II PK 105/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PK 105/07

POSTANOWIENIE

Dnia 28 września 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Gonera

w sprawie z powództwa M. P.

przeciwko Pierwszemu Urzędowi Skarbowemu w T.

o dopuszczenie do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 września 2007 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w T.

z dnia 28 grudnia 2006 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w T. – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 28

grudnia 2006 r., oddalił apelacje powódek A. P. i M. P. od wyroku Sądu

Rejonowego w T. - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 27 września 2006 r.,

przeciwko Pierwszemu Urzędowi Skarbowemu w T. o dopuszczenie do pracy.

Pełnomocnik powódki M. P. wniósł skargę kasacyjną od powyższego

wyroku, zaskarżając go w części dotyczącej tej powódki.

Jako podstawy skargi kasacyjnej skarżący wskazał naruszenie prawa

materialnego, a mianowicie: 1) art. 87 k.c. w związku z art. 88 k.c. i w związku z art.

300 k.p. przez jego błędną wykładnię oraz niezastosowanie i uznanie, że w sprawie

nie występują przesłanki wady oświadczenia woli w postaci groźby, a także

pominięcie w wykładni elementu wymuszenia przez pracodawcę złożenia

oświadczenia woli przez powódkę, 2) art. 84 i 86 k.c. w związku z art. 88 k.c. i w

związku z art. 300 k.p. przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie

(niezastosowanie) i uznanie, że w sprawie nie występują przesłanki wady

oświadczenia woli w postaci błędu i błędu kwalifikowanego i możność uchylenia się

od ich skutków przez powódkę.

Pełnomocnik powódki wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

twierdząc, że jest ona oczywiście uzasadniona. Zdaniem pełnomocnika powódki,

„wadliwie błędna wykładnia wad oświadczenia woli spowodowała wyeliminowanie

możliwości uchylenia się przez powódkę od skutków złożonego przez nią

oświadczenia woli”. Według skarżącego, „z uwagi na fakt, że zaskarżone

rozstrzygnięcie ewidentnie narusza powyższe przepisy, które są jednoznaczne i nie

podlegają ustalonej wykładni, stąd uprawnione staje się twierdzenie, iż niniejsza

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona”.

Ponadto jako okoliczności uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania pełnomocnik powódki wskazał występujące w sprawie istotne

zagadnienia prawne dotyczące następujących kwestii:

- czy wobec jednoznacznej regulacji ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o służbie

cywilnej (Dz.U. Nr 170, poz. 1218 ze zm.) w zakresie rozwiązania stosunku pracy z

pracownikiem korpusu służby cywilnej (rozdział 4 ustawy), wyłączona jest

możliwość powołania się takiego pracownika na wady oświadczenia woli, w sytuacji

złożenia

przez

niego

oświadczenia

o

rozwiązaniu

stosunku

pracy

za

porozumieniem stron, wobec braku po jego stronie znajomości przepisów ustawy;

- czy można uznać za istotny, uprawniający do uchylenia się od skutków

oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę, błąd członka korpusu służby

cywilnej, polegający na nieświadomości, że warunkiem zwolnienia dyscyplinarnego

w

przypadku

naruszenia

przez

niego

obowiązków

służbowych,

jest

przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego zakończonego orzeczeniem kary

dyscyplinarnej wydalenia ze służby, bądź też pozostającego w błędnym

przeświadczeniu o uprawnieniach dyrektora urzędu (art. 91 ustawy o służbie

cywilnej z dnia 24 sierpnia 2006 r.), jako bezpośrednio wpływających na orzeczenie

kary dyscyplinarnej;

- czy po stronie pracodawcy wobec członka służby cywilnej istnieje obowiązek

zaznajomienia pracownika z regulacją ustawy o służbie cywilnej, podobnie jak w

przypadku pracowników podlegających bezpośrednio regulacji przepisów Kodeksu

pracy, czy też wprowadza się domniemanie znajomości przepisów ustawy o służbie

cywilnej przez członka korpusu służby cywilnej.

Pełnomocnik skarżącej zwrócił uwagę, że powyższe zagadnienia nie były

przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. Jednocześnie podniósł, że od

odpowiedzi na powyższe pytania zależeć będzie możliwość rozważania zaistnienia

wad oświadczeń woli członka korpusu służby cywilnej, który nie miał wiedzy, iż

warunkiem zwolnienia dyscyplinarnego w przypadku naruszenia przez niego

obowiązków służbowych jest przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego

zakończonego orzeczeniem wydalenia ze służby. Przyjęcie bowiem domniemania

znajomości regulacji ustawy o służbie cywilnej po stronie członka służby cywilnej

wyklucza możliwość powołania się przez niego na jakąkolwiek z wad oświadczeń

woli w sytuacji, gdy okoliczności sprawy sugerują nawet ich zaistnienie.

Pełnomocnik powódki wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części jej

dotyczącej i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania,

względnie uchylenie także wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy

temu Sądowi do rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w

zaskarżonej części i orzeczenie zgodnie z żądaniem powódki, czyli o zmianę

wyroku Sądu Rejonowego poprzez dopuszczenie powódki do pracy na dotychczas

zajmowane stanowisko starszego inspektora w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w

T. Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego

rozpoznania.

Istotą wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego

uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.) jest wykazanie przez skarżącego

okoliczności, które podlegają badaniu przez Sąd Najwyższy podczas tzw.

przedsądu, czyli wstępnego badania sprawy, mającego na celu stwierdzenie

występowania jednej z przesłanek skargi wymienionych w art. 398 9 § 1 k.p.c., a

mianowicie: 1) występowania istotnego zagadnienia prawnego, 2) potrzeby

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) nieważności postępowania albo 4)

oczywistej zasadności skargi.

Nie spełnia obowiązku określonego w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. powołanie się

przez skarżącego na jakiekolwiek względy, które w jego ocenie uzasadniają

przyjęcie skargi do rozpoznania. Argumentacja prawna uzasadniająca taki wniosek

powinna nawiązywać do wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2006 r., II CSK 65/06, LEX nr

189753 oraz z 20 października 2005 r., II CZ 89/05, OSNC z 2006 r. nr 7-8, poz.

135). Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. może być

osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia takich przesłanek, które

będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do

rozpoznania. Celu takiego spełnić nie może powołanie przez stronę innych,

dowolnych, okoliczności, niemających bezpośredniego odniesienia do przesłanek

wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., będą bowiem one prawnie obojętne dla tej

oceny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 9 lutego 2006 r., IV CSK 185/05,

LEX nr 192048).

Pełnomocnik powódki stwierdził, między innymi, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona. Jeżeli podstawą wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania

jest

twierdzenie

skarżącego,

że

skarga

jest

oczywiście

uzasadniona, to o prawdziwości tego wniosku może przekonać zawarty w jego

uzasadnieniu wywód prawny, wyjaśniający na czym ta „oczywistość” polega, oraz

argumenty natury prawnej wykazujące, że rzeczywiście skarga jest oczywiście

uzasadniona. Wywód zawarty w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie do rozpoznania

skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie zawiera jednak argumentów

wystarczających do stwierdzenia oczywistości skargi, zwłaszcza biorąc pod uwagę,

że rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, gdyż

tylko one decydują o wyniku „przedsądu”. O ile więc dla uwzględnienia skargi

kasacyjnej

wystarczy

stwierdzenie

usprawiedliwionej

podstawy,

np.

przez

wykazanie, że zaskarżone orzeczenie narusza prawo materialne i formalne w

sposób określony w art. 3983 §1 pkt 1 i 2 k.p.c., o tyle dla jej przyjęcia do

rozpoznania konieczne

jest wykazanie kwalifikowanej postaci tego naruszenia

polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 10

stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC z 2004 r. nr 3, poz. 349). Brak jest podstaw

do uznania, że uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej powódki do

rozpoznania zawiera w tym znaczeniu wystarczającą argumentację twierdzenia, iż

jest ona oczywiście uzasadniona. Do takiego wniosku nie może bowiem

doprowadzić powołanie się przez skarżącą na „wadliwie błędną wykładnię wad

oświadczenia woli, która spowodowała wyeliminowanie możliwości uchylenia się

przez powódkę od skutków złożonego przez nią oświadczenia woli” oraz

twierdzenie o „ewidentnym naruszeniu przepisów, które są jednoznaczne i nie

podlegają ustalonej wykładni”.

W rozpoznawanej sprawie Sądy ustaliły - a ustalony stan faktyczny nie został

w skardze kasacyjnej skutecznie zakwestionowany – że po ujawnieniu przez

powódkę tajemnicy skarbowej, do której zachowania była zobowiązana jako

urzędnik urzędu skarbowego, powódkę poinformowano, iż zostanie wobec niej

(zgodnie z prawem) wszczęte postępowanie dyscyplinarne, chyba że wybierze

możliwość rozwiązania stosunku pracy za porozumieniem stron, na co powódka

przystała, chcąc w ten sposób uniknąć postępowania dyscyplinarnego, które w

przypadku prawdopodobnego niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia mogłoby

utrudnić możliwość podjęcia zatrudnienia u innego pracodawcy. Powódka

świadomie i dobrowolnie wybrała najbardziej neutralne i najkorzystniejsze dla niej

rozwiązanie dotyczące sposobu ustania stosunku pracy z pozwanym. Pracodawca

nie zastosował wobec niej żadnych gróźb ani nie wprowadził jej w błąd co do jej

sytuacji prawnej. Przy takich ustaleniach faktycznych nie sposób przyjąć - bez

dokonania szczegółowej analizy prawnej - że prima facie zaskarżony wyrok jest

oczywiście naruszający prawo materialne a wniesiona skarga kasacyjna oczywiście

uzasadniona.

Ponadto jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania pełnomocnik powódki przedstawił występujące w sprawie trzy „istotne

zagadnienia prawne”.

W ocenie Sądu Najwyższego żadne z tych zagadnień (przytoczonych na

wstępie) nie może być uznane za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art.

3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Zagadnienie prawne, o które chodzi w tym przepisie, to

zagadnienie, które nie tylko wiąże się z określonym przepisem prawnym

(określonymi przepisami prawnymi) lub ogólniej uregulowaniem prawnym, lecz

którego wyjaśnienie ma także znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy

oraz innych podobnych spraw. Istotność zaś zagadnienia prawnego polega na tym,

że w danej sprawie występuje problem prawny mający znaczenie dla rozwoju

wykładni prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych

spraw. Przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej

ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na

sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów prawnych, które

prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego

stanowiska przez skarżącego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja

2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 nr 1, poz. 11).

Ponadto, co jest istotne w

rozpoznawanej sprawie, nie stanowi okoliczności uzasadniającej rozpoznanie

skargi kasacyjnej potrzeba wykładni przepisów, których naruszenie nie zostało

wskazane jako podstawa skargi (por. pogląd Sądu Najwyższego, wyrażony

w

postanowieniu z 4 września 2002 r., I PKN 682/01, OSNAPiUS z 2002 r. nr 24 –

wkładka poz. 5, który należy podzielić). Nie stanowi okoliczności uzasadniającej

rozpoznanie

skargi

kasacyjnej

potrzeba

wyjaśnienia

jakiegoś

zagadnienia

prawnego, jeżeli zagadnienie to nie ma powiązania z podstawami skargi kasacyjnej

(a ściślej – z przepisami wskazanymi jako naruszone w ramach podstaw skargi

kasacyjnej). Jeżeli wnoszący skargę kasacyjną powołuje się na potrzebę wykładni

określonych przepisów prawnych, to potrzeba taka musi odnosić się przynajmniej

do jednej z przytoczonych podstaw kasacyjnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z

15 kwietnia 2002 r., II UKN 256/01, Prok. i Prawo 2002/10/44). Wynika z tego, że

Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania m.in.

wówczas, gdy skonstruowane przez skarżącego zagadnienie prawne nie ma

powiązania z podstawami skargi. Sąd Najwyższy rozpoznaje bowiem sprawę w

granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają - między innymi – podstawy skargi,

a w ich ramach zarzuty naruszenia konkretnych przepisów prawa.

Powyższych warunków nie spełniają zagadnienia sformułowane przez stronę

skarżącą odnoszące się do przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o służbie

cywilnej (Dz.U. Nr 170, poz. 1218 ze zm.), podczas gdy skarga kasacyjna oparta

została na podstawie naruszenia przepisów Kodeksu cywilnego, tj. art. 84, art. 86,

art. 87 i art. 88 k.c. w zw. z art. 300 k.p.

Z powołanych względów Sąd Najwyższy uznał, że w sprawie nie występuje

żadna z okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., co doprowadziło do

odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398 9 § 2

k.p.c.