II KS 6/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II KS 6/22 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 maja 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Andrzej Tomczyk‎SSN Jerzy GrubbaProtokolant Anna Janczak w sprawie E. L., oskarżonej o czyn z art. 177 § 1 k.k.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 17 maja 2022 r. skargi obrońcy oskarżonej na wyrok Sądu Okręgowego w L. z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt XI Ka (…), 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w L. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym;

2. zarządza zwrot na rzecz oskarżonej wniesionej opłaty od skargi w kwocie 450 zł.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w L. wyrokiem z dnia 30 czerwca 2021 r., w sprawie sygn. akt II K (…), uniewinnił E. L. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 177 § 1 k.k.Wyrok ten został w całości zaskarżony przez prokuratora oraz pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej M. P. W apelacji prokuratora sformułowano zarzuty: obrazy takich przepisów prawa procesowego, jak art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k. i błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść. Natomiast w apelacji pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej zarzucono naruszenie art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., a także art. 5 § 2 k.p.k Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2021 r., w sprawie XI Ka (…), Sąd Okręgowy w L. uchylił wyrok Sąd I instancji i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania.Nadmieniony wyrok został na podstawie art. 539a § 1 k.p.k. zaskarżony w całości przez obrońcę oskarżonej skargą na wyrok sądu odwoławczego.

W skardze zarzucono rażące naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 437 § 2 k.p.k. polegające na uchyleniu zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w L. z 30 czerwca 2021 r., sygn. akt II K (…) i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania ze względu na stwierdzenie wystąpienia względnych przyczyn odwoławczych z art. 438 pkt 2 i 3k.p.k. i faktu uniewinnienia oskarżonej przed Sądem I instancji, uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest w związku z treścią art. 454 § 1 k.p.k. jedynym możliwym rozstrzygnięciem Sądu II instancji, podczas gdy w realiach sprawy taka przesłanka nie zachodziła, ponieważ Sąd Okręgowy nie usunął we własnym zakresie stwierdzonych uchybień, o których mowa w art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k. - nie dokonał uzupełnienia postępowania dowodowego w postępowaniu apelacyjnym, a następnie nie dokonał oceny dowodów odpowiadającej wymaganiom art. 7 k.p.k. k.p.k.

Wobec powyższego, skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w L. i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania.W odpowiedziach na skargę prokurator oraz pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej wnieśli ojej oddalenie.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Skarga jest zasadna. Użyta przez Sąd Okręgowy argumentacja uzasadniająca zaskarżony wyrok rozważana w kontekście wymogów określonych treścią art. 437 § 2 k.p.k. nie pozwala na inną ocenę przedmiotowej skargi.Odnosząc się do apelacji prokuratora Sąd odwoławczy stwierdził, że:1.Sąd I instancji „nie do końca zrozumiał istotę wywodów biegłego”, zauważając przy tym, iż „wywołanie opinii biegłego z zakresu ruchu drogowego było zupełnie niepotrzebne, albowiem od początku było wiadomo, że należy ocenić zachowanie obu kobiet poprzez pryzmat odpowiednich regulacji ustawy Prawo o ruchu drogowym, a do tego przecież powołany jest wyłącznie sąd orzekający”;2. racje ma prokurator, że w sprawie nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności, przy czym należą one do kategorii ściśle prawnych Te rozważania należało oprzeć na ustaleniu charakteru miejsca, w którym doszło do kontaktu pojazdu z pieszą.

Sąd I instancji ustalił, że doszło do tego na parkingu. Prostą tego konsekwencją była „analiza powinności kierującego pojazdem i pieszego poprzez art. 26 Prawa o ruchu drogowym”;3.„odrębnym zagadnieniem jest, czy powyższe ustalenie można zaakceptować. Nie może być ono przesądzone przez Sąd Okręgowy przy braku wykazania przez Sąd meriti w oparciu o jakie dowody oznaczył charakter miejsca zdarzenia (aczkolwiek domniemywać można, że na podstawie pisma U. w S.” (k.137);4.„Sąd II instancji nie może samodzielnie wyjaśnić powyższych okoliczności i ewentualnie w rezultacie zmienić zaskarżone orzeczenie, gdyż w związku z uniewinnieniem oskarżonej zabrania tego art. 454 § 1 k.p.k.

Jedynym dopuszczalnym rozstrzygnięciem, zgodnie z art. 437 § 2 k.p.k. jest uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania”.Przytoczona in extenso argumentacja Sądu Okręgowego uzasadniająca rozstrzygnięcie o uchyleniu zaskarżonego wyroku świadczy o słuszności przedmiotowej skargi.Z tych stwierdzeń wcale bowiem nie wynika stanowcze przekonanie Sądu II instancji o tym, że zaistniały podstawy do skazania oskarżonej, co wobec treści art. 454 § 1 k.p.k. było niedopuszczalne. Sąd II instancji powziął jedynie co do uniewinnienia oskarżonej wątpliwości, na co wskazują te zawarte w uzasadnieniu jego wyroku sformułowania.

Nie dostrzegł jednak przy tym, że powinien je jednak rozstrzygnąć dokonując samodzielnej oceny tak poprawności ustalonego przez Sąd I instancji stanu faktycznego będącego podstawą wyroku tego Sądu, jak i prawno- karnej analizy tych ustaleń. Zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2018 r., I KZP 10/18 (OSNKW 2018 z. 11 poz. 73): „Możliwość uchylenia wyroku uniewinniającego, umarzającego albo warunkowo umarzającego postępowanie karne i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 k.p.k. (art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k.) zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy - w wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących Jedną z podstaw odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k. (czyli np. po uzupełnieniu postępowania dowodowego, dokonaniu prawidłowej oceny dowodów, poczynieniu prawidłowych ustaleń faktycznych) - stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k.

Sama tylko możliwość wydania takiego wyroku w ponownym postępowaniu przed sądem pierwszej instancji Jest niewystarczająca dla przyjęcia wystąpienia reguły ne peius określonej w art. 454 § 1 k.p.k.” Tym samym powołanie się przez Sąd odwoławczy na art. 454 § 1 k.p.k. ma charakter jedynie symboliczny. Z uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego nie wynika, że Sąd ten stanął na stanowisku, iż oskarżona powinna zostać skazana za przestępstwo z art. 177 § 1 k.k., a jedynie, że Sąd II instancji powziął wątpliwości co do trafności rozstrzygnięcia Sądu I instancji.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że tych wątpliwości nie próbował sam wyjaśnić, chociaż w ten sposób mógłby dopiero zweryfikować trafność orzeczenia Sądu Rejonowego. Nie jest zatem tak jak to w odpowiedzi na skargę ujął prokurator, że Sąd Okręgowy „wyraźnie podkreślił, że zgromadzony w przedmiotowej sprawie, kompletny materiał dowodowy, daje pełne podstawy do skazania oskarżonej”. Przeczy bowiem temu rzeczywista treść uzasadnienia wyroku będącego przedmiotem rozpoznawanej skargi.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.