II PK 11/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PK 11/05

POSTANOWIENIE

Dnia 13 maja 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Andrzej Wasilewski

w sprawie z powództwa T. G.

przeciwko Prokuraturze Okręgowej w P.

o uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 maja 2005 r.,

kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w P.

z dnia 23 stycznia 2004 r., sygn. akt VI Pa …/03,

odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania.

.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 23 stycznia 2004 r. (VI Pa ../03), w

sprawie z powództwa T. G. przeciwko Prokuraturze Okręgowej w P. o uznanie

zdarzenia za wypadek przy pracy, w wyniku apelacji strony pozwanej od wyroku

Sądu Rejonowego – Sądu Pracy w K. z dnia 25 września 2003 r. (IV P …/02)

zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że powództwo oddalił.

W kasacji od powyższego wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 23 stycznia

2004 r. pełnomocnik powoda zarzuciła naruszenie: po pierwsze – art. 3 ust. 1

ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu

wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.)

„polegające na uznaniu przez Sąd II instancji, że schorzenie powoda nie mieści w

definicji wypadku przy pracy określonej powołanej przepisem ze względu na

wewnętrzny charakter przyczyny schorzenia mający mieć źródło w stanie zdrowia

powoda pomimo, iż we wszystkich opiniach (...) jako przyczyna schorzenia powoda

wskazywany jest stres (...)”; po drugie – przez „pominięcie wynikającego z art. 299

§ 4 k.p. zakazu dopuszczenia do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia

stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku, co w

przypadku znanego pozwanej stanu zdrowia powoda miało istotne znaczenie dla

oceny przyczyn powstania schorzenia w związku z wykonywana pracą”; po trzecie

– art. 233 § 1 w związku z art. 278 § 1 i art. 382 k.p.c. „poprzez przekroczenie

granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w

sprawie

materiału

dowodowego

(...).”

Równocześnie,

jako

okoliczność

uzasadniającą przyjęcie kasacji do rozpoznania pełnomocnik powoda wskazała

potrzebę wyjaśnienia: po pierwsze – „kwestii dopuszczalności uznawania stresu

doznawanego

przez

pracownika

jak

również

stresogennego

charakteru

wykonywanej pracy jako okoliczności uzasadniającej przyjęcie wypadku przy pracy

w świetle przesłanek wynikających z definicji zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy o

ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych”,

podnosząc zarazem w tym kontekście w uzasadnieniu kasacji, że: „Co do tej

kwestii istnieje spora rozbieżność w orzecznictwie. Z jednej strony, w wyroku z

30.07.1997 r. (sygn. akt II UKN 192/97, OSNP 1998/12/367) Sąd Najwyższy uznał,

że stres psychiczny związany z wykonywaniem obowiązków pracowniczych, które

organizm ludzki jest w stanie znieść bez istotnego uszczerbku dla zdrowia nie jest

przyczyną zewnętrzną wypadku przy pracy. (...) Bardziej uzasadnione wydają się

jednak poglądy znajdujące oparcie w późniejszej linii orzecznictwa prezentującej

odmienne stanowisko, jak w wyroku SN z 2.10.1997 r. (II UKN 248/97 OSNP

1998/14/434) oraz (...)”; po drugie – „2. kwestii dopuszczalności oceny przez Sąd

okoliczności wymagających wiadomości specjalnych, szczególnie z zakresu

medycyny,

w

oparciu

o

ustalenia

odmienne

niż

wnioski

wynikające

z

przeprowadzonych w toku postępowania opinii biegłych”, albowiem: „Oczywistym

jest, że Sąd orzekający nie może być w żaden sposób ograniczany, w tym również

opiniami biegłych, jednakże w sytuacjach, gdy ocenie podlegają okoliczności

wymagające specjalistycznej wiedzy z danej dziedziny, szczególnie medycyny (...)

wydaje się, że powinien w pewnym stopniu być związany wynikami opinii biegłych”;

po trzecie – „3. możliwości dokonywania przez Sąd II instancji ustaleń w zakresie

wiadomości specjalnych, przeciwnych do ustaleń i wniosków wynikających z opinii

biegłego (...)”, ponieważ „o ile rzeczywiście przy ocenie dokumentów czy też

zeznań stron oraz świadków mieści się to w zakresie autonomii orzekania Sądu

(...), o tyle w przypadku kwestionowania wniosków opinii biegłych dotyczących

wiadomości specjalnych, wskazane byłoby przeprowadzenie choćby opinii

uzupełniającej (...)”. W konsekwencji, w kasacji sformułowany został wniosek o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w P.

do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz

powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Natomiast

strona pozwana w odpowiedzi na kasację wniosła o „odmówienie przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania albowiem w sprawie nie występuje istotne zagadnienie

prawne, ani też nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych, a kasacja jest

oczywiście

bezzasadna

ewentualnie

o

oddalenie

skargi

kasacyjnej

jako

bezpodstawnej.”

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja powinna czynić zadość szczególnym wymaganiom formalnym

określonym w art. 3933 k.p.c., w tym – poza przytoczeniem podstaw kasacyjnych i

ich uzasadnienia – powinna ona zawierać także „przedstawienie okoliczności

uzasadniających jej rozpoznanie” (art. 3933 § 1 pkt. 3 k.p.c.), które stanowią

odrębny element formalny kasacji jako pisma procesowego. Oznacza to w

szczególności, że w kasacji należy wykazać (sic!), iż w sprawie, której ona dotyczy,

bądź „występuje istotne zagadnienie prawne” (art. 393 § 1 pkt 1 k.p.c.– a contrario),

bądź „istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie” (art. 393 § 1 pkt. 2

k.p.c. – a contrario), bądź też „zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza prawo”

albo „zachodzi nieważność postępowania” (art. 393 § 2 k.p.c.). Wnoszący kasację

nie może przy tym ograniczyć się do powtórzenia w jej treści jednego lub kilku

ustawowych

sformułowań, do którego lub których pragnie nawiązać, jako do

„okoliczności uzasadniającej rozpoznanie kasacji”, lecz obowiązany jest do

profesjonalnego

prawniczego

uzasadnienia

wskazanej

lub

wskazanych

„okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji” i to w kontekście okoliczności

faktycznych i prawnych tej sprawy, której kasacja ta dotyczy. Nie spełnienie tego

wymagania kasacji stanowi tzw. brak istotny kasacji, bowiem kasacja taka nie czyni

zadość wymaganiu formalnemu określonemu w art. 393 3 § 1 pkt 3 k.p.c., a to w

konsekwencji skutkować musi jej odmową jej przyjęcia do rozpoznania. Wymaganiu

temu w żadnym razie

wyjaśnienia:

po

doznawanego

nie czyni zadość wskazanie w kasacji na potrzebę

pierwsze

przez

–

„kwestii

pracownika

jak

dopuszczalności

również

uznawania

stresogennego

stresu

charakteru

wykonywanej pracy jako okoliczności uzasadniającej przyjęcie wypadku przy pracy

w świetle przesłanek wynikających z definicji zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy o

ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych”,

podnosząc zarazem w tym kontekście w uzasadnieniu kasacji, że: „Co do tej

kwestii istnieje spora rozbieżność w orzecznictwie. Z jednej strony, w wyroku z

30.07.1997 r. (sygn. akt II UKN 192/97, OSNP 1998/12/367) Sąd Najwyższy uznał,

że stres psychiczny związany z wykonywaniem obowiązków pracowniczych, które

organizm ludzki jest w stanie znieść bez istotnego uszczerbku dla zdrowia nie jest

przyczyną zewnętrzną wypadku przy pracy. (...) Bardziej uzasadnione wydają się

jednak poglądy znajdujące oparcie w późniejszej linii orzecznictwa prezentującej

odmienne stanowisko, jak w wyroku SN z 2.10.1997 r. (II UKN 248/97 OSNP

1998/14/434) oraz (...)”; po drugie – „2. kwestii dopuszczalności oceny przez Sąd

okoliczności wymagających wiadomości specjalnych, szczególnie z zakresu

medycyny,

w

oparciu

o

ustalenia

odmienne

niż

wnioski

wynikające

z

przeprowadzonych w toku postępowania opinii biegłych”, albowiem: „Oczywistym

jest, że Sąd orzekający nie może być w żaden sposób ograniczany, w tym również

opiniami biegłych, jednakże w sytuacjach, gdy ocenie podlegają okoliczności

wymagające specjalistycznej wiedzy z danej dziedziny, szczególnie medycyny (...)

wydaje się, że powinien w pewnym stopniu być związany wynikami opinii biegłych”;

po trzecie – „3. możliwości dokonywania przez Sąd II instancji ustaleń w zakresie

wiadomości specjalnych, przeciwnych do ustaleń i wniosków wynikających z opinii

biegłego (...)”, ponieważ „o ile rzeczywiście przy ocenie dokumentów czy też

zeznań stron oraz świadków mieści się to w zakresie autonomii orzekania Sądu

(...), o tyle w przypadku kwestionowania wniosków opinii biegłych dotyczących

wiadomości specjalnych, wskazane byłoby przeprowadzenie choćby opinii

uzupełniającej (...)”. Wnoszący kasację nie przedstawił bowiem w ogóle

profesjonalnego wywodu prawniczego, w którym – w nawiązaniu do orzecznictwa

sądowego i w kontekście danej sprawy – podjąłby choćby próbę rozważenia

argumentacji prawniczej przemawiającej na rzecz oraz przeciwko sugerowanym

poglądom prawnym.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 7 § 1

k.p.c. w związku z art. 393 § 1 pkt 3 k.p.c. oraz art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004

r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o

ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) orzekł jak w

sentencji.

Teza:

Nie czyni zadość wymaganiu ‘przedstawienia okoliczności uzasadniających

przyjęcie kasacji do rozpoznania’ (art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c.) wskazanie w kasacji na

potrzebę wyjaśnienia: po pierwsze – „kwestii dopuszczalności uznawania stresu

doznawanego

przez

pracownika

jak

również

stresogennego

charakteru

wykonywanej pracy jako okoliczności uzasadniającej przyjęcie wypadku przy pracy

w świetle przesłanek wynikających z definicji zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy o

ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych”,

podnosząc zarazem w tym kontekście w uzasadnieniu kasacji, że: „Co do tej

kwestii istnieje spora rozbieżność w orzecznictwie. Z jednej strony, w wyroku z

30.07.1997 r. (sygn. akt II UKN 192/97, OSNP 1998/12/367) Sąd Najwyższy uznał,

że stres psychiczny związany z wykonywaniem obowiązków pracowniczych, które

organizm ludzki jest w stanie znieść bez istotnego uszczerbku dla zdrowia nie jest

przyczyną zewnętrzną wypadku przy pracy. (...) Bardziej uzasadnione wydają się

jednak poglądy znajdujące oparcie w późniejszej linii orzecznictwa prezentującej

odmienne stanowisko, jak w wyroku SN z 2.10.1997 r. (II UKN 248/97 OSNP

1998/14/434) oraz (...)”; po drugie – „2. kwestii dopuszczalności oceny przez Sąd

okoliczności wymagających wiadomości specjalnych, szczególnie z zakresu

medycyny,

w

oparciu

o

ustalenia

odmienne

niż

wnioski

wynikające

z

przeprowadzonych w toku postępowania opinii biegłych”, albowiem: „Oczywistym

jest, że Sąd orzekający nie może być w żaden sposób ograniczany, w tym również

opiniami biegłych, jednakże w sytuacjach, gdy ocenie podlegają okoliczności

wymagające specjalistycznej wiedzy z danej dziedziny, szczególnie medycyny (...)

wydaje się, że powinien w pewnym stopniu być związany wynikami opinii biegłych”;

po trzecie – „3. możliwości dokonywania przez Sąd II instancji ustaleń w zakresie

wiadomości specjalnych, przeciwnych do ustaleń i wniosków wynikających z opinii

biegłego (...)”, ponieważ „o ile rzeczywiście przy ocenie dokumentów czy też

zeznań stron oraz świadków mieści się to w zakresie autonomii orzekania Sądu

(...), o tyle w przypadku kwestionowania wniosków opinii biegłych dotyczących

wiadomości specjalnych, wskazane byłoby przeprowadzenie choćby opinii

uzupełniającej (...)”. Wnoszący kasację nie przedstawił bowiem w ogóle

profesjonalnego wywodu prawniczego, w którym – w nawiązaniu do orzecznictwa

sądowego i w kontekście danej sprawy – podjąłby choćby próbę rozważenia

argumentacji prawniczej przemawiającej na rzecz oraz przeciwko sugerowanym

poglądom prawnym.