II KO 20/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II KO 20/10

POSTANOWIENIE

Dnia 28 kwietnia 2010 r.

Sąd Najwyższy - Izba Karna w składzie:

Przewodniczący: Sędzia SN

Sędziowie SN:

Jacek Sobczak

Krzysztof Cesarz (sprawozdawca)

Jarosław Matras

w sprawie z zażalenia A. L.,

na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w S.

z dnia 27 stycznia 2010 r., o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o czyn z

art. 231 § 1 k.k.

w zw. z art. 12 k.k.,

po rozpoznaniu wniosku Sądu Rejonowego w P.,

zwartego w postanowieniu z dnia 25 lutego 2010 r., o przekazanie sprawy do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,

na postawie art. 93 § 1 k.p.k.

postanowił

nie uwzględnić wniosku.

UZASADNIENIE

Wystąpienie zostało umotywowane tym, że zaskarżonym postanowieniem

prokurator odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie o przestępstwo z art. 231 § 1

k.k., mające polegać na ograniczeniu prawa oskarżonego do obrony, którego

popełnienie A. L. zarzucił M. Z., sędziemu sądu Okręgowego w P., gdzie toczy

się postępowanie w sprawie III K …/08, zaś poprzednim miejscem służbowym

sędziego był ten sam wydział Sądu właściwego. Przekazanie sprawy innemu

sądowi równorzędnemu zapewni warunki do bezstronnego orzekania, także w

odbiorze społecznym tej dyrektywy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wystąpienie nie zasługuje na uwzględnienie. Nie wskazuje się w nim

żadnych okoliczności, uprawdopodobniających choćby przypuszczenie, że na

skutek rozpoznania zażalenia przez Sąd właściwy, powstanie podejrzenie

niezachowania bezstronności w tym incydentalnym postępowaniu. Wszak M. Z.

nie jest już sędzią tego Sądu i nie sprawuje nadzoru judykacyjnego nad jego

orzecznictwem (w przeciwnym wypadku okoliczność ta podniesiona byłaby we

wniosku). Nie ma również żadnych danych świadczących o tym, że między

sędzią M. Z. a sędziami wydziału Sądu właściwego zachodziły relacje,

naprowadzające na okoliczności, o których mowa w art. 41 § 1 k.p.k. Zresztą, w

razie ich zaistnienia, sposób postępowania sędziów określony jest w art. 42 § 1

k.p.k. Sąd Rejonowy w P. ma liczną obsadę kadrową, w tym wielu sędziów

innej specjalności niż karnistycznej, mogących (jednoosobowo) rozpoznać

niniejsze zażalenie.

Co jednak najistotniejsze, Sąd właściwy ma obowiązek rozstrzygnąć

problem natury prawnej i to odmiennej, aniżeli zasygnalizowanej we wniosku.

Wymienienie w „zawiadomieniu o możliwości popełnienia przestępstwa”

wskazanego sędziego nie upoważnia do domniemania, że postępowanie, w

którym zapadło zaskarżone postanowienie, toczyło się przeciwko osobie.

Trwało ono w sprawie i, ze względu na zakaz określony w art. 17 § 2 k.p.k., a

przede wszystkim, fakt podejmowania kwestionowanych czynności przez Sąd

rozpoznający sprawę w ramach toczącego się postępowania karnego, prokurator

nie był upoważniony do oceny, czy decyzje procesowe mieściły się w ramach

kontratypu działania w granicach uprawnień, czy je przekroczyły. Do chwili

oceny zasadności tych decyzji przez Sąd odwoławczy, ich legalność nie jest

objęta prawem organu ścigania do sytuowania w obrębie art. 231 k.k. albo poza

nim. Nawet pozbawienie wolności przez sąd (w ramach orzeczonej wyrokiem

kary albo – tymczasowego aresztowania) może być kwestionowane co do jego

legalności przez stronę tylko przy pomocy ustawowych środków zaskarżenia

(apelacji czy zażalenia). W obrębie uprawnień strony (ani organu ścigania) nie

mieści się podważanie albo blokowanie niekorzystnych dla niej decyzji

procesowych innymi, niż wskazane, sposobami. Innymi słowy, obalenie

domniemania legalności orzeczeń sądu przez stronę (tu – postanowienia o

kontynuowaniu rozprawy na podstawie art. 376 § 2 k.p.k. przez odczytywanie

dokumentów pod nieobecność oskarżonego) dopuszczalne jest tylko środkami

przewidzianymi w Kodeksie postępowania karnego dla zmiany albo uchylenia

tych

orzeczeń.

Orzeczenia

wydaje

sąd,

i,

do

czasu

definitywnego

rozstrzygnięcia o przedmiocie procesu, nie podlegają ocenie ich legalności

przez pryzmat innych przepisów od zastosowanych albo tych, które powinny

być zastosowane w danej sprawie.

Przed Sądem właściwym nie stoi zatem obecnie dylemat czy w odczuciu

indywidualnym lub powszechnym dochowa on bezstronność orzekania, bo ta

dotychczas nie została poddana w wątpliwość, lecz – obowiązek zastosowania

obowiązujących przepisów prawa, których treść jest tutaj jednoznaczna.

Z przytoczonych względów postanowiono jak na wstępie.

/tp/