II KO 148/24 · Sąd Najwyższy

II KO 148/24 POSTANOWIENIE Dnia 12 grudnia 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie E.C., po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 12 grudnia 2024 r., wniosku SSN X. Y. o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu sprawy, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego X. Y. od udziału w rozpoznaniu sprawy II KO 148/24.

UZASADNIENIE

Do Sądu Najwyższego w sprawie E.C. o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie wpłynął wniosek Sądu Okręgowego w Radomiu w trybie art. 37 k.p.k., zawarty w postanowieniu z dnia 10 października 2024 r., II Ko 42/24. Sprawa zainicjowana tym wnioskiem została zarejestrowana pod sygn. akt II KO 148/24 i przydzielona do rozpoznania SSN X. Y.Pismem z dnia 20 listopada 2024 r. SSN X. Y. złożył wniosek o wyłączenie go od udziału w rozpoznaniu sprawy II KO 148/24. Uzasadnił go tym, że wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie E.C. wniosła adw.

B.Ś. działająca z substytucji adw. J.D., który reprezentuje Sędziego X. Y. w postępowaniu o pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej, zarejestrowanej w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. akt I DI 20/21. Wnioskodawca podkreślił, że zdaje sobie sprawę, że postępowanie prowadzone w trybie art. 37 k.p.k. jest postępowaniem incydentalnym, tym niemniej rozstrzygnięcie zarówno pozytywne, jak i negatywne w zakresie sądu właściwego do rozpoznania sprawy może mieć istotne znaczenie dla interesów prawnych stron postępowania, w tym zwłaszcza wnioskodawcy dochodzącego od Skarby Państwa roszczeń o charakterze odszkodowania i zadośćuczynienia.

W tej sytuacji, skoro działanie procesowe reprezentanta procesowego Sędziego X. Y., tj. adw. J.D. w tej sprawie jest nadal możliwe, gdyż udzielił on adwokatowi sporządzającemu wniosek jedynie substytucji procesowej, to procedowanie przez SSN X. Y. w tej sprawie mogłoby zrodzić w odczuciu społecznym, a więc w wymiarze obiektywnym, wątpliwości co do zachowania obiektywizmu i niezawisłości przy rozpoznawaniu tej sprawy.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek okazał się zasadny.Sędzia podlega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Dla oceny tego, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k. są zasadne, konsekwentnie w orzecznictwie nakazuje się przeprowadzenie testu przeciętnego obserwatora. Ma on polegać na przyjęciu, że przyczyna podana we wniosku o wyłączenie sędziego jest uzasadniona, jeżeli jest ona w stanie wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego u nieuprzedzonego w jakimkolwiek kierunku przedstawiciela społeczeństwa (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 18 marca 2009 r., IV KK 380/08; z dnia 8 lutego 2011 r., V KK 227/10).Występując z wnioskiem o wyłączenia od udziału w tej sprawie, SSN X.

Y. przekonująco uzasadnił swoje żądanie. Za uwzględnieniem tego wniosku przemawia to, że SSN X. Y. miałby rozstrzygać w sprawie, w której reprezentantem jednej ze stron procesowych jest adwokat, który reprezentował go w postępowaniu o pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. W takim wypadku w odbiorze zewnętrznym możliwe jest pojawienie się uzasadnionego przypuszczenia, że pomiędzy sędzią a reprezentującym go adwokatem zaistniały relacje współpracy i sympatii, które podają w wątpliwość zdolność sędziego do bezstronnego orzekania w sprawie, w której ten adwokat występuje.Powyższej konstatacji nie zmienia fakt, że niniejsza sprawa dotyczy wniosku Sądu Okręgowego w Radomiu o przekazanie sprawy w trybie art. 37 k.p.k., a więc jest wyłącznie postępowaniem wpadkowym, a nie orzekaniem w głównym nurcie procesu, czy też co do zasadności nadzwyczajnego środka zaskarżenia.

Należy przyznać rację argumentacji Sędziego wnioskodawcy, że rozstrzygnięcie w tej sprawie, tj. rozpoznanie wniosku w trybie art. 37 k.p.k., może mieć istotne znaczenie dla stron postępowania dotyczącego odpowiedzialności Skarbu Państwa w formie odszkodowania i zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie, zwłaszcza z punktu widzenia możliwości korzystania przez nie z uprawnień procesowych (w tym do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy).Jedynie na marginesie wypada dostrzec, że z uwagi na stosunek pełnomocnictwa pomiędzy adw.

J.D. a SSN X. Y., Sędzia wnioskodawca był już wyłączany od udziału w sprawach, w których występował jego pełnomocnik w postępowaniu o pociągnięcie do odpowiedzialności karnej (por. m.in.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2021 r., V KO 41/21).Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej postanowienia.[WB]r.g. ‎