II KO 29/25 · Sąd Najwyższy

II KO 29/25 POSTANOWIENIE Dnia 22 maja 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Bednarek (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Anna Dziergawka‎SSN Stanisław Stankiewicz w sprawie D. D. skazanego z art. 197 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 22 maja 2025 r. wniosku obrońcy D. D. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z 10 lipca 2018 r., sygn. akt V Ka 366/18 na podstawie k.p.k. p o s t a n o w i ł:

1) wniosek oddalić;

2) obciążyć D. D. kosztami sądowymi postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy Lublin - Zachód w Lublinie wyrokiem z 20 grudnia 2017, sygn. akt IX K 161/15 uznał D. D. winnym trzech czynów. Czyn z pkt. I zakwalifikowany został z art. 189 § 1 k.k. w zb. z art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., czyn z pkt. II I III z art. 197 § 1 k.k. przy czym ustalił, że czyny z pkt. II i pkt. III zostały dokonane w ciągu przestępstw z art. 91 § 1 k.k. D. D. wymierzył karę łączną 4 lat pozbawienia wolności. Na skutek apelacji wniesionych przez obrońców, Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z 10 lipca 2018 r., sygn. akt V Ka 366/18, uchylił rozstrzygnięcia ‎o: wymierzonej oskarżonemu łącznej karze pozbawienia wolności i zaliczeniu na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania, jednostkowych karach pozbawienia wolności oraz opłacie za I instancję.

Ustalił, że czynów przypisanych w pkt. I, II i III oskarżony dopuścił się w ramach opisanego w art. 91 § 1 k.k. ciągu przestępstw i za te czyny, na podstawie art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., wymierzył mu karę 4 lat pozbawienia wolności.Sąd Najwyższy postanowieniem z 3 grudnia 2019 r. w sprawie o sygn. akt III KK 740/18 oddalił kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną. Pismem z 14 lutego 2025 r., obrońca skazanego wniósł o wznowienie wobec D. D. postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z 10 lipca 2018 r., sygn. akt V Ka 366/18, z uwagi na fakt, że po wydaniu orzeczenia ujawniły się nowe dowody wskazujące na to, że skazany nie popełnił zarzucanych mu czynów.

Obrońca wniósł również o uchylenie orzeczenia Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z 20 grudnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt IX K 161/15 i orzeczenia Sądu Okręgowego z 10 lipca 2018 r., sygn. akt V Ka 366/18.Nowymi istotnymi dowodami – na które wnioskodawca powołał się – mają być:1)dokument w postaci Książki Zdrowia Osadzonego z Aresztu Śledczego w L. z wpisem 15 grudnia 2014 r., z którego wynika, że 3 dni po rzekomym zachowaniu, po którym D. D. został oskarżony o pozbawienie wolności i zgwałcenie pokrzywdzonej, na ciele osadzonego nie stwierdzono żadnych zadrapań, siniaków, ran czy otarć;2)zeznania świadka J.

F. - lekarza psychiatry, który będąc w bliskich relacjach osobistych z pokrzywdzoną od wielu lat, kierowany chęcią pomocy miał zatrudnić J. M. w prowadzonym przez siebie prywatnym gabinecie jesienią 2014 r., która to okoliczność jest istotna dla wykazania motywu działania pokrzywdzonej w bezpodstawnym pomawianiu D. D.;3)zeznania świadka A. S. - na okoliczność, że pozostawała w bliskich kontaktach ze skazanym, o co pokrzywdzona była zazdrosna i wielokrotnie telefonowała i wysyłała wiadomości SMS z groźbami i wyzwiskami, co prowadzi do wniosku, że J.

M. miała subiektywnie racjonalny powód do bezpodstawnego pomówienia skazanego, że czynności seksualne były przez niego realizowane bez jej zgody;4) zeznania świadka A. K. - na okoliczność wielokrotnej obecności J. M. wraz z D. D. w godzinach między 6.30 a 7.00 przy ul. […], w okresie od września do grudnia 2014 r., co świadczy o pozostawaniu przez pokrzywdzoną w dobrowolnych relacjach z oskarżonym w okresie zarzutu, co rzutuje na ocenę wiarygodności zeznań J. M. odnośnie niewyrażenia przez nią zgody na podejmowanie czynności seksualnych z D.

D. 5 grudnia 2014 r., ujawniając przy tym ewidentny fałsz jej zeznań;1.dokumentacja fotograficzna - zdjęcia z klatki schodowej bloku przy ul. […] wykonane w 2019 r. na zlecenie prywatnego detektywa, przedstawiające widok na mieszkanie, które miał wynająć D. D., a w którym miało dojść do będącego przedmiotem zarzutów zdarzenia z 14 grudnia 2014 r., które potwierdzają prawdziwość zeznań świadka D. E., jednocześnie ujawniając oczywistą fałszywość zdjęć przedstawiających widok na w/w mieszkanie, a dołączonych do akt sprawy przez J.

M.; (brak zdjęć w aktach);2.wiadomość e-mali z Biura Obsługi Klienta A. (V. Sp. z o.o.), potwierdzająca, iż samochód o numerze VIN: […], którym w okresie zarzutu posługiwał się D. D., od stanu fabrycznego nie posiadał ręcznej blokady przednich drzwi pasażera uniemożliwiającej otwarcie drzwi od wewnątrz, która to okoliczność rzutować może na ocenę przebiegu zdarzenia z 5 grudnia i 14 grudnia 2014 r. przedstawioną przez J. M. odnośnie braku możliwości ucieczki z przedmiotowego samochodu; (e-mail w aktach zapisany notatkami p. D.);3.prywatna ekspertyza psychiatryczno-neurologiczna sporządzona przez lek. med. psychiatrę i neurologa, R.

R. z 30 września 2019 r., co do samych leków przyjmowanych przez J. M. w okresie zarzutu, która to opinia podważa w dużej mierze opinię sądowo-psychiatryczną biegłego psychiatry M. M. sporządzoną dla Sądu Okręgowego w Lublinie do sprawy V Ka […], dotyczącą stanu psychicznego J. M., a co za tym idzie zasadność i wiarygodność składanych przez nią zeznań, co w konsekwencji stanowi podstawę do wydania nowej opinii biegłego sądowego psychiatry, która uwzględni nową perspektywę dotyczącą stanu zdrowia psychicznego pokrzywdzonej oraz wpływu przyjmowanych leków na jej zdolność do świadomego i spójnego składania zeznań, co może istotnie wpłynąć na ocenę całokształtu sprawy oraz decyzji wydanych przez sąd w tym zakresie.Prokurator na tak złożony wniosek obrońcy skazanego o wznowienie postępowania wniósł o jego oddalanie.

Sąd Najwyższy zważył co następuje. Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Na wstępie podkreślić należy, że prawomocny wyrok skazujący definitywnie zamknął obowiązywanie zasady domniemania niewinności skazanego w zakresie czynu będącego przedmiotem niniejszego postępowania sądowego. Orzeczenie to cechuje walor trwałości, niezmienności i ostateczności. Tylko ekstraordynaryjne okoliczności, ściśle wskazane w przepisach procedury karnej, mogą zatem uzasadniać potrzebę jego wzruszenia w trybie wznowienia postępowania.Jedną z takich podstaw jest powołany we wniosku art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k., aktualizujący się z chwilą ujawnienia po wydaniu orzeczenia nowych faktów lub dowodów przemawiających za tym, że skazany nie popełnił przypisanego mu czynu.

Należy przy tym mieć na względzie, że nowe fakty i dowody w rozumieniu powyższego przepisu mogą stanowić podstawę wznowienia, jeśli nie były uprzednio znane ani sądowi, ani stronie, a nadto z wysokim prawdopodobieństwem wskazują na błąd sądowy w zakończonym postępowaniu. Inaczej mówiąc, muszą być tej wagi, aby po wznowieniu postępowania uprawdopodobnione w wysokim stopniu było wydanie zasadniczo odmiennego rozstrzygnięcia.Analiza treści wniosku wskazuje, iż w przeważającej części autor wniosku zmierza do dyskredytowania dowodu znanego sądom obu instancji, stanowiącego istotną podstawę czynienia w tej sprawie ustaleń faktycznych, tj. zeznań pokrzywdzonej.

W tym kontekście, okoliczność, iż pokrzywdzona miałaby bezpodstawnie pomawiać skazanego nie jest "nowym faktem" w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. Przyjęta przez skazanego linia obrony powodowała, że do kwestii wiarygodności zeznań J. M., w sposób wnikliwy odniosły się sądy obu instancji.Przed sądem I instancji pokrzywdzona składała zeznania w obecności biegłego psychologa, który nie dostrzegł u pokrzywdzonej takich oznak, które wskazywałyby na niewiarygodność jej zeznań.Również – na skutek kwestionowania wiarygodności zeznań J.

M., w kontekście rzekomego uzależniania od leków psychotropowych - w toku postępowania odwoławczego biegły psychiatra sporządził obszerną opinię sądowo-psychiatryczną opartą na aktach sprawy oraz poprzedzoną ambulatoryjnym badaniem psychiatrycznym pokrzywdzonej. Z opinii tej jasno wynika, iż przyjmowane przez J. M. leki psychotropowe nie miały wpływu na m.in. zdolność postrzegania, zapamiętywania i relacjonowania faktów, zaś do opinii tej nie zostały złożone żadne zastrzeżenia. W treści wniosku o wznowienie postępowania obrońca powołuje się na prywatną opinię psychiatryczno-psychologiczną lek. med. R.

R. sporządzoną 30 września 2019 r. i dołączoną do zgłoszenia się do udziału w postępowaniu kasacyjnym adwokata T. K.. Wywiedziona w tym zakresie argumentacja obrońcy pomija jednak, iż co prawda opinia prywatna może stanowić dowód, to jednak na jej podstawie organ procesowy nie może czynić ustaleń faktycznych w zakresie wymagającym wiadomości specjalnych.Obrońca w treści wniosku powołał się również na konieczność przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków wskazanych w treści wniosku, których zeznania tj. J. F. i A.

S. miałyby świadczyć o pomówieniu skazanego przez J. M., a w przypadku A. K., braku wiarygodności pokrzywdzonej, a co za tym idzie uprawdopodabniać niesłuszność wyroku skazującego. Abstrahując od tego, iż jak zostało wskazane, kwestia wiarygodności zeznań pokrzywdzonej została poddana głębokiej analizie przez sądy orzekające w sprawie, przypomnieć również należy, że postępowanie o wznowienie postępowania nie ma charakteru kontroli instancyjnej zapadłych w sprawie prawomocnych orzeczeń, a tym samym nie może zmierzać do ponownej oceny dowodów już przeprowadzonych (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 18 stycznia 2018 r. sygn. akt III KO 53/16; z 19 lutego 2020 r. sygn. akt V KO 78/19; z 1 lipca 2020 r. sygn. akt IV KO 122/19; z 7 października 2021 r. sygn. akt V KZ 46/21).

Nie polega ono także na weryfikacji procedowania sądów w kontekście ewentualnego naruszenia przepisów procedury karnej. Jego celem jest wyłącznie sprawdzenie, czy w sprawie ujawniły się nowe fakty lub dowody, co w tym wypadku nie miało miejsca. Tymczasem zdaniem Sądu Najwyższego, część motywacyjna wniosku przekonuje, że instytucję wznowienia obrońca skazanego traktuje jako szansę na ponowienie prawomocnie zakończonego postępowania w jego sprawie.W dalszej kolejności należy odnieść się do pkt. 5 i 6 wniosku oraz wskazanych tam dowodów, a więc kwestii dotyczących de facto wiarygodności zeznań świadka D.

E. (poprzez dołączenie dokumentacji fotograficznej) oraz mechanizmu pozwalającego na blokowanie drzwi przed otwarciem ich od wewnątrz w samochodzie należącym do skazanego w dniu przypisanego mu czynu, które to okoliczności, jako podnoszone w toku postępowania również analizowały sądy obu instancji, zaś argumentacja obrońcy w tym zakresie, w dalszym ciągu odzwierciedla jedynie krytyczne stanowisko wobec poczynionych w przedmiotowej sprawie ustaleń oraz stanowi próbę forsowania własnej oceny materiału dowodowego, nie odnosząc się nawet do okoliczności mogących stanowić podstawę wznowienia postępowania.Z treści kopii Książki Zdrowia Osadzonego dołączonej przez obrońcę wynika, że 15 grudnia 2014 r. skazany D.

D. złożył w Areszcie Śledczym w L. oświadczenie co do ogólnego stanu zdrowia, w tym posiadanych chorób. Powyższe okoliczności również nie mogą stanowić podstawy skutecznego wznowienia postępowania. Z tych też względów wniosek obrońcy skazanego należało oddalić, a kosztami postępowania wznowieniowego obciążyć skazanego. Anna Dziergawka Małgorzata Bednarek Stanisław Stankiewicz [SOP][r.g.]