II KS 18/23 · Sąd Najwyższy

II KS 18/23 POSTANOWIENIE Dnia 28 listopada 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ryszard Witkowski w sprawie skazanego S. W. w przedmiocie wydania wyroku łącznego, po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2023 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 539e § 1 k.p.k. bez udziału stron skargi prokuratora od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 23 lutego 2023 r. sygn. X Ka 1061/22, uchylającego wyrok łączny Sądu Rejonowego dla Warszawy‎-Śródmieścia w Warszawie z 8 września 2022 r. sygn. II K 795/21 i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. p o s t a n o w i ł:

1. oddalić skargę;

2. nie uwzględnić wniosku adw. M. K. o zasądzenie wynagrodzenia tytułem pomocy prawnej z urzędu udzielonej oskarżonym w postępowaniu skargowym;

3. obciążyć Skarb Państwa kosztami postępowania skargowego.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie wyrokiem łącznym ‎z 8 września 2022 r. sygn. akt II K 795/21, wobec S. W. skazanego prawomocnymi wyrokami, o których mowa w pkt 1-59 części wstępnej wyroku:I.na podstawie art. 85 § 1 k.k., art. 86 § 1 k.k. i art. 87 § 1 k.k. ‎(w brzmieniu obowiązującym przed 24 czerwca 2020 r.) kary ograniczenia wolności, kary pozbawienia wolności i łączne kary pozbawienia wolności orzeczone w wyrokach wskazanych ‎w punktach: 19., od 23. do 47., od 49. do 51. i od.

53. do 59. połączył i orzekł karę łączną 10 (dziesięciu) lat pozbawienia wolności;II.na podstawie art. 577 k.p.k. na poczet orzeczonej w punkcie ‎I. (pierwszym) łącznej kary pozbawienia wolności zaliczył skazanemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie II 878/19 od dnia 24 października 2019 r. do 6 grudnia 2019 r. i od 29 maja 2021 r. do 8 września 2022 r.;III.na podstawie art. 85 § 1 k.k., art. 86 § 1 i 2 k.k. (w brzmieniu obowiązującym przed 24 czerwca 2020 r.) kary grzywny i łączne kary grzywny orzeczone w wyrokach wskazanych w punktach: 15., 21., 48.

‎i 52. połączył i orzekł karę łączną 700 (siedmiuset) stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę ‎10 (dziesięciu) złotych;IV.na podstawie art. 572 k.p.k. umarzył postępowanie o wydanie wyroku łącznego w odniesieniu do kar grzywny ograniczenia wolności ‎i pozbawienia wolności orzeczonych wyrokami opisanymi w części wstępnej wyroku łącznego w pkt. od 1 do 1 8, 20 i 22.Ponadto sąd ten orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (pkt V wyroku) oraz zwolnił skazanego od uiszczania kosztów sądowych, wydatkami obciążając Skarb Państwa (pkt VI wyroku).Na skutek apelacji wywiedzionych przez skazanego oraz jego obrońcę, ‎Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 23 lutego 2023 r. sygn.

X Ka 1061/22, dokonując kontroli odwoławczej wyroku, w ramach rozpoznania zarzutu apelacyjnego obrońcy, stwierdził wystąpienie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1 k.p.k. pkt 7 i uchylił zaskarżony wyrok, przekazując sprawę Sądowi Rejonowemu dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie do ponownego rozpoznania (pkt 1 wyroku).Od orzeczenia Sądu Okręgowego skargę datowaną na 24 marca 2023 r., wniósł prokurator. Skarżący zarzucił w niej rażące naruszenie art. 437 § 1 i 2 k.p.k. poprzez uchylenie wyroku łącznego Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia ‎w Warszawie z 8 września 2022 r. sygn. akt II K 795/21 w całości, podczas gdy uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k. uzasadniające uchylenie wskazanego wyroku łącznego dotyczy tylko części tego wyroku, tj. jego punktów III ‎i IV, w konsekwencji czego istniały podstawy do uchylenia wyroku łącznego jedynie w tej części.W oparciu o tak sformułowany zarzut prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Warszawie ‎do ponownego rozpoznania.Odpowiedź na powyższą skargę wystosowała obrońca skazanego, wnosząc ‎w niej o oddalenie tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia oraz o przyznanie ‎od Skarbu Państwa na rzecz adw.

M. K. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu S. W. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, oświadczając przy tym, iż koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani ‎w części.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wywiedziona przez prokuratora skarga nie zawierała argumentacji mogącej skutkować uchyleniem zaskarżonego nią wyroku. Zakres kontroli dokonywanej przez Sąd Najwyższy po wniesieniu skargi na wyrok sądu odwoławczego, o którym mowa w art. 539a § 1 k.p.k., ogranicza się do zbadania czy stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie daje podstawę do wydania orzeczenia kasatoryjnego.

Zgodnie z art. 539a § 1 k.p.k. nadzwyczajny środek zaskarżenia w postaci skargi na wyrok sądu odwoławczego można wnieść, gdy wydanie na etapie postępowania apelacyjnego orzeczenia o charakterze kasatoryjnym naruszało treść art. 437 k.p.k. lub też, gdy przy wydaniu tego orzeczenia wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k. Jednoznaczne brzmienie przepisu art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że sąd odwoławczy może uchylić wyrok sądu I instancji, gdy wykaże, iż dotychczasowe rozstrzygnięcie jest dotknięte jedną z wad określonych w art. 439 § 1 k.p.k. albo na przeszkodzie dokonania korekty orzeczenia pierwszoinstancyjnego stoi dyrektywa wynikająca ‎z treści art. 454 k.p.k.

Trzecią ustawową podstawę orzeczenia kasatoryjnego sądu odwoławczego stanowi konieczność przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości. W każdej z tych sytuacji sąd odwoławczy jest zobowiązany do wskazania, która z okoliczności wymienionych w art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. stanowiła in concreto podstawę uchylenia wyroku sądu I instancji oraz przedstawić argumenty, które doprowadziły go do takiego wniosku (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 6 lutego 2019 r. sygn. IV KS 3/19).Niemniej, w rozstrzygnięciu sądu odwoławczego istotnie wykazano, na czym polegała sprzeczność dyspozytywnej części wyroku zaistniała w punktach III i IV wyroku sądu pierwszej instancji i dlaczego została uznana za bezwzględną przyczynę odwoławczą, skutkującą wydaniem orzeczenia uchylającego zaskarżony apelacją wyrok w całości.

W niniejszej sprawie bowiem sąd odwoławczy formułując wskazania dla sądu ponownie rozpoznającego sprawę, iż winien on ustosunkować się w wyroku łącznym do wyroku Sądu Rejonowego w […] (pkt 52 części wstępnej wyroku sądu pierwszej instancji), w którym wobec skazanego została orzeczona kara 8 miesięcy pozbawienia wolności, zasadnie uwzględnił, iż taka zmiana może oddziaływać także na inne elementy zaskarżonego rozstrzygnięcia, co słusznie znajduje odzwierciedlenie w powziętym rozstrzygnięciu, a co zakwestionował prokurator w wywiedzionej skardze.

Takie wskazanie przez Sąd Okręgowy w Warszawie wyklucza wydanie przezeń rozstrzygnięcia uchylającego wyrok pierwszoinstancyjny jedynie w części dot. pkt III i IV wyroku. Na marginesie zauważyć należy, iż istotnie wpływa ono na ewentualną treść rozstrzygnięcia z pkt I uchylonego wyroku, w którym to Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie, połączył kary ograniczenia wolności, kary pozbawienia wolności i łączne kary pozbawienia wolności, pośród których nie uwzględniono kary 8 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej przez Sąd Rejonowy […], przy jednoczesnym przecież połączeniu kary grzywny wymierzonej tym wyrokiem w pkt III swojego rozstrzygnięcia.W orzecznictwie utrwalono pogląd, iż Sąd Najwyższy rozpoznając skargę na wyrok sądu odwoławczego, bada czy rozstrzygnięcie sądu odwoławczego zostało oparte wskazaniach z art. 539a § 3 k.p.k. oraz, czy takie rozstrzygnięcie było ‎w konkretnej sprawie konieczne.

Rozważane jest zatem czy w sprawie - na etapie postępowania przed sądem pierwszej lub drugiej instancji - zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza albo doszło do uchylenia wyroku mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 k.p.k. do wydania wyroku zmieniającego lub też konieczne jest przeprowadzenie w całości przewodu sądowego. Poza istnieniem uchybienia określonego w art. 439 § 1 k.p.k., ‎niemożliwym jest ocenianie, czy zaistniały merytoryczne podstawy do wydania określonego rodzaju wyroku (postanowienie Sądu Najwyższego z 31 maja 2021 r. sygn.

V KS 13/21 i cyt. tam orzecznictwo).Odnosząc się zaś do złożonego przez obrońcę wniosku o zasądzenie wynagrodzenia tytułem pomocy prawnej z urzędu udzielonej skazanemu‎w postępowaniu skargowym stwierdzić należy, iż nie może on zostać uwzględniony. Z art. 84 § 2 k.p.k. wynika bowiem, iż obowiązki obrońcy z urzędu wygasają z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania, w którym został on ustanowiony. Istotnie wyrok kasatoryjny jest prawomocny formalnie (nie podlega zaskarżeniu w drodze zwykłych środków odwoławczych) to jednak nie ma charakteru wyroku kończącego postępowanie, tym samym obrońca z urzędu ma obowiązek kontynuować swoje działanie (postanowienia Sądu Najwyższego z 25 lutego 2021 r. sygn.

III KS 3/21 oraz z 3 grudnia 2020 r. sygn. II KS 13/20). Z tego względu w takowym orzeczeniu Sąd Najwyższy nie może rozstrzygać co do kosztów, które powinny zostać rozliczone w orzeczeniu kończącym postępowanie karne, zgodnie z treścią art. 626 § 1 k.p.k.Mając powyższe na względzie, na mocy art. 539e § 2 k.p.k. orzeczono ‎jak w części wstępnej postanowienia.(B.B.)[ms]