II KO 30/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II KO 30/11

POSTANOWIENIE

Dnia 25 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy - Izba Karna w Warszawie

w składzie następującym:

Przewodniczący: Sędzia SN

Sędziowie SN:

Jerzy Gubba

Piotr Hofmański (sprawozdawca)

Roman Sądej

na posiedzeniu

w sprawie W. O.

po rozpoznaniu wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania

karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z 6

grudnia 2005 r., utrzymującym w mocy – w zakresie skazania oskarżonego za

przestępstwo określone w art. 148 § 2 k.k. – wyrok Sądu Okręgowego z 21

marca 2005 r.,

p o s t a n o w i ł:

1. oddalić wniosek o wznowienie postępowania;

2. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adwokata A. K., Kancelaria

adwokacka w W. kwotę 442.80 PLN (słownie: czterysta czterdzieści

dwa złote i 80/100), w tym 23 % podatku VAT, za sporządzenie i

podpisanie wniosku o wznowienie postępowania;

3. zwolnić

skazanego

od

ponoszenia

kosztów

przedmiocie wznowienia postępowania.

UZASADNIENIE

postępowania

w

Obrońca skazanego W. O. złożył wniosek o wznowienie postępowania w

spawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 6

grudnia 2005 r., w której W. O. skazany został za przestępstwo określone w art.

148 § 2 pkt 4 k.k. Jako podstawę wznowienia wskazano przepis art. 540 § 2 w

związku z art. 542 § 1 k.p.k. Domagano się w nim uchylenia, na podstawie art.

547 § 2 k.p.k. wyroku Sądu Apelacyjnego oraz poprzedzającego go wyroku

Sądu Okręgowego z dnia 21 marca 2005 r. w części dotyczącej skazania W. O.

za przestępstwo określone w art. 148 § 2 pkt 4 k.k. i przekazania sprawy w tym

zakresie Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania w pierwszej

instancji. W uzasadnieniu wniosku obrońca wskazał, że na skutek wyroku

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 kwietnia 2009 r., sygn. P 11/08, za

niezgodny z art. 118 ust. 1 i art. 119 ust. 1 i 2 Konstytucji RP uznany został art.

1 pkt 15 ustawy z 27 lipca 2005 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny, ustawy –

Kodeks postępowania karnego i ustawy – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr

163, poz. 1363), a w rezultacie z dniem wejścia w życie tej noweli został

usunięty z porządku prawnego przepis art. 148 § 2 k.k. W sprawie W.O. wyrok

Sądu pierwszej instancji, którym skazano go – między innymi – za przestępstwo

określone w art. 148 § 2 pkt 4 k.k., utrzymany został w mocy już po wejściu w

życie noweli z dnia 27 lipca 2005 r., co nastąpiło z dniem 26 września 2005 r.

Ustosunkowując się pisemnie do wniosku o wznowienie, Prokurator

Prokuratury Generalnej wniósł o oddalenie wniosku wywodząc, że utrzymując

w mocy wyrok Sadu Okręgowego w rozpoznawanej sprawie, Sąd Apelacyjny

nie zastosował przepisu znowelizowanego ustawą uznaną za sprzeczną z

Konstytucją RP, albowiem – zgodnie z art. 4 § 1 k.k. - zastosował przepis art.

148 § 2 pkt 4 k.k. w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie tej ustawy, a

więc nie dotknięty niekonstytucyjnością.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Niewątpliwie

brak

precyzji

w

uzasadnieniu

wyroku

Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 16 kwietnia 2009 r. powodował wiele trudności

interpretacyjnych, które jednak obecnie, dzięki konsekwentnemu stanowisku

judykatury, zostały usunięte. I tak, nie ulega wątpliwości, że na podstawie art.

540 § 2 k.p.k. wznowieniu podlega postępowanie nie tylko wtedy, gdy podstawą

skazania był przepis uznany za niezgodny z Konstytucją, ale także wtedy, gdy

był to przepis znowelizowany niekonstytucyjną ustawą. Nie ulega wątpliwości

także to, że na skutek uznania za naruszający Konstytucję RP przepis ustawy

nowelizującej, utracił moc art. 148 § 2 k.k., który został niekonstytucyjnym

przepisem znowelizowany i że na skutek tego nie doszło do „odżycia” przepisu

w brzmieniu poprzedzającym niekonstytucyjną nowelizację. W tym sensie

orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 kwietnia 2009 r. wywołało

skutek ex tunc, co w realiach rozpoznawanej sprawy oznacza, że Sąd

Apelacyjny nie mógłby zastosować art. 148 § 2 k.k. w brzmieniu nadanym mu

nowelą z dnia 27 lipca 2005 r., albowiem w czasie gdy wyrokował, przepisu

tego nie było w porządku prawnym.

W argumentacji, która wspiera wniosek obrońcy skazanego W. O. o

wznowienie postępowania, pominięto jednak to, że Sąd Apelacyjny nie stosował

art. 148 § 2 k.k. w brzmieniu

nadanym mu przez niekonstytucyjną nowelę,

albowiem w sprawie znajdował zastosowanie art. 4 § 1 k.k., zgodnie z którym,

w sytuacji gdy w chwili orzekania obowiązuje inna ustawa niż w czasie

popełnienia przestępstwa, sąd stosuje ustawę nową, chyba że poprzednio

obowiązująca jest względniejsza dla sprawcy. Nie ulega przy tym wątpliwości,

że art. 148 § 2 k.k. w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie noweli z 27

lipca 2005 r. był dla sprawcy względniejszy niż w brzmieniu nadanym mu przez

tę ustawę. W rezultacie, Sąd Apelacyjny nie stosował w sprawie przepisu

znowelizowanego ustawą naruszającą Konstytucję RP, co wyklucza zaistnienie

podstawy do wznowienia postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy podzielając jednolite i

niekwestionowane orzecznictwo najwyższej instancji sądowej w analogicznych

sprawach (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 20 stycznia 2010 r., II

KO 116/00, R-OSNKW 2010, poz. 106, z 28 stycznia 2010 r., IV KO 139/09,

R-OSNKW 2010, poz. 194, z 7 kwietnia 2010 r., IV KO 43/10, R-OSNKW

2010, poz. 684, 11 marca 2010 r., IV KO 19/10, R-OSNKW 2010, poz. 551, z

10 marca 2011 r., III KO 101/10, nie publ. i inne), orzekł jak w postanowieniu.