II KO 68/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II KO 68/19 POSTANOWIENIE Dnia 13 sierpnia 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Cesarz w sprawie zażaleń A. W. i zawiadamiającego A. W. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w W. z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. PR 1 Ds.(…) o odmowie wszczęcia śledztwa, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu‎w dniu 13 sierpnia 2019 r.,‎wniosku o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, zawartego w postanowieniu Sądu Rejonowego w P. ‎z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt III Kp (…), na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario p o s t a n o w i ł: wniosku nie uwzględnić.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w P. wystąpił w inicjatywą przekazania zażalenia na postanowienie odmawiające wszczęcia śledztwa w sprawie niedopełnienia obowiązków służbowych przez Starostę P., tj. czynu z art. 231 § 1 k.k. oraz w sprawie podrobienia w Wydziale Geodezji i Katastru Starostwa Powiatowego w P. elektronicznej mapy ewidencyjnej w celu użycia jej za autentyczną poprzez wprowadzenie jej do księgi wieczystej, tj. czynu z art. 270 § 1 k.k., z powodu braku znamion czynu zabronionego (art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.). Powodem wystąpienia, jak wynika z uzasadnienia postanowienia, jest obawa powstania u skarżących przekonania o braku obiektywizmu Sądu właściwego, zważywszy, że A.W., będący adwokatem i z tej racji występujący przed tym Sądem, bezskutecznie wnosił o wyłączenie Sądu od rozpoznania zażaleń.

Nadto w lokalnej społeczności może powstać odczucie, że zażalenia rozpoznała osoba (sędzia), która zna skarżącego.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Przedłożona inicjatywa okazała się nieuzasadniona. W niniejszej sprawie nie występują okoliczności stwarzające konieczność przekazania sprawy w trybie właściwości delegacyjnej innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Przepis art. 37 k.p.k., jako odstępstwo od ogólnych reguł ustalania właściwości miejscowej sądu, podlega restryktywnej wykładni.

Powyższa przesłanka może znaleźć zastosowanie jedynie wówczas, gdy z okoliczności danej sprawy wynika realna potrzeba ukształtowania w opinii społecznej przekonania o obiektywnym procedowaniu lub gdy zachodzi potrzeba zagwarantowania warunków do bezstronnego orzekania. Musi zatem zaistnieć sytuacja świadcząca w sposób jednoznaczny, że pozostawienie sprawy w gestii sądu właściwego sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości.Tego rodzaju uwarunkowania – wbrew twierdzeniu Sądu właściwego – na gruncie niniejszej sprawy nie wystąpiły.

Sprawa, w której odmówiono wszczęcia postępowania, dotyczy działalności Starosty P. oraz (in rem) działalności wydziału Starostwa Powiatowego w P., a więc formalnie żadnego związku z sędziami Sądu Rejonowego w P. nie miała. Samo przeświadczenie skarżącego o nieprawidłowościach w toczącym się przed tym Sądem postępowaniu cywilnym nie stanowi podstawy do przekazania rozpoznania zażaleń innemu sądowi. Instytucja określona w art. 37 k.p.k. nie służy wyłączaniu sądu właściwego od rozpoznania sprawy w razie odmowy wyłączenia sędziów tego sądu.

Nadto fakt, że skarżący mogą być znani sędziemu, któremu przypadnie rozpoznanie zażaleń, nie mieści się w kręgu przesłanek podejmowania decyzji na podstawie art. 37 k.p.k. Sąd właściwy nawet nie próbował wykazać znaczenia, tylko potencjalnie mogącego zaistnieć, takiego faktu, dla bezstronnego rozpoznania sprawy przez sędziego Rzeczypospolitej Polskiej.W ramach dbałości o prestiż wymiaru sprawiedliwości należy wystrzegać się sytuacji, w których nadmierne wykorzystywanie instytucji określonej w art. 37 k.p.k. może podważać zaufanie do niezależności sądów i niezawisłości sędziów oraz stwarzać przekonanie o unikaniu rozpoznania niektórych spraw.

O właściwości sądu decydują kryteria ustawowe (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), nie zaś subiektywna wola stron ani tym bardziej bezpodstawne obawy sądu właściwego. Autorytet sądu w niniejszej sprawie opierać się winien na sprawnym przeprowadzeniu postępowania odwoławczego zwłaszcza, że zażalenie dotyczy postanowienia z 13 grudnia 2017 r. i wydaniu sprawiedliwego, opartego na wnikliwej i bezstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego orzeczenia (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2009 r., III KO 81/09, OSNKW 2010, z. 2, poz. 20).Reasumując, zagrożenie obiektywizmu orzekania nie zostało na gruncie niniejszej sprawy poparte faktami, stąd przesłanki z art. 37 k.p.k. nie można było uznać za spełnioną.