobranych świadczeń

na poczet jednorazowej odprawy, przemawiają za przyjęciem obowiązywania

ustawy od dnia jej wejścia w życie, uznając nadto, że względy sprawiedliwości i

równości nie uzasadniają „wstecznego” działania art. 48 ustawy. Zwolnienia

grupowe rozpoczęte w PKP od roku 2000 r. wraz z restrukturyzacją tego

przedsiębiorstwa (poprzedzającą jednak komercjalizację), sprawiły że wszyscy

pracownicy, z którymi stosunki pracy rozwiązano z przyczyn dotyczących

pracodawcy korzystali z osłony socjalnej, choć w różnych okresach na różnych

podstawach prawnych i w różnym zakresie. Przyznanie „przywilejów”

wynikających z ustawy pracownikom zwolnionym z pracy przed dniem wejścia

ustawy w życie, z ograniczeniem ich do osób zwolnionych w 2000 r.,

generowałoby problem pokrzywdzenia pracowników, z którymi stosunki pracy

rozwiązano wcześniej, przed 1 stycznia 2000 r. Ustawodawca rozdzielając

świadczenia związane z restrukturyzacją PKP, nie zakładał otrzymania przez

pracowników równych korzyści przez cały okres objęty ustawą. I tak

jednorazowa odprawa przysługuje w latach 2000-2003 (art. 48), prawo do

jednorazowego szkolenia mają pracownicy zwolnieni w latach 2000-2002 (art.

56 ust. 1 i 5), prawo do urlopu kolejowego przysługuje pracownikowi, któremu w

latach 2000 - 2001 brakuje nie więcej niż 3 lata do nabycia prawa do emerytury

(art. 51 ust. 1), a świadczenie przedemerytalne - pracownikom zwolnionym z

PKP po 18 maja 2000 r., a przed 1 stycznia 2001 r. (art. 58 ust. 1). W tej

sytuacji Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż ustawa z dnia 8 września

2000r., przewidująca bardzo korzystne i ponadstandardowe świadczenia dla

pracowników PKP zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy,

winna być wykładana w sposób ścisły, ograniczając dodatkowe uprawnienia

pracowników do świadczeń wyraźnie z niej wynikających.

Z powyższych motywów Sąd Najwyższy uznając, że kasacja ma

usprawiedliwione podstawy, w oparciu o art. 39315 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono po myśli art. 102 k.p.c.