II KO 2/24 · Sąd Najwyższy

II KO 2/24 POSTANOWIENIE Dnia 7 lutego 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Kołodziejski w sprawie zażalenia W. W. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia 22 września 2023 r., sygn. akt […] o odmowie wszczęcia śledztwa po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 7 lutego 2024 r., wniosku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi -Północ w Warszawie zawartego w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2024r., sygn. akt III Kp 1710/23, o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł: przekazać sprawę Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie o sygn. akt III Kp 1710/23 Sądowi Rejonowemu w Mińsku Mazowieckim.

UZASADNIENIEProkurator Prokuratury Rejonowej w Nowym Dworze Mazowieckiem postanowieniem z dnia 22 września 2023 r., sygn. akt […] odmówił na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. wszczęcia śledztwa w sprawie o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. Zażalenie na ww. postanowienie złożył zawiadamiający o wskazanym przestępstwie W. W. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie, postanowieniem z dnia 12 stycznia 2024 r., wystąpił do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania sprawy III Kp 1710/23 innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.

W uzasadnieniu wskazano, że sprawa, w której odmówiono wszczęcia śledztwa dotyczyła przekroczenia uprawnień przez sędziego Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie mającego działać wspólnie i w porozumieniu z prokuratorem Prokuratury Rejonowej Warszawa-Praga Północ w Warszawie, co stanowi okoliczność, która u postronnego i niezainteresowanego sposobem rozstrzygnięcia obserwatora procesu może zrodzić podejrzenie o braku obiektywizmu w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy przez sąd właściwy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie wskazywano, że kryterium dobra wymiaru sprawiedliwości, o którym mowa w przepisie art. 37 k.p.k., odnosić należy do sytuacji, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania albo stwarzać w opinii publicznej uzasadnione (choć obiektywnie nieprawdziwe) przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy w sposób bezstronny. Bez wątpienia tego rodzaju okoliczności zaistnieją wówczas, gdy stroną postępowania, w tym zawiadamiającym o przestępstwie, bądź osobą wskazaną w zawiadomieniu jako potencjalny sprawca przestępstwa jest sędzia orzekający w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy czy też prokurator współpracujący z sędziami sądu właściwego do rozpoznania jego sprawy (zob. m.in.: postanowienie SN z dnia 15 maja 2008 r., III KO 30/08, OSNwSK 2008, nr 1, poz. 1097; postanowienie SN z dnia 22 lipca 2021 r., II KO 55/21, LEX nr 3391168; postanowienie SN z dnia 8 lipca 2022 r., IV KO 61/22, LEX nr 3411301 i powołane tam orzecznictwo).

W przedmiotowej sprawie zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. dotyczyło działających wspólnie i w porozumieniu prokuratora, który pełni służbę na terenie właściwości miejscowej sądu, przed którym sprawa zawisła oraz sędziego, który we właściwym sądzie orzeka. Rozpoznanie więc zażalenia zawiadamiającego na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w tej sprawie przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie może być powodem powstania w odbiorze zawiadamiającego oraz opinii społecznej przeświadczenia o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób wolny od jakichkolwiek pozaprocesowych wpływów, a to z kolei rodzi ryzyko negatywnej oceny co do obiektywizmu i swobody orzekania w sądzie właściwym.

Taka sytuacja miałaby niewątpliwie negatywny wpływ na ocenę całego wymiaru sprawiedliwości.Mając powyższe okoliczności na względzie, należało podzielić inicjatywę sądu wnioskującego i przekazać przedmiotową sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, tj. Sądowi Rejonowemu w Mińsku Mazowieckim. Wskazany sąd z delegacji ma siedzibę w stosunkowo niewielkiej odległości od sądu właściwego, a jednocześnie położony jest granicach innej apelacji, co pozwoli wyeliminować wszelkie obiekcje związane z brakiem obiektywizmu oraz swobody orzekania.Z tych też względów orzeczono jak w sentencji.[PGW] [ał]