II KO 38/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II KO 38/21 POSTANOWIENIE Dnia 30 czerwca 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Kala po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 30 czerwca 2021 r. na posiedzeniu w trybie art. 545 § 3 k.p.k. w sprawie M. K. skazanego za czyn z art. 207 § 1 k.k. i in. kwestii przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 5 marca 2019 r., sygn. akt II AKa [...] zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt XVIII K [...] na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. postanowił odmówić przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania wobec jego oczywistej bezzasadności.

UZASADNIENIEPismem zatytułowanym „wniosek”, z powołaniem się na przepisy kodeksu karnego oraz art. 540 § 1 pkt 2a k.p.k., skarżący zwrócił się o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 5 marca 2019 r., sygn. akt II AKa [...] oraz wyznaczenie obrońcy w celu sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu wniosku M. K. wskazał, że z akt sprawy Prokuratury Rejonowej w Ł. wynika, że zeznania kluczowych świadków były uzgadniane, a podczas przesłuchania przed Sądem Okręgowym w Ł.

świadkowie ci zeznawali fałszywie. Do wniosku skarżący dołączył protokoły przesłuchań świadków A. K. i P. K.. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Z treści wniosku o wznowienie postępowania wynika jego oczywista bezzasadność, uzasadniająca odmowę przyjęcia tego wniosku bez podejmowania czynności zmierzających do usunięcia jego braków formalnych (art. 545 § 3 k.p.k.). Na wstępie przypomnieć należy, że instytucja wznowienia postępowania należy do kręgu nadzwyczajnych środków zaskarżenia, których procesowe uruchomienie może nastąpić wyłącznie na podstawie przesłanek ściśle określonych w ustawie.

Katalog okoliczności otwierających drogę do wystąpienia z inicjatywą wzruszenia prawomocnego rozstrzygnięcia w drodze wznowienia postępowania, zawierają przepisy art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k., art. 540b k.p.k. i art. 542 § 3 k.p.k.Podkreślenia nadto wymaga, że prawodawca nałożył na sąd wznowieniowy obowiązek kontrolowania wniosku z perspektywy tego, czy odwołuje się do wskazanych wyżej podstaw wznowieniowych, już na pierwszym etapie zainicjowanego postępowania. Przepis art. 545 § 3 k.p.k. stanowi bowiem, że sąd orzekając jednoosobowo, odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od osoby wymienionej w § 2 art. 545 k.p.k. (czyli prokuratora, adwokata, radcy prawnego albo radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej), bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z treści wniosku, w szczególności odwołującego się do okoliczności, które były już rozpoznawane w postępowaniu o wznowienie postępowania, wynika jego oczywista bezzasadność.

Na postanowienie o odmowie przyjęcia wniosku przysługuje zażalenie do tego samego sądu orzekającego w składzie trzech sędziów. Pod pojęciem „oczywistej bezzasadności wniosku” należy rozumieć (poza sytuacją wymienioną wprost w powołanym wyżej przepisie, a związaną ze swoistym stanem „rei iudicatae”) takie przypadki, w których w rzeczonym wniosku, jako przyczynę wznowienia postępowania wskazano okoliczność niemieszczącą się w ustawowych podstawach wznowienia postępowania, albo też w ogóle nie podano żadnych podstaw wznowienia.

Oczywiście bezzasadny jest również wniosek, w którym co prawda formalnie odwołano się do wskazanej w kodeksie postępowania karnego podstawy wznowieniowej, ale nie wyeksponowano konkretnych okoliczności przemawiających za wznowieniem postępowania albo przywołano okoliczności, które w powołanej podstawie wznowieniowej ewidentnie się nie mieszczą. Z tym ostatnim przypadkiem mieliśmy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Skarżący, choć formalnie odwołał się do przepisu art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k., w treści wniosku nie wskazał okoliczności, które świadczyłyby o zaistnieniu, wskazanej w tej regulacji podstawy wznowieniowej.

Wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku oraz treść dołączonej do niego dokumentacji nie dają żadnych podstaw do twierdzenia, że w przedmiotowej sprawie zaktualizowała się podstawa wznowieniowa określana mianem propter nova. Eksponowane przez skarżącego sprzeczności w depozycjach procesowych świadków, zestawione z materiałem aktowym, w tym również z dołączonymi do wniosku dokumentami, absolutnie nie są wystarczające do postawienia tezy, że po wydaniu orzeczenia ujawniły się we fakty lub dowody wskazujące na to, że skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze.

Z dołączonych do akt sprawy protokołów jednoznacznie wynika wszak, że podczas przesłuchań w dniu 12 marca 2020 r. A. K. i P. K. potwierdzili m.in. fakt znęcania się przez skarżącego nad matką i rodzeństwem oraz „molestowania seksualnego” braci.Jednocześnie należy nadmienić, że eksponowane we wniosku okoliczności nie są wystarczające również do uznania, że w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia (art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k.).

Złożenie przez świadków w toku postępowania fałszywych zeznań może być bowiem rozpatrywane wyłącznie z perspektywy ostatnio wymienionej podstawy wznowieniowej. Pamiętać jednak należy, że do wykazania zaktualizowania się tej podstawy konieczne jest, by czyn, o którym mowa w art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k., był ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że orzeczenie takie nie może zapaść z powodu przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3-11 k.p.k. lub w art. 22 k.p.k. W tym przypadku wniosek o wznowienie postępowania powinien wskazywać wyrok skazujący lub orzeczenie zapadłe w postępowaniu karnym, stwierdzające niemożność wydania wyroku skazującego (art. 541 § 1 i 2 k.p.k.).

Z wywodów zawartych w analizowanym wniosku nie wynika, by tego rodzaju rozstrzygnięcia zapadły. W tej sytuacji należało stwierdzić, że osobisty wniosek skazanego o wznowienie postępowania jest bezzasadny w stopniu oczywistym, co uzasadnia odmowę jego przyjęcia - bez podjęcia czynności zmierzających do usunięcia jego braków formalnych - w trybie art. 545 § 3 k.p.k.Kierując się powyższą argumentacją, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.