II KO 17/24 · Sąd Najwyższy

II KO 17/24 POSTANOWIENIE Dnia 14 marca 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Michał Laskowski w sprawie dot. zażalenia P. W. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej Warszawa Praga Południe w Warszawie z dnia 30 czerwca 2023 r., sygn. akt […] o odmowie wszczęcia śledztwa, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 14 marca 2024 r., inicjatywy przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, wyrażonej w postanowieniu Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ w Warszawie z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt III Kp 130/24, na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł: przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu w Grójcu.

UZASADNIENIE

Do Sądu Najwyższego wpłynął postulat Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi Północ w Warszawie przekazania innemu sądowi równorzędnemu sprawy wywołanej zażaleniem P. W. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej Warszawa Praga Południe w Warszawie z 30 czerwca 2023 r., o odmowie wszczęcia śledztwa. Przedmiotowym orzeczeniem, ze względu na brak ustawowych znamion czynu zabronionego, odmówiono wszczęcia śledztwa o dwa czyny z art. 231 § 1 k.k. dotyczące przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez: funkcjonariusza publicznego pełniącego funkcję prokuratora Prokuratury Rejonowej w Legionowie prowadzącego postępowanie […] i m.in. pominięcie, że rozpatrywane przez tego oskarżyciela publicznego zawiadomienie o przestępstwie dotyczyło również innych prokuratorów; bezpośredniego przełożonego wyżej wymienionego prokuratora referenta, osłaniającego jego działania; innych prokuratorów Prokuratury Rejonowej w Legionowie kryjących korupcję w Policji; funkcjonariuszy publicznych pełniących funkcję prokuratorów w Prokuraturach Rejonowych w Legionowie, Warszawie Praga – Północ, Nowym Dworze Mazowieckim, Wołominie w okresie od 13 grudnia 2022 r. do 5 października 2022 r. przez m.in. pominięcie, że zawiadomienie dotyczyło również innych prokuratorów, czym działano na szkodę P. W.W uzasadnieniu wystąpienia Sąd właściwy miejscowo do rozpoznania zażalenia zauważył, że zarzuty sformułowane w zawiadomieniu z 12 lutego 2023 r. dotyczyły przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez sędziów Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie oraz prezesa tego Sądu, a także sędziego Sądu Okręgowego.

W związku z powyższym Sąd terytorialnie właściwy wyraził obawę, że rozpoznanie przedmiotowego zażalenia może wywołać u postronnego obserwatora podejrzenie braku obiektywizmu przy jej rozpoznaniu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Inicjatywa Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie zasługiwała na uwzględnienie.Jakkolwiek sprawa znajduje się w fazie in rem co oznacza, że procedowanie Sądu co do zażalenia P. W. nie będzie się wiązało z merytorycznym rozstrzyganiem w przedmiocie jego zarzutów w stosunku do konkretnych osób, to jednak w niniejszej sprawie należało odnotować kilka kwestii, które zdecydowały o tym, że sprawa nie będzie rozpatrzona przez Sąd właściwy miejscowo.

Przede wszystkim w zaskarżonym postanowieniu z 30 czerwca 2023 r. nie tylko nie wyszczególniono imiennie osób, których dotyczyła odmowa wszczęcia śledztwa, ale wręcz pominięto m.in. trzech sędziów […] Wydziału Karnego Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ w Warszawie, prezesa tego Sądu oraz sędziego Sądu Okręgowego w Warszawie (aktualnie delegowanego do Sądu Apelacyjnego w Warszawie a prywatnie będącego […] prezesa Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ w Warszawie), których pokrzywdzony podejrzewał o popełnienie występku z art. 231 § 1 k.k. Analiza przedmiotowego zażalenia może więc doprowadzić Sąd orzekający do wniosku, że postępowanie zakończone w trybie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. prowadzone było zbyt wąsko w sensie podmiotowym i powinno objąć także m.in. prezesa Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ w Warszawie.

W tym stanie rzeczy zasadnicze znaczenie ma fakt, że w perspektywie rysuje się hipotetyczna sytuacja, w której decyzją Sądu Rejonowego dojdzie do konieczności zbadania zachowań prezesa tegoż Sądu. I chociaż – co trzeba zaakcentować - rola Sądu Rejonowego ograniczona będzie wyłącznie do stwierdzenia czy w ogóle opisane w zawiadomieniu zachowania można zakwalifikować jako przestępstwa, to jednak nie byłoby dobrze, żeby o interesie prawnym pokrzywdzonego orzekał sędzia podległy instancyjnie osobie wskazanej w zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa.

Istnieje więc realna obawa, że w odbiorze społecznym pozostawienie rozpoznania tego zażalenia w gestii Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ w Warszawie, zostałoby ocenione zdecydowanie krytycznie. Nieprzeniesienie sprawy do innego równorzędnego sądu mogłoby wywołać przeświadczenie o uchybieniu zasadzie bezstronności. Takich sytuacji, godzących w autorytet wymiaru sprawiedliwości, należy zdecydowanie unikać, mimo że in concreto brak jest danych, które stawiałyby obiektywizm sędziów Sądu właściwego miejscowo pod znakiem zapytania.Z tych względów Sąd Najwyższy przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Grójcu, który położony jest na terenie okręgu Sądu radomskiego, po za apelacją warszawską, a jednocześnie dojazd do tej jednostki będzie dogodny.[J.J.][ał] ‎