II KS 17/23 · Sąd Najwyższy

II KS 17/23 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 czerwca 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Piotr Mirek‎SSN Andrzej TomczykProtokolant Emilia Bieńczak w sprawie S.G. oskarżonego o czyn z art. 209 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 28 czerwca 2023 r. skargi Prokuratora Okręgowego w Warszawie od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 8 marca 2023 r, sygn. akt IX Ka 143/23 uchylającego wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie z dnia 26 października 2022 r., sygn. akt III K 252/20 i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIEWyrokiem z dnia 26 października 2022 r., sygn. akt III K 252/20, Sąd Rejonowy dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie uznał S.G. za winnego czynu z art. 209 § 1 k.k., wymierzając mu karę 2 lat ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na wskazany cel społeczny w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym.Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego, Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrokiem z dnia 8 marca 2023 r, sygn. akt IX Ka 143/23, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę S.G. przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie.Skargę od wyroku Sądu odwoławczego wniósł, na podstawie ‎art. 539a § 1 k.p.k., Prokurator Okręgowy w Warszawie, zarzucając:„naruszenie art. 437 § 2 kpk polegające na niezasadnym przyjęciu, że w sprawie zachodzi podstawa do uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w postaci konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości”.Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Skarga Prokuratora Okręgowego w Warszawie jest zasadna, co spowodowało konieczność uchylenia wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Zaskarżony skargą wyrok wydano bowiem z rażącą obrazą art. 437 § 2 k.p.k.Zgodnie z przepisem art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.

Zakres kontroli dokonywanej przez Sąd Najwyższy po wniesieniu skargi na wyrok sądu odwoławczego, o którym mowa w art. 539a § 1 k.p.k., ogranicza się do zbadania, czy stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie daje podstawę do wydania orzeczenia kasatoryjnego (tak uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17, OSNKW 2018, z. 3, poz. 23).Analiza uzasadnienia zaskarżonego skargą wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie nie potwierdziła, aby podstawą wydania orzeczenia kasatoryjnego była którakolwiek z podstaw wskazanych w art. 437 § 2 k.p.k.

Nie ulega wątpliwości, że nie były nią w szczególności przyczyny określone w art. 439 § 1 k.p.k., nie zachodziła też podstawa wskazana w art. 454 k.p.k. Należy stwierdzić, że podstawą uchylenia wyroku sądu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania nie mogła być w niniejszej sprawie także wskazana w art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości. Sąd Najwyższy orzekający w niniejszym składzie opowiada się za ścisłą wykładnią podstawy uchylenia orzeczenia, jaką jest "konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości".

Trafny jest pogląd wyrażony w tym zakresie w doktrynie, zgodnie z którym użyty w zdaniu drugim wyżej powołanego art. 437 § 2 k.p.k. wyraz odnoszący się do "konieczności" przeprowadzenia przewodu (tu: dowodów) należy odczytać w kontekście określenia "w całości". Warunek ten będzie spełniony, gdy całość dowodów została nieprawidłowo przeprowadzona lub oceniona. Wówczas dopiero zachodzi konieczność ich ponowienia przed sądem pierwszej instancji (zob. D. Świecki (w:) Kodeks postępowania karnego. Komentarz aktualizowany do art. 437 k.p.k., System Informacji Prawnej LEX 2019, teza 23).W realiach przedmiotowej sprawy, Sąd odwoławczy uznał, że koniecznym jest dokonanie prawidłowych, spójnych ustaleń faktycznych co do wysokości i podstawy zobowiązań alimentacyjnych oskarżonego w okresie objętym zarzutem, wysokości alimentów wyegzekwowanych za ten okres oraz powstałych zaległości, co Sąd I instancji winien w jego ocenie dokonać na podstawie analizy dokumentacji komorniczej.

Ponadto, uznał za konieczne przeprowadzenie innych dowodów „których potrzeba wyłoni się w toku postępowania dowodowego” w kontekście obiektywnej możliwości wykonania obowiązku alimentacyjnego i sytuacji zdrowotnej oskarżonego. Zasadniczym powodem wydania orzeczenia kasatoryjnego były więc niespójne, zdaniem Sądu odwoławczego, ustalenia faktyczne w sprawie oraz odmienna ocena niektórych dowodów. W istocie Sąd odwoławczy wskazał wyłącznie na konieczność ponownej analizy dokumentacji komorniczej, zalegającej zresztą w aktach sprawy oraz innych nieokreślonych dowodów, co z pewnością nie wyczerpuje przesłanki konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu w całości.

Jeśli zatem w ocenie Sądu odwoławczego zachodzi potrzeba jedynie ponownej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie czy uzupełnienia w pewnym zakresie przewodu sądowego, to Sąd zobowiązany był te uchybienia konwalidować. Uchylenie wyroku z powodu konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego jedynie w części stanowi naruszenie art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku.(kf) [ł.n]