II KO 17/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II KO 17/17 POSTANOWIENIE Dnia 11 maja 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Krzysztof Cesarz‎SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie A. B. skazanego z art. 286 § 1 k.k. i innych po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 11 maja 2017 r., kwestii istnienia podstaw do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II AKzw …/17, p o s t a n o w i ł 1. stwierdzić brak podstaw do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II AKzw …/17;

2. kosztami postępowania sądowego obciążyć Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2016 r., sygn. akt XI Kow …/16, Sąd Okręgowy w [...] odmówił udzielenia skazanemu A. B. warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbywania przez niego sumy kar pozbawienia wolności. Po rozpoznaniu zażaleń wniesionych przez skazanego i jego obrońcę Sąd Apelacyjny w [...], postanowieniem z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II AKzw ../17, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.W piśmie z dnia 20 marca 2017 r., adresowanym do Sądu Najwyższego, skazany zasygnalizował potrzebę wznowienia opisanego wyżej postępowania i uchylenia orzeczenia Sądu Apelacyjnego w [...] ze względu na zaistnienie bezwzględnych powodów uchylenia orzeczenia przewidzianych w art. 439 § 1 pkt 10 i 11 k.p.k.

Powyższych uchybień skazany dopatruje się w fakcie, że pomimo złożonego wniosku, nie został on sprowadzony na posiedzenie odwoławcze, na którym nie wysłuchano także jego obrońcy. Według skazanego, zgodnie z art. 451 k.p.k., w przypadku zaniechania sprowadzenia skazanego pozbawionego wolności na posiedzenie sądu, udział obrońcy w tej czynności staje się obowiązkowy.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.W rozważanej sprawie brak jest sygnalizowanych przez skazanego podstaw do wznowienia postępowania z urzędu. Zgodnie z art. 542 § 3 k.p.k. postępowanie wznawia się z urzędu tylko w razie ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k., co oznacza, że badanie sprawy w tym trybie ogranicza się do kwestii ewentualnego wystąpienia tzw., bezwzględnych przyczyn uchylenia orzeczenia wskazanych w tym przepisie.

Powoduje to również, że inne wywody skazanego, zawarte w jego piśmie, dotyczące sposobu procedowania oraz oceny trafności zapadłego orzeczenia, jawią się, jako bezprzedmiotowe.W świetle art. 439 § 1 pkt 10 i 11 k.p.k. orzeczenie należy uchylić niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów jeżeli oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.k., lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy (pkt 10) lub gdy sprawę rozpoznano podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa.Z analizy akt sprawy wynika, że nie zachodził w niej przypadek obrony obligatoryjnej, przewidzianej w przepisach art. 79 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 80 (brak było wątpliwości co do poczytalności skazanego, sąd nie stwierdził istnienia innych okoliczności utrudniających obronę, nie chodziło również o sytuację, w której toczyło się postępowanie przed sądem okręgowym w sprawie o zbrodnie).

Ponadto, kwestie obrony obligatoryjnej uregulowane są w postępowaniu wykonawczym odrębnie w art. 8 k.k.w. Skazany ustanowił obrońcę w osobie adwokata J. M., który zawiadomiony o terminie posiedzenia przed Sądem pierwszej instancji nie wziął w nim udziału, ponieważ skazany „zwolnił” go z tego obowiązku (k – 153, 156 i 168 akt XI Kow ../16). Obrońca ten sporządził zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego, nie uczestniczył jednak, będąc zawiadomiony prawidłowo, w posiedzeniu Sądu odwoławczego (k – 229 akt II AKzw …/17).

W toku postępowania odwoławczego skazany złożył wniosek o doprowadzenie go na posiedzenie Sądu Apelacyjnego (k – 179). Postanowieniem z dnia 1 lutego 2017 r. (k – 212) Sąd ten wniosku skazanego nie uwzględnił uznając, że skazany miał możliwość wypowiedzenia się przed Sądem pierwszej instancji, swoje stanowisko przedstawił w zażaleniu, a nadto ma obrońcę, zatem jego interesy będą należycie reprezentowane.W świetle powyższych okoliczności i obowiązującego prawa, nie zachodzą przesłanki uchylenia orzeczenia związane z faktem, że obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy lub że sprawę rozpoznano pod nieobecność oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa.Kodeks karny wykonawczy jest odrębnym aktem prawnym, co oznacza, że autonomicznie reguluje poszczególne instytucje procesowe.

W świetle art. 1 § 2 k.k.w. w postępowaniu wykonawczym przepisy Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio jedynie w kwestiach nieuregulowanych w k.k.w. Oddział 2 Rozdziału IV Kodeksu karnego wykonawczego reguluje sądowe postępowanie wykonawcze, w tym kwestie stawiennictwa stron ich pełnomocników na posiedzenie sądowe. Zgodnie z art. 22 § 1 k.k.w. prokurator, skazany oraz jego obrońca, sądowy kurator zawodowy, pokrzywdzony, a także inne osoby, mają prawo wziąć udział w posiedzeniu, gdy ustawa tak stanowi. Prawo skazanego i jego obrońcy do wzięcia udziału w posiedzeniu sądu penitencjarnego, dotyczącym kwestii warunkowego zwolnienia, wynika z art. 161 § 1 k.k.w.

Z kolei z art. 22 § 1 zdanie drugie wynika, że w posiedzeniu sądu wyższej instancji mają prawo wziąć udział osoby, którym przysługuje prawo do udziału w posiedzeniu sądu pierwszej instancji. Rzecz jednak w tym, że prawo do wzięcia udziału w posiedzeniu nie przeradza się w obecność obowiązkową. W przepisie art. 23 § 1 k.k.w. stwierdza się wprost, że sąd może zarządzić sprowadzenie skazanego na posiedzenie sądu.Reasumując stwierdzić trzeba, że skazany miał obrońcę w postępowaniu wykonawczym, w sprawie nie zachodził przypadek obrony obligatoryjnej, udział skazanego i jego obrońcy w posiedzeniu sądu odwoławczego nie był obowiązkowy, a wobec uregulowania omawianych kwestii w Kodeksie karnym wykonawczym, wbrew stanowisku skazanego, przepis art. 451 k.p.k. nie miał w rozważanej sprawie zastosowania.

Uzasadniło to stwierdzenie, że w sprawie brak jest podstaw do wznowienia postepowania z urzędu.Kierując się powyższym orzeczono, jak na wstępie. kc