II KO 259/25 · Sąd Najwyższy

II KO 259/25 POSTANOWIENIE Dnia 3 lutego 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Błaszczyk w sprawie z wniosku P. D. skazanego za czyn z art. 148 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 3 lutego 2026 r. kwestii przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 22 października 2025 r., sygn. akt II AKa 226/25 utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV K 3/24, na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. p o s t a n o w i ł: odmówić przyjęcia wniosku wobec jego oczywistej bezzasadności.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV K 3/24, Sąd Okręgowy w Lublinie uznał P. D. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za ten czyn wymierzono mu karę 25 lat pozbawienia wolności.Po rozpoznaniu apelacji od powyższego wyroku, Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z 22 października 2025 r., sygn. akt II AKa 226/25 zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Pismem z dnia 16 grudnia 2025 r. skazany P. D. zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o wznowienie ww. postępowania podnosząc, źe został skazany na podstawie poszlak i chciałby złożyć wyjaśnienia, które wcześniej zataił z uwagi na obawy o swoje życie.W dniu 17 grudnia 2025 r. wezwano P. D. do wskazania okoliczności, które mają stanowić podstawę wniosku o wznowienie postępowania.W dniu 20 stycznia 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo P. D. , w którym wskazał, że podstawą wznowienia postępowania jest fakt, iż nie popełnił zarzucanego mu czynu.

W uzasadnieniu P. D. podniósł także, że zabójstwa dokonała E. R. , której zeznaniom Sąd Okręgowy niezasadnie dał wiarę. Nadto, autor wniosku powołał się na nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu związane z niewysłuchaniem co ma do powiedzenia i przyjęciem z góry, że jest winny popełnienia zarzucanego mu czynu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. należało odmówić przyjęcia wniosku, bez wzywania skazanego P. D. do usunięcia jego braków formalnych i bez próby ich usunięcia poprzez wyznaczenie obrońcy z urzędu.

Wymieniony na wstępie przepis nakazuje podjęcie takiej decyzji wtedy, gdy z treści wniosku niepochodzącego od podmiotu fachowego wynika jego oczywista bezzasadność.W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednoznacznie wskazuje się, że instytucja wznowienia postępowania należy do kręgu nadzwyczajnych środków zaskarżenia, których procesowe uruchomienie może nastąpić wyłącznie na podstawie przesłanek ściśle określonych w ustawie. Katalog okoliczności otwierających drogę do wystąpienia z inicjatywą wzruszenia prawomocnego rozstrzygnięcia zawierają przepisy art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k., art. 540b k.p.k., art. 542 § 3 k.p.k.

Zaznaczyć przy tym należy, że w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 1247) od dnia 1 lipca 2015 r. powstał obowiązek dokonywania kontroli wniosku o wznowienie postępowania – z punktu widzenia jego ewentualnej oczywistej bezzasadności. Ustawodawca w treści art. 545 § 3 k.p.k. określił, że sąd odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od prokuratora, obrońcy lub pełnomocnika, bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z treści wniosku, w szczególności odwołującego się do okoliczności, które były już rozpoznawane w postępowaniu o wznowienie postępowania, wynika jego oczywista bezzasadność.

Decydująca jednak jest sama treść wniosku o wznowienie, która może być oczywiście bezzasadna z różnych powodów. Ta oczywista bezzasadność wynikać może z tego, że we wniosku wskazano podstawy wznowienia, które nie są przewidziane w ustawie albo z tego, że w ogóle nie wskazano żadnych podstaw wznowienia, ograniczając się do postulowania przeprowadzenia kolejnej kontroli odwoławczej (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2015 r., II KO 49/15, OSNKW 2016, z. 1, poz. 5).Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że pismo skazanego P. D. nie zawiera argumentacji, która pozwoliłaby na ustalenie, iż w sprawie miały miejsce okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania ujęte w art. 540 § 1 – 3 k.p.k.

Skazany w petitum wniosku bez wątpienia odwołał się do uregulowanej w art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. podstawy wznowieniowej propter falsa. Rzecz w tym, że nie uczynił tego skutecznie. Zgodnie bowiem z przepisem art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 541 k.p.k., aby wniosek o wznowienie postępowania oparty na tej podstawie mógł okazać się zasadny, wnioskodawca musiałby wykazać nie tylko to, że w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa i istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia (art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k.), ale nadto potwierdzić fakt popełnienia przestępstwa prawomocnym wyrokiem skazującym (art. 541 k.p.k.) lub orzeczeniem wskazującym, że rozstrzygnięcie takie nie może zapaść z powodu przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3-11 lub w art. 22 k.p.k.

Przepis art. 541 § 2 k.p.k. wyraźnie stanowi bowiem, że wniosek o wznowienie postępowania oparty na podstawie z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. powinien wskazywać wyrok skazujący lub orzeczenie zapadłe w postępowaniu karnym, stwierdzające niemożność wydania wyroku skazującego. W przedmiotowej sprawie nie wykazano, by tego rodzaju orzeczenie kiedykolwiek zapadło.Przytoczona przez skazanego argumentacja nie zawiera się w katalogu podstaw wymienionych w art. 540a § 1 pkt 2 lit. a i b k.p.k., a także nie sygnalizuje konieczności podjęcia działania z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.).

Nie dostrzegając także, aby zachodziły inne okoliczności, które mogłyby zadecydować o uwzględnieniu wniosku o wznowienie postępowania, Sąd Najwyższy uznał, że jest on bezzasadny w stopniu oczywistym i w trybie art. 545 § 3 k.p.k. należało odmówić jego przyjęcia. [J.J.][a.ł]