II KO 33/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II KO 33/18 POSTANOWIENIE Dnia 25 lipca 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka w sprawie D.G., A.M., K.S., H.M. i P.K., oskarżonych o przestępstwa z art. 230a § 1 k.k. i inne, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 25 lipca 2018 r. wniosku Sądu Rejonowego […]. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi w trybie art. 37 k.p.k. (sygn. akt VIII K […]/18), na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w […] UZASADNIENIEAktem oskarżenia zarzucono D.G., A.M., K.S., H.M. i P.K. popełnienie czynów kwalifikowanych m.in. z art. 12 k.k. w zw. z art. 230a § 1 k.k. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2018 r., sygn. akt VIII K […]/18, Sąd Rejonowy […] wystąpił w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie niniejszej sprawy innemu sądowi równorzędnemu spoza apelacji […], z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.

Na uzasadnienie podniesiono, że „Meritum niniejszej sprawy związane jest między innymi z działalnością Sądu Okręgowego w […] i Sądu Apelacyjnego w […] Tutejszy Sąd Rejonowy znajduje się w obszarze właściwości miejscowej wyżej wskazanych Sądów”. Podkreślił Sąd następnie – „Zarzuty kierowane przez oskarżyciela publicznego wobec oskarżonych dotyczą m.in.: udzielania korzyści majątkowych w zamian za pośrednictwo w korzystnym załatwieniu sprawy i podejmowanie się tegoż pośrednictwa, polegającym na bezprawnym wywarciu wpływu na rodzaj zapadłych orzeczeń sądowych w Sądzie Rejonowym w […] Sądzie Okręgowym w [...]. i Sądzie Apelacyjnym w […].”.

Stwierdził wnioskujący Sąd, iż za przekazaniem sprawy w trybie art. 37 k.p.k. przemawia również „…konieczność przeprowadzenia czynności procesowych z osobami z […] środowiska prawniczego, w tym adwokatami i sędziami orzekającymi w sprawach karnych w Sądzie Okręgowym w […] i w Sądzie Apelacyjnym w […] a także Dyrektorem Sądu Apelacyjnego w […].” Wszystkie te okoliczności przemawiają w ocenie tego Sądu, by ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości przekazać niniejszą sprawę do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi.Rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek Sądu Rejonowego […] jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie.Należy oczywiście podkreślić, że instytucja określona w art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy, zaś odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, iż pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości.

Przekazanie sprawy w omawianym trybie może nastąpić tylko wtedy, gdy w sposób realny występują okoliczności, które mogą stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania sprawy w danym sądzie.Za takie okoliczności należy uznać sytuacje, które mogłyby wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać nawet mylne przekonanie, podjęte jednak w oparciu o racjonalne przesłanki, że w sądzie właściwym miejscowo nie ma wystarczających warunków do rozpoznania sprawy w sposób w pełni obiektywny (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 listopada 2008 r., IV KO 130/08, OSNKW – R 2008, poz. 2280; z dnia 29 sierpnia 2012 r., V KO 48/12, Lex Nr 1220979).

Należy stwierdzić, że tego rodzaju sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, zaś okoliczności faktyczne wskazane przez wnioskujący Sąd przemawiają za jej przekazaniem do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Występujący w sprawie kontekst sytuacyjny powoduje, że z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości jest rzeczą niepożądaną, aby w przedmiotowej sprawie orzekali sędziowie wnioskującego Sądu, który znajduje się w miejscowej właściwości Sądu Okręgowego oraz Sądu Apelacyjnego w […] .Trafnie wskazał Sąd Rejonowy, iż za dobro wymiaru sprawiedliwości w rozumieniu art. 37 k.p.k. należy także rozumieć potrzebę ukształtowania w opinii społecznej przekonania o obiektywizmie sądów i bezstronności w rozpoznaniu każdej sprawy.

Tym bardziej w sprawach o przestępstwa popełnione przez osoby powiązane ze środowiskami prawniczymi, które to sprawy zazwyczaj budzą szczególne zainteresowanie społeczne. Jakkolwiek zarzuty aktu oskarżenia nie dotyczą osób związanych z Sądem Okręgowym czy też Sądem Apelacyjnym w […] ,to przecież pośrednio niniejsza sprawa wiąże się z działalnością tych Sądów, skoro oskarżonym zarzucono między innymi powoływanie się na wpływy w tych instytucjach. Przeciwko przekazaniu sprawy w trybie art. 37 k.p.k. nie przemawia fakt, iż prokurator w akcie oskarżenia zawnioskował, by ujawnić na podstawie art. 333 § 2 k.p.k. zeznania świadków pełniących funkcje sędziów, adwokatów, czy dyrektora sądu.

Wszak nie można wykluczyć, że w toku postępowania zajdzie konieczność bezpośredniego ich przesłuchania. Zaistniała w sprawie sytuacja z racji swego charakteru mogłaby nie tylko wpływać na swobodę orzekania sędziów wnioskującego Sądu, ale także rodzić w społecznym odbiorze racjonalne – w tych warunkach – przekonanie o niezdolności Sądu do rozstrzygnięcia sprawy w sposób wolny od wszelkiego rodzaju nacisków. Te okoliczności faktyczne w istocie rzeczy mogłyby prowadzić w konsekwencji do ograniczenia w sposób obiektywny niezawisłości orzekania, co nie służy dobru wymiaru sprawiedliwości w rozumieniu w/w przepisu.

Sąd Najwyższy uznał, że w zaistniałej sytuacji, przekazanie sprawy winno nastąpić do sądu rejonowego na obszarze właściwości innego sądu okręgowego i apelacyjnego, niż właściwy dla wnioskującego Sądu. Z tych względów uznając, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, Sąd Najwyższy przekazał ją do Sądu Rejonowego w […]. ał