II PK 128/16 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PK 128/16 POSTANOWIENIE Dnia 1 marca 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Prusinowski w sprawie z powództwa A.O. przeciwko N. w W. ‎o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 1 marca 2017 r.,‎skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego w W. ‎z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt XXI Pa (…), I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania II. zasądza od powódki na rzecz pozwanego 240 zł (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 października 2015 r. Sąd Okręgowy w W. oddalił apelację powódki A.O. od wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 23 października 2014 r. w sprawie przeciwko N. w W. o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Pismem z dnia 2 października 2012 r. pozwany rozwiązał z powódką umowę o pracę z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia wskazując jako przyczynę brak umiejętności pracy w zespole wyrażający się w szczególności poprzez lekceważący, a niejednokrotnie napastliwy stosunek do bezpośredniego przełożonego i współpracowników, konfliktowe i prowokacyjne zachowanie podczas spotkań wydziałowych (notoryczne spóźnianie się na spotkania, złośliwe komentowanie i przerywanie innym wypowiedzi, ostentacyjne trzaskanie drzwiami), nieprzestrzeganie zasad lojalności i koleżeństwa wobec innych pracowników oraz niestosowanie się do poleceń służbowych.

Sąd Rejonowy ustalił, że relacje między powódką, a bezpośrednią przełożoną stopniowo ulegały pogorszeniu. Mając na względzie ustalenia faktyczne i konieczność zabezpieczenia prawidłowej organizacji pracy, zdaniem Sądu, pracodawca był uprawnionych rozwiązać z powódką umowę o pracę, a złożone powódce oświadczenie o wypowiedzeniu stosunku pracy było uzasadnione.Sąd Okręgowy przyjął za własne ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Uznał, że analiza motywów jakimi kierował się Sąd Rejonowy wydając zaskarżony wyrok oraz ocena prawidłowości przeprowadzonego postępowania dowodowego i prawidłowości przedstawionych rozważań nie daje podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku.

Jego zdaniem przypisanie powódce braku umiejętności pracy w zespole i naruszanie zasad współżycia społecznego było uzasadnione okolicznościami - a tym samym były to przyczyny realne i konkretne w rozumieniu art. 30 § 4 k.p. w zw. z art. 45 k.p.Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu przepisu prawa materialnego: art. 9 § 1 k.p. w zw. z postanowieniami pkt 1-2 i 4-12 Załącznika - „Zasady przeprowadzania oceny okresowej pracowników N.” do uchwały nr […] Zarządu N. z dnia 25 lutego 1999 r. w sprawie zasad polityki kadrowej i płacowej w związku z art. 45 § 1 k.p., art. 30 § 4 k.p. w związku z art. 45 § 1 k.p., art. 100 § 2 pkt 6 k.p. i art. 94 pkt 10 k.p. w związku z art. 8 k.p. oraz na naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 227 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c.Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. z uwagi na wystąpienie:

potrzeby wykładni postanowień zawartych w pkt 1-2 i 4-12 Załącznika „Zasady przeprowadzania oceny okresowej pracowników N.” do uchwały nr […] Zarządu N. z dnia 25 lutego 1999 r. w sprawie zasad polityki kadrowej i płacowej zmierzającej do ustalenia, czy ocena okresowa pracowników N., która została uregulowana w ww. „Załączniku”, dotyczy wyłącznie oceny pracownika po kątem merytorycznym, to jest odnosi się wyłącznie do rzeczowej oceny efektów pracy pracownika, czy też ocena ta obejmuje weryfikację pracownika zarówno pod kątem merytorycznym, jak i pod kątem charakterologicznym, to jest pod kątem umiejętności funkcjonowania przez pracownika w środowisku pracy zgodnie z zasadami współżycia społecznego;potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, to jest ze względu na potrzebę wyjaśnienia, czy przepis art. 30 § 4 k.p. w związku z art. 45 § 1 k.p. może być rozumiany w taki sposób, iż może być uzasadnioną przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę zachowanie pracownika naruszające zasady współżycia społecznego (art. 100 § 2 pkt 6 k.p.), w przypadku gdy stanowi ono reakcję na niewłaściwe (sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i z przepisami prawa) zachowanie pracodawcy, naruszające obowiązek kształtowania zasad współżycia społecznego w zakładzie pracy (art. 94 pkt 10 k.p.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przywołane przez stronę przyczyny przedsądu nie są wystarczające. W myśl art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Między pierwszą i drugą z powyższych przyczyn kasacyjnych występuje związek, a jednoznaczne wyznaczenie granicy między nimi w konkretnych sytuacjach może być utrudnione. (T.

Ereciński, J. Gudowski, System Prawa Procesowego Cywilnego. Tom III. Środki zaskarżenia, LEX 2013). W doktrynie wskazuje się również, że pod pojęciem „zagadnienia prawnego” kryją się przede wszystkim przypadki dotyczące wykładni przepisów budzących wątpliwości (W. Sanetra, O roli Sądu Najwyższego w zapewnieniu zgodności z prawem oraz jednolitości orzecznictwa sądowego, Przegląd Sądowy 2006 nr 9, s. 16; J. Iwulski, Kasacja po nowelizacji, PiZS 2000 nr 12, s. 28).Potrzeba wykładni dotyczyć może wyłącznie przepisów prawa stanowionego - chodzi jedynie o źródła prawa w znaczeniu konstytucyjnym.

Katalog źródeł prawa przewidziany w art. 87 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej jest wzbogacony o inne źródła specyficzne dla prawa pracy. Tymi szczególnymi (inaczej: autonomicznymi) źródłami prawa pracy są układy zbiorowe pracy, inne oparte na ustawie porozumienia zbiorowe, regulaminy, statuty. Czynności prawne oraz akty regulujące wewnętrzne stosunki pomiędzy stronami, choć kształtują w określonym zakresie prawa i obowiązki stron, same nie stają się z tego powodu normami prawnymi (T. Ereciński, J. Gudowski, System Prawa Procesowego Cywilnego.

Tom III. Środki zaskarżenia, LEX 2013). Zgodnie ze stanowiskiem przyjmowanym powszechnie w orzecznictwie i doktrynie, uchwały organów spółek nie mogą być zaliczone do źródeł prawa pracy, wymienionych w art. 9 § 1 k.p. (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2009 r., II PK 7/09, LEX nr 521928; z dnia 21 lipca 2016 r., I PK 219/15, LEX nr 2107085; B. Cudowski, Statut jako pozaustawowe źródło prawa pracy, [w:] Źródła prawa pracy, red. L. Florek, Warszawa 2000, s. 169). Wskazany przez skarżącą Załącznik do uchwały nr 8/1999 Zarządu NBP z dnia 25 lutego 1999 r. nie ma zatem charakteru normatywnego, przez co wykładnia jego postanowień nie może uzasadniać przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.Ponadto zauważyć należy, że problem prawny przedstawiany w ramach wątpliwości interpretacyjnych wynikających z rozbieżnego orzecznictwa sądów bądź ujęty jako istotne zagadnienie prawne występuje w sprawie tylko wtedy, gdy ocena prawna Sądu Najwyższego będzie miała wpływ na rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2015 r., I PK 23/15, LEX nr 2021942; z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 592/14, LEX nr 1678067).

W sytuacji, gdy Sąd Okręgowy przyjął, że wobec powódki nie znalazła zastosowania procedura przewidziana w uchwale Zarządu NBP, a przyczyną wypowiedzenia nie było „uzyskanie negatywnej oceny”, nie ma podstaw do dokonywania wykładni tej uchwały. Polemizowanie z ustaleniami faktycznymi Sądu Okręgowego nie zasługuje na uznanie w świetle art. 39813 § 2 k.p.c.Wskazana przez stronę w dalszej kolejności potrzeba wykładni art. 30 § 4 k.p. w zw. z art. 45 § 1 k.p. w kontekście dopuszczalności wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę, który narusza obowiązek kształtowania zasad współżycia społecznego w zakładzie pracy, zmierza do zakwestionowania ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego, którymi Sąd Najwyższy, w myśl przywołanego wyżej art. 39813 § 2 k.p.c., jest związany.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 lutego 2014 r. wprost wskazał, że wiązanie przyczyn wniesienia skargi kasacyjnej z nieustalonym w sprawie stanem faktycznym należy uznać za niedopuszczalne (I UK 410/13, LEX nr 1646933).Sąd Okręgowy nie uznał, że pracodawca naruszył wskazany w art. 94 pkt 10 k.p. obowiązek. Przeciwnie, uznał, że spoczywający na pracodawcy obowiązek wpływania na kształtowanie w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego uzasadniał podjętą przez niego wobec powódki decyzję kadrową. Pracodawca w przypadku stwierdzenia, iż powódka swoim zachowaniem naruszyła zasady współżycia społecznego był uprawniony do wypowiedzenia jej umowy o pracę.

Nie znajdując podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzeczono jak w sentencji. O kosztach procesu rozstrzygnięto na podstawie reguły z art. 98 k.p.c. i art. 99 § 1 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.[as]