Legislator Case Law & Legislation
II NSNc 34/24 AI generated

II NSNc 34/24 · Sąd Najwyższy

Case Number II NSNc 34/24
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome wyrok

Legislator summary

AI generated

Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze wyrokiem zaocznym z 16 czerwca 2014 r. wydanym w sprawie V GC 143/14 z powództwa Gminy Miejskiej J. przeciwko M. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w J. o zapłatę kwot 57 200 zł oraz 51 200 zł: (I) zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 57 200 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od kwot: 28 600 zł od dnia 29 stycznia 2013 r. do dnia zapłaty, 28 600 zł od dnia 15 października 2013 r. do dnia zapłaty; (II) zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 6460 zł tytułem kosztów postępowania, w tym kwotę 3600 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego; (III) zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 51 200 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od kwot: 25 600 zł od dnia 29 stycznia 2013 r. do dnia zapłaty, 25 600 zł od dnia 15 października 2013 r. do dnia zapłaty; (IV) zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 6160 zł tytułem kosztów postępowania, w tym kwotę 3600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego; (V) wyrokowi nadał rygor natychmiastowej wykonalności.W uzasadnieniu wyroku wskazano, że strona powodowa domagała się zasądzenia kar umownych wynikających z umów użytkowania wieczystego zawartych w dniu 16 lutego 2007 r.

Legislator headnote

AI generated

art. 339 § 1 k.p.c, art. 483 k.c, art. 77 ust. 2 Konstytucji, art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, art. 3531 k.c, art. 363 § 1 k.p.c; II NSNc 34/24 · Sąd Najwyższy: Przystępując do merytorycznego badania skargi nadzwyczajnej, Sąd Najwyższy ustala, czy doszło do naruszenia którejś z przesłanek szczególnych określonych w art. 89 § 1 pkt 1-3 u.SN i wskazanych w skardze nadzwyczajnej, a jeśli tak, to czy w celu zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej konieczne jest uwzględnienie skargi nadzwyczajnej. A contrario samo naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej nie stanowi racji wystarczającej dla usunięcia z obrotu prawnego zaskarżonego orzeczenia.

Keywords

AI generated
building permit extension obligation to build illegal building absence of municipal obligation building permit compliance servitude not to build

Cited Legislation

AI generated
art. 339 § 1 k.p.c
Pozwany nie udzielił odpowiedzi, jak również nie zagospodarował działek, w związku z czym gmina obciążyła pozwanego karami umownymi wynikającymi z zawartych umów.W ocenie Sądu w sprawie zaistniały przesłanki do wydania wyroku zaocznego zgodnie z art. 339 § 1 k.p.c.
art. 483 k.c
o gospodarce nieruchomościami, lecz kara umowna wynikająca z regulacji zawartej w art. 483 k.c., wynikająca z zawartej umowy.
art. 77 ust. 2 Konstytucji
1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
art. 77 ust. 2 Konstytucji RP
1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, jednakże z uwagi na brak uzasadnienia zarzutu we wspomnianym zakresie nie poddaje się on jakiejkolwiek kontroli.
art. 3531 k.c
z art. 3531 k.c., w brzmieniu obowiązującym na dzień orzekania poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że dwie umowy użytkowania wieczystego gruntu z dnia 16 lutego 2007 r.
art. 363 § 1 k.p.c
Zaskarżony wyrok zaoczny, w świetle art. 363 § 1 k.p.c., wobec braku jego skutecznego zaskarżenia przez pozwanego (wniosek o przywrócenie terminu i sprzeciw od wyroku zaocznego nie zostały przez Sąd uwzględnione) uprawomocnił się.
art. 2 Konstytucji RP
Już samo brzmienie przepisu wskazuje, że chodzi o zasady, które są „określone” (wskazane) w przepisach Konstytucji RP, a nie takie, które zostały „wywiedzione” z art. 2 Konstytucji RP (zob.
art. 45 ust. 1 Konstytucji
W zakresie naruszenia zasad wynikających z art. 45 ust. 1 Konstytucji, Prokurator Generalny wskazuje, że: „[z]asada sprawiedliwości proceduralnej z art.

Cited Case Law

AI generated
V GC 143/14
V GC 143/14: I.oddala skargę; II.znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania przed Sądem Najwyższym wywołane wniesioną skargą nadzwyczajną.
III CZP 8/22
Postanowieniem z dnia 8 września 2020 r.
II UK 217/18
Sygn. akt II UK 217/18 POSTANOWIENIE Dnia 29 maja 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt w sprawie z wniosku E. K.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.‎o prawo do emerytury,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 29 maja 2019 r.,‎skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt III AUa […], odrzuca skargę kasacyjną.
III CSK 104/08
Sygn. akt III CSK 104/08 POSTANOWIENIE Dnia 13 czerwca 2008 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Hubert Wrzeszcz w sprawie z powództwa Ochotniczej Straży Pożarnej w Ś. przeciwko Gminie Ś. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 czerwca 2008 r., na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 9 października 2007 r., sygn. akt I ACa (…), odrzuca skargę kasacyjną i zasądza od powódki na rzecz pozwanej 3600 (trzy tysiące sześćset) zł kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 9 października 2007 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki od wyroku Sądu Okręgowego w K. oddalającego powództwo o zobowiązanie pozwanej do złożenia oświadczenia woli o oddaniu powódce w użytkowanie wieczyste oznaczonego gruntu oraz przeniesienie własności położonego na nim budynku. Od tego wyroku powódka wniosła skargę kasacyjną.
AI generated
VIII Ca 45/13
Powódka Gmina Miasta C. w pozwie przeciwko M. W. i A. W. wniósł o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego z dnia 12 czerwca 2003 r. na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wyrokiem z dnia 22 listopada 2012 r. Sąd Rejonowy w Chełmnie oddalił powództwo oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanych kwotę 2417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd Rejonowy ustalił, że 12 czerwca 2003 r. strony zawarły umowę, na mocy której Gmina oddała w użytkowanie wieczyste 2 działki gruntu, zaś pozwani mieli wznieść w terminie 3 lat budynek przedpogrzebowy. W umowie zastrzeżono kary umowne w wysokości 20.000 zł na wypadek niewywiązania się przez nich z tego zobowiązania. Pozwani po zawarciu umowy zlecili wykonanie projektu, uzyskali niezbędne zezwolenia; badania geologiczne gruntu wykazały jednak, że konieczne jest posadowienie budynku na płycie żelbetonowej z częściową wymianą gruntu, względnie posadowienie obiektu na palach, które to rozwiązania wiązały się z kosztami ponad 100 tys. zł. Gmina nie wyraziła zgody na wybudowanie płyty na własny koszt. Nadto pozwani nie wiedzieli zawierając umowę, że działki nie mają dostępu do drogi publicznej. Poza tym działki te stanowiły wcześniej stanowisko odpadów, co obecnie skutkuje ograniczeniami w ich eksploatacji określonymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 24 marca 2003 r. Okoliczność ta była powodowej Gminie znana. Gmina przedłużyła umowny termin zakończenia budowy do 30 grudnia 2008 r., wyegzekwowała też od pozwanych karę umowną. Pozwani w okresie trwania umowy wywiązywali się z obowiązku uiszczania opłat rocznych, ponieśli nadto szereg kosztów związanych z zawarciem umowy i przygotowaniem inwestycji na kwotę ok. 40 tys. zł.
V ACa 624/12
Powódka Gmina P. wniosła przeciwko pozwanym A. G. i I. G. pozew o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego, zwartej w formie aktu notarialnego z dnia 14 stycznia 2010 roku, ustanowionego na 99 lat na nieruchomości stanowiącej własność powódki, położonej przy ulicy (...) w P. oraz o zasądzenie od pozwanych na rzecz powódki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
I ACa 426/14
Wyrokiem z dnia 28 marca 2014 roku Sąd Okręgowy w Lublinie po rozpoznaniu sprawy z powództwa Gminy L.
I C 1062/15
wystąpiła w dniu 25.09.2015 r.
VI GC 11/17
Do Sądu Okręgowego w Toruniu wpłynął pozew Gminy B.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

II NSNc 34/24 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 lutego 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Krzysztof Wiak‎Arkadiusz Sopata (ławnik Sądu Najwyższego) w sprawie z powództwa Gminy Miejskiej J.‎przeciwko M. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w J.‎o zapłatę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 19 lutego 2025 r.,‎skargi nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego od wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z 16 czerwca 2014 r., sygn. V GC 143/14: I.oddala skargę; II.znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania przed Sądem Najwyższym wywołane wniesioną skargą nadzwyczajną.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze wyrokiem zaocznym z 16 czerwca 2014 r. wydanym w sprawie V GC 143/14 z powództwa Gminy Miejskiej J. przeciwko M. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w J. o zapłatę kwot 57 200 zł oraz 51 200 zł: (I) zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 57 200 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od kwot: 28 600 zł od dnia 29 stycznia 2013 r. do dnia zapłaty, 28 600 zł od dnia 15 października 2013 r. do dnia zapłaty; (II) zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 6460 zł tytułem kosztów postępowania, w tym kwotę 3600 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego; (III) zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 51 200 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od kwot: 25 600 zł od dnia 29 stycznia 2013 r. do dnia zapłaty, 25 600 zł od dnia 15 października 2013 r. do dnia zapłaty; (IV) zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 6160 zł tytułem kosztów postępowania, w tym kwotę 3600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego; (V) wyrokowi nadał rygor natychmiastowej wykonalności.W uzasadnieniu wyroku wskazano, że strona powodowa domagała się zasądzenia kar umownych wynikających z umów użytkowania wieczystego zawartych w dniu 16 lutego 2007 r.

Sąd Rejonowy ustalił, że dniu 16 lutego 2007 r. pozwany zawarł z powodową gminą dwie umowy użytkowania wieczystego, dwóch niezabudowanych działek z przeznaczeniem pod zabudowę budynkiem mieszkaniowym wielorodzinnym. Zgodnie z treścią umów nabywca zobowiązał się do zabudowania działek w terminie 5 lat od dnia ich nabycia. Strony za rozpoczęcie budowy uznały wybudowanie fundamentów w ciągu 2 lat, zaś za zakończenie budowy postawienie budynku w stanie surowym zamkniętym w ciągu kolejnych 3 lat. Postanowiły również, że w przypadku niedokonania zabudowy w określonych terminach, pozwana spółka zobowiązuje się do zapłaty na rzecz Gminy kary umownej stanowiącej 10% wylicytowanej ceny, odpowiednio 28 600 zł i 25 600 zł.Pismem z 9 stycznia 2012 r. pozwany złożył wniosek o warunkowe przedłużenie terminu na zagospodarowanie terenu do 16 lutego 2015 r.

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku wskazał, iż niemożność zagospodarowania terenu użytkowanego wieczyście została spowodowana okolicznościami, które wyniknęły po zawarciu umowy i które spowodowały opóźnienie w realizacji pełnego zagospodarowania terenu. Gmina wielokrotnie kierowała do pozwanego pisma wzywające do złożenia wyjaśnień i sprecyzowania jakie okoliczności stanowiły przeszkodę w zagospodarowaniu terenu. Pozwany nie udzielił odpowiedzi, jak również nie zagospodarował działek, w związku z czym gmina obciążyła pozwanego karami umownymi wynikającymi z zawartych umów.W ocenie Sądu w sprawie zaistniały przesłanki do wydania wyroku zaocznego zgodnie z art. 339 § 1 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania).

Strona pozwana nie złożyła odpowiedzi na pozew, nie stawiła się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę, nie żądała przeprowadzenia rozprawy w swej nieobecności, ani nie składała w sprawie wyjaśnień ustnie lub na piśmie.Sąd na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego doszedł do przekonania, że strona pozwana nie wykonała zobowiązań nałożonych nań umową, co skutkowało naliczeniem kar umownych. Ocenił również, że zawarcie w umowach postanowień ustanawiających kary umowne odpowiadało przepisom prawa, jak również zabezpieczało wykonanie przez użytkownika zobowiązania w zakresie zagospodarowania gruntu sposobami przewidzianymi w prawie cywilnym.

Sąd wskazał, że przedmiotem procesu nie była opłata roczna wymierzona w drodze decyzji administracyjnej na podstawie art. 63 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, lecz kara umowna wynikająca z regulacji zawartej w art. 483 k.c., wynikająca z zawartej umowy. Końcowo, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że orzecznictwo w zakresie możliwości zastosowania kary umownej w przypadku niezagospodarowania gruntu nie było jednolite, a kwestia ta rozstrzygnięta została dopiero przez Sąd Najwyższy w uchwale z 20 stycznia 2022 r., sygn.

III CZP 8/22, który wskazał, iż nieważne jest postanowienie umowy o ustanowieniu użytkowania wieczystego określające obowiązek zapłaty przez użytkownika wieczystego kary umownej w wypadku niezagospodarowania nieruchomości w terminie wskazanym w umowie.Skargą nadzwyczajną z 11 grudnia 2023 r. (data stempla pocztowego), z uwagi na konieczność zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej poprzez zagwarantowanie przestrzegania zasad, wolności i praw człowieka i obywatela, określonych w art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 486 ze zm., dalej:

„Konstytucja RP”), odnoszących się do ochrony zaufania obywateli do państwa oraz do rzetelnej procedury sądowej, a także prawa do sądu i wynikającego z niego prawa do odpowiednio ukształtowanej procedury sądowej, Prokurator Generalny zaskarżył wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z 16 czerwca 2014 r., sygn. akt V GC 143/14, w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:1.naruszenie zasad, wolności i praw człowieka i obywatela, określonych w art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, odnoszących się do ochrony zaufania obywateli do państwa oraz do rzetelnej procedury sądowej, a także prawa do sądu – wynikającego z niego prawa do odpowiednio ukształtowanej procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności, a to poprzez zasądzenie wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze od pozwanego na rzecz powoda kar umownych w kwotach 57 200 zł oraz 51 200 zł w związku z niewykonaniem zabudowy nabytych od gminy nieruchomości na podstawie nieważnych zapisów umów o ustanowieniu użytkownika wieczystego, a następnie nadaniu klauzuli wykonalności wydanemu nakazowi i jego realizacji jako prawidłowego tytułu egzekucyjnego przez komornika sądowego, w sytuacji gdy z powodu poważnych wątpliwości co do zasadności podstawy powództwa powinno ono zostać oddalone, co godzi w poczucie sprawiedliwości proceduralnej i społecznej, jak również zasadę demokratycznego państwa prawa, a także naruszyło prawo własności pozwanego z uwagi na wyegzekwowanie w drodze egzekucji nienależnych gminie kwot,2.naruszenie w sposób rażący prawa materialnego – art. 63 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.

Dz.U. 2014, poz. 518 ze zm., dalej: „u.g.n.”) w zw. z art. 3531 k.c., w brzmieniu obowiązującym na dzień orzekania poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że dwie umowy użytkowania wieczystego gruntu z dnia 16 lutego 2007 r. są w całości ważne, jako zgodne z zasadą swobody umów, podczas gdy ich treść i cel, z uwagi na zawarte zapisy dotyczące kar umownych, były nieważne i sprzeczne z art. 63 u.g.n., gdyż opłaty dodatkowe mogą być ustalone w razie niedotrzymania terminów określonych w umowie ustanowienia użytkowania wieczystego, jak wynika z ust. 4 tego przepisu, w drodze decyzji wydanej przez uprawniony organ, a uznaniowość zastosowania wskazanej sankcji przez organ i brak odesłania do postępowania przed sądem powszechnym w przypadku kwestionowania przez użytkownika wieczystego nałożenia tej kary wykluczają przyjęcie jej cywilnoprawnego charakteru, zatem nie można ich zastrzec w umowie, gdyż sprzeciwiałaby się charakterowi powstałego stosunku zobowiązaniowego, ustawie, a także było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.W oparciu o tak skonstruowane zarzuty Prokurator Generalny wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania ze skargi nadzwyczajnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Przystępując do merytorycznego badania skargi nadzwyczajnej, Sąd Najwyższy ustala, czy doszło do naruszenia którejś z przesłanek szczególnych określonych w art. 89 § 1 pkt 1-3 u.SN i wskazanych w skardze nadzwyczajnej, a jeśli tak, to czy w celu zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej konieczne jest uwzględnienie skargi nadzwyczajnej. A contrario samo naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej nie stanowi racji wystarczającej dla usunięcia z obrotu prawnego zaskarżonego orzeczenia.

Konstruując art. 89 § 1 u.SN ustawodawca posłużył się zwrotem „o ile”, który uniemożliwia realizację zasadniczego celu instrumentu jakim jest skarga nadzwyczajna, bez zaistnienia okoliczności wskazanych w przesłankach szczególnych, nawet jeśli za powyższym przemawiałyby fundamentalne racje aksjologiczne związane z istotą demokratycznego państwa prawnego.Ponadto, stosownie do art. 115 § 2 u.SN, jeżeli zachodzą przesłanki wskazane w art. 89 § 1 u.SN, a zaskarżone orzeczenie wywołało nieodwracalne skutki prawne, w szczególności jeżeli od dnia uprawomocnienia się zaskarżonego orzeczenia upłynęło 5 lat, a także jeżeli uchylenie orzeczenia naruszyłoby międzynarodowe zobowiązania Rzeczypospolitej Polskiej, Sąd Najwyższy ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których wydał takie rozstrzygnięcie, chyba że zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji RP przemawiają za wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 91 § 1 u.SN.Wniesienie skargi nadzwyczajnej jest dopuszczalne po wyczerpaniu dostępnych środków zaskarżenia (art. 89 § 1 u.SN).

Ustawa przewiduje ponadto ściśle określony krąg podmiotów uprawnionych do jej wniesienia (art. 89 § 2 u.SN). Zaskarżony wyrok zaoczny, w świetle art. 363 § 1 k.p.c., wobec braku jego skutecznego zaskarżenia przez pozwanego (wniosek o przywrócenie terminu i sprzeciw od wyroku zaocznego nie zostały przez Sąd uwzględnione) uprawomocnił się. Stwierdzone to zostało zarządzeniem z 29 lipca 2014 r. w którym wskazano, iż wyrok zaoczny uprawomocnił się z dniem 26 lipca 2014 r. Powyższy wyrok nie może zostać wzruszony w drodze nadzwyczajnych środków zaskarżenia innych niż skarga nadzwyczajna.Skarga nadzwyczajna w przedmiotowym postępowaniu wniesiona została przez legitymowany do tego podmiot, w terminie określonym ustawą.2.

W pierwszym zarzucie Prokurator Generalny podniósł naruszenie zasad, wolności i praw człowieka i obywatela określonych w art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, odnoszących się do ochrony zaufania obywateli do państwa oraz do rzetelnej procedury sądowej, a także prawa do sądu wynikającego z niego prawa do odpowiednio ukształtowanej procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności.W odniesieniu do zarzutu naruszenia zasad wywodzonych z art. 2 Konstytucji RP wskazać należy, że odnosi się on do przesłanki ogólnej skargi nadzwyczajnej, której zasadność Sąd Najwyższy będzie badać dopiero w przypadku stwierdzenia zasadności formułowanych względem zaskarżonego orzeczenia zarzutów szczególnych, a tym samym nie może być on skutecznie podnoszony w ramach pierwszej przesłanki szczególnej skargi nadzwyczajnej (wyrok Sądu Najwyższego z 24 maja 2023 r., II NSNc 127/23).Przede wszystkim podkreślić należy, że ustawodawca wyraźnie rozdzielił przesłankę ogólną skargi nadzwyczajnej od jej przesłanek szczególnych, w tym określonej w art. 89 § 1 pkt 1 u.SN.

Konsekwentnie nie można przyjąć, że naruszenie zasady, o której jest mowa w art. 89 § 1 pkt 1 u.SN może stanowić jednocześnie naruszenie zasady, o której mowa art. 89 § 1 in principio u.SN i vice versa. Są to dwie niezależne podstawy skargi nadzwyczajnej.Ponadto zgodnie z art. 89 § 1 pkt 1 u.SN podstawą skargi nadzwyczajnej może być naruszenie zasad lub wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji RP. Już samo brzmienie przepisu wskazuje, że chodzi o zasady, które są „określone” (wskazane) w przepisach Konstytucji RP, a nie takie, które zostały „wywiedzione” z art. 2 Konstytucji RP (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 27 stycznia 2021 r., I NSNc 147/20; 31 sierpnia 2021 r., I NSNc 82/20; 8 grudnia 2022 r., I NSNc 575/21).Zauważyć ponadto należy, że zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej i wywiedzione z niej zasady pochodne, zawiera się w podstawie ogólnej skargi nadzwyczajnej (art. 89 § 1 in principio u.SN).

Uznanie więc, że zasady te mogą stanowić podstawę szczególną skargi nadzwyczajnej rozszerzałaby nadmiernie zakres możliwych do sformułowania zarzutów, pozwalając oprzeć skargę nadzwyczajną na szerokim i niedookreślonym zbiorze zasad pochodnych, wywiedzionych przez Trybunał Konstytucyjny i teorię prawa konstytucyjnego z art. 2 Konstytucji RP. Taka wykładnia godziłaby w istotny komponent prawa do sądu (Konstytucji RP), jakim jest stabilność orzeczeń, zarazem przecząc wyjątkowemu charakterowi skargi nadzwyczajnej, jako środka prawnego, mającego zastosowanie w szczególnych sytuacjach (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 27 stycznia 2021 r., I NSNc 147/20; 31 sierpnia 2021 r., I NSNc 82/20; 8 grudnia 2022 r., I NSNc 575/21).W omawianym pierwszym zarzucie Prokurator Generalny zarzucił również naruszenie zasad wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, jednakże z uwagi na brak uzasadnienia zarzutu we wspomnianym zakresie nie poddaje się on jakiejkolwiek kontroli.

W zakresie naruszenia zasad wynikających z art. 45 ust. 1 Konstytucji, Prokurator Generalny wskazuje, że: „[z]asada sprawiedliwości proceduralnej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej łączy się bezpośrednio z prawem do sądu określonym w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które jest jednym z najważniejszych założeń demokratycznego państwa prawnego. Trybunał Konstytucyjny w swoich orzeczeniach określił, że celem tego prawa, ma być umożliwienie obywatelom dochodzenia swoich interesów. W wyroku z 12 marca 2002 r. sygn. akt P/01 OTKA 2004, nr 4 poz. 35, Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, iż nie może być ono rozumiane tylko formalnie, ogólnie jako dostęp do drogi sądowej, ale także materialnie jako możliwość skutecznego wyegzekwowania, dochodzenia i ochrony praw w wyniku postępowania sądowego”.

Wywód ten nie jest powiązany w jakikolwiek sposób z podnoszonym zarzutem.Odnośnie zaś naruszenia art. 77 ust. 2 Konstytucji RP uzasadnienie skargi nadzwyczajnej całkowicie milczy w jaki sposób miałoby dojść do jego naruszenia. Prokurator Generalny w żaden sposób nie wskazuje, jakiej zasadzie bądź prawu wynikającemu ze wskazanego przepisu Sąd Rejonowy miałby uchybić, a w szczególności jaka ustawa i w jaki sposób zamknęła pozwanemu drogę sądową dochodzenia naruszonych wolności lub praw, o ile w ogóle do takiej sytuacji doszło.

Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Nie sposób odeprzeć wrażenia, że formułując zarzut i wskazując powyższy przepis konstytucyjny, Prokurator Generalny nie do końca rozumiał sens nie tylko przepisu, ale również zarzutu, jeżeli takowy sens zarzut by miał, a jak wskazuje ocena dokonana przez Sąd Najwyższy, takowego waloru podnoszonemu uchybieniu brakuje.Końcowo, przy ocenie pierwszego z zarzutów warto również wskazać, że skarżący nie do końca ma świadomość jakie orzeczenie kwestionuje.

W pierwszej kolejności poprawnie wskazuje, że kary umowne zasądzone były wyrokiem, przy czym w tym samym zdaniu twierdzi, że klauzulę wykonalności, nadano już nakazowi.Z tych wszystkich względów, Sąd Najwyższy jako chybiony ocenił pierwszy z zarzutów podniesionych w skardze nadzwyczajnej.3. Przechodząc do zarzutu naruszenia w sposób rażący prawa materialnego, tj. art. 63 u.g.n. w zw. z art. 3531 k.c., Sąd Najwyższy, z uwagi na błąd w sformułowaniu zarzutu przez skarżącego, ocenił go jako bezzasadny.Zgodnie z art. 95 pkt 1 u.SN w zakresie nieuregulowanym przepisami ustawy do skargi nadzwyczajnej, w tym postępowania w sprawie tej skargi, stosuje się w zakresie spraw cywilnych – przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.

– Kodeks postępowania cywilnego dotyczące skargi kasacyjnej, z wyłączeniem art. 3984 § 2 oraz art. 3989. Stosownie zaś do art. 3984 § 1 k.p.c., określającego wymagania konstrukcyjne skargi kasacyjnej, jako szczególnego środka odwoławczego, skarga kasacyjna powinna m.in. zawierać przytoczenie podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie. Jednocześnie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, obowiązek ten obejmuje wskazanie przepisu, który zdaniem skarżącego został naruszony, z oznaczeniem konkretnej jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, czyli artykułu, a także, jeśli występują, pomniejszych jednostek redakcyjnych (z wielu zob.: wyrok Sądu Najwyższego z 9 marca 2022 r., I NKRS 14/22; postanowienia Sądu Najwyższego z: 29 maja 2019 r., II UK 217/18; 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; 26 marca 1997 r., II CKN 63/97).

Przytoczenie podstawy skargi kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie sądu granicami podstaw skargi Sąd Najwyższy uwzględnia tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. W związku z powyższym podkreślić należy, że na dzień wydawania zaskarżonego wyroku art. 63 u.g.n. zawierał 4 ustępy. Skarżący nie wskazał zaś czy zarzuca naruszenie całego przepisu, czy konkretnej wybranej jednostki redakcyjnej, bądź kilku, a jeżeli tak, to których. Tego rodzaju określenie podstawy skargi uniemożliwia Sądowi Najwyższemu jego rozpoznanie, prowadząc do konstatacji o bezzasadności podnoszonego w skardze nadzwyczajnej uchybienia.Na powyższym nie można jednak poprzestać analizując zarzut Prokuratora Generalnego.

Jak zwrócił uwagę w swoim uzasadnieniu Sąd Rejonowy, sprawa, w której orzekał, dotyczyła kar umownych wynikających z regulacji zawartej w art. 483 k.c. Przedmiotem procesu nie była dodatkowa opłata roczna wymierzona w drodze decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 63 u.g.n. Skoro skarżący wskazywał na brak podstaw do wydania wyroku zasądzającego kary umownej winien zarzucić naruszenie art. 483 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Sąd Rejonowy nie stosował i nie mógł stosować art. 63 u.g.n., bowiem przedmiotem postępowania i żądania powoda była kara umowna, nie zaś dodatkowa opłata roczna za użytkowanie wieczyste.Ponadto w swoim zarzucie, abstrahując od braku wskazania naruszonych przepisów prawa, Prokurator Generalny wskazuje na nieważność całych umów użytkowania wieczystego, podczas gdy w zasadzie kwestionuje jedynie postanowienia dotyczące kar umownych.

Przypomnieć w związku z tym należy, że zgodnie z art. 58 § 3 k.c., jeżeli nieważnością dotknięta jest tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. Niejasne pozostaje ponadto w jakim zakresie umowa sprzeczna jest z zasadami współżycia społecznego oraz jakimi, bowiem i w tym względzie Prokurator Generalny nie poczynił żadnych starań, by taką sprzeczność wskazać i wykazać, pomijając fakt, że również w tym przypadku, w zakresie podnoszonego zarzutu, nie wskazał przepisu, któremu Sąd Rejonowy miałby uchybić.Na koniec odnieść się należy do zarzucanego przez Prokuratora Generalnego rażącego charakteru uchybienia, jakkolwiek nie miało ono miejsca, a także nie zostało ono przez skarżącego wykazane.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wprost wskazuje się, że jeżeli na gruncie wykładni i stosowania prawa powstają w orzecznictwie sądowym rozbieżności, które następnie w drodze uchwały lub innego orzeczenia rozstrzyga Sąd Najwyższy, wówczas wszelkie naruszenia przepisu, który stał się przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, do czasu wydania rozstrzygnięcia, nie mogą być uznane za rażące. Skarżący w uzasadnieniu skargi nadzwyczajnej sam wskazywał na rozbieżności w wykładni zarzucanych przepisów, a mimo wszystko twierdził, iż Sąd Rejonowy dopuścił się uchybienia o charakterze rażącym, do czego Prokurator Generalny nie miał jakichkolwiek podstaw.

4. Reasumując należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżący nie zdołał wykazać zasadności podniesionych w skardze nadzwyczajnej zarzutów odwołujących się do przesłanek szczególnych określonych w art. 89 § 1 pkt 1 i 2 u.SN.Stwierdzenie, że żadna z podstaw szczególnych nie okazała się zasadna, zwalnia Sąd Najwyższy od obowiązku badania zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanki ogólnej, o której mowa w art. 89 § 1 in principio u.SN, tj. konieczności wzruszenia zaskarżonego nią prawomocnego orzeczenia w celu zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.5. Z powyższych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 91 § 1 zd. 2 u.SN, oddalił skargę nadzwyczajną.Jednocześnie, na podstawie art. 39818 k.p.c. w zw. z art. 95 pkt 1 u.SN Sąd Najwyższy zniósł wzajemnie między stronami koszty postępowania wywołanego wniesieniem skargi nadzwyczajnej. [P.Sz.][a.ł]