II KO 126/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II KO 126/21 POSTANOWIENIE Dnia 9 marca 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Eugeniusz Wildowicz (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Barbara Skoczkowska‎SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie M. C. skazanego z art. 284 § 2 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 9 marca 2022 r., wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania karnego zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…)z dnia 24 marca 2017 r., sygn. akt II AKa (…), zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 27 lipca 2016 r., sygn. akt V K (…), 1. oddala wniosek, 2. obciąża skazanego M. C. kosztami sądowymi postępowania o wznowienie, w tym wydatkami w kwocie 20 (dwudziestu) złotych.

UZASADNIENIE

M. C. został skazany wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dnia 27 lipca 2016 r., sygn. akt V K (…), za szereg przestępstw wyczerujących dyspozycję art. 278 § 1 k.k., 278 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k., art. 296 § 1 i 2 k.k., art. 284 § 2 k.k., art. 284 § 2 k.k. w zb. z art. 271 § 1 i 3 k.k. i art. 276 k.k. Wyrokiem z dnia 24 marca 2017 r., sygn. akt II AKa (…), Sąd Apelacyjny w (…):- uniewinnił M. C. od popełnienia przestępstwa przypisanego mu w pkt. V wyroku Sądu Okręgowego, kwalifikowanego z art. 284 § 2 k.k. oraz uchylił obciążający go obowiązek naprawienia szkody poprzez dokonanie wpłaty kwoty 46.920 zł na rzecz spółki J. sp. z o.o. pokrzywdzonej tym czynem,- zmodyfikował opis czynu zawartego w pkt VI wyroku;- w pozostałej części wyrok wobec oskarżonego M.

C. utrzymał w mocy. W dniu 9 grudnia 2021 r. obrońca M. C. wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego tym wyrokiem w związku z treścią wydanego przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w dnia 16 listopada 2021 r. wyroku w sprawach połączonych od C-748/19 do C-745/19, domagając się uchylenia wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 24 marca 2017 r., sygn. akt II AKa […] w zakresie pkt I ppkt. 2, pkt II i pkt III oraz przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu w […] do ponownego rozpoznania. W pisemnej odpowiedzi na tak sformułowany wniosek obrońcy, prokurator Prokuratury Krajowej wniosła o jego oddalenie.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 540 § 3 k.p.k., wskazanego przez obrońcę jako podstawa prawna wniosku o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie, postępowanie karne wznawia się na korzyść oskarżonego, gdy taka potrzeba wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Jednym z organów, o których mowa w tym przepisie, jest Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej TSUE). Trybunał ten wydał w dniu 16 listopada 2021 r. w sprawach połączonych od C-748/19 do C-745/19 orzeczenie, w którym krytycznie odnosi się do polskich regulacji dotyczących delegowania sędziów, podnosząc, że dają one organowi władzy wykonawczej - Ministrowi Sprawiedliwości - możliwość wywierania wpływu na delegowanych sędziów, co w efekcie może budzić wątpliwości odnośnie do ich niezawisłości.

W ocenie obrońcy orzeczenie to skutkuje potrzebą wznowienia na korzyść M. C. postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 24 marca 2017 r., sygn. akt II AKa (...), z racji na obecność w składzie orzekającym sędzi Sądu Okręgowego A. R. delegowanej przez Ministra Sprawiedliwości na podstawie art. 77 § 1 PUSP. Pogląd ten jednak nie zasługuje na aprobatę. Mimo dostrzeżenia i zaakcentowania wad przepisów regulujących delegacje sędziowskie w Polsce, jednocześnie stojąc na straży zgodności prawa krajowego z prawem unijnym, TSUE nie pozostaje obojętny na zasadę powagi rzeczy osądzonej.

Organ ten w licznych judykatach podkreśla znaczenie tej zasady tak w porządku prawnym Unii Europejskiej, jak i krajów członkowskich. Wyraża przekonanie, że dla zapewnienia stabilności prawa i stosunków prawnych oraz prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości istotne jest, aby prawomocne orzeczenia sądowe były co do zasady niepodważalne. W myśl tej zasady prawo Unii Europejskiej nie zobowiązuje sądu Państwa członkowskiego do zaprzestania stosowania krajowych zasad proceduralnych, nadających powagę rzeczy osądzonej danemu orzeczeniu, nawet jeśli umożliwiłoby to usunięcie sytuacji w porządku krajowym, która jest niezgodna z prawem.

W konsekwencji nie wymaga, aby w celu uwzględnienia wykładni określonego przepisu tego prawa, przyjętej przez Trybunał po wydaniu orzeczenia posiadającego powagę rzeczy osądzonej, sąd krajowy był co do zasady zobowiązany do zmiany prawomocnego orzeczenia – na przykład w wyniku wznowienia postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt II KK 484/21 i powołane tam orzecznictwo). Sąd Najwyższy stoi zatem na stanowisku, że wskazany wyżej wyrok TSUE z dnia 16 listopada 2021 r. nie daje samoistnej podstawy do wzruszenia prawomocnego przed tą datą orzeczenia wydanego przez sąd, w którego składzie zasiadał sędzia delegowany przez Ministra Sprawiedliwości na podstawie kwestionowanych przez TSUE przepisów krajowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt II KK 379/20).

Wyrok TSUE ma więc tego rodzaju znaczenie przede wszystkim pro futuro. Wniosek obrońcy nie zasługuje na uwzględnienie zarówno z perspektywy przewidzianej w art. 540 § 3 k.p.k., jak i jako sygnalizacja uchybienia o charakterze bezwzględnej przyczyny odwoławczej, badanego z urzędu – o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Zgodnie z ugruntowanym poglądem Sądu Najwyższego, w myśl wyżej zaprezentowanych rozważań, fakt zasiadania w składzie orzekającym sędziego delegowanego na podstawie delegacji ministerialnej, spełniającej kryteria ustawowe, nie świadczy o nienależytej obsadzie sądu w myśl art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Uchybienie o jakim mowa w tym przepisie powstaje wtedy, gdy sędzia nie ma w ogóle delegacji do orzekania w danym sądzie albo gdy delegacja ta nie spełnia ustawowych wymogów warunkujących ważność i skuteczność aktu delegowania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt IV KK 12/18, por. także orzecznictwo dotyczące delegowania sędziego na czas pełnienia funkcji prezesa sądu - wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2021 r., sygn. akt IV KK 70/21; z dnia 6 lipca 2021r., sygn. akt IV KK 295/21; z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt II KK 208/20; z dnia 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt IV KK 152/21; z dnia 2 września 2021 r., sygn. akt V KS 24/21; z dnia 9 września 2021 r., sygn. akt IV KK 384/21; z dnia 16 września 2021 r., sygn. akt IV KK 256/21; z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt II KO 18/21; z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt V KK 536/21; z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt IV KK 133/20; z dnia 26 stycznia 2022r., sygn. akt V KK 101/21; z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt II KK 208/20 oraz z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt II KO 18/21).

Tego typu sytuacja na gruncie niniejszej sprawy nie wystąpiła, a zatem należy uznać, że sędzia Sądu Okręgowego A. R. była legitymowana do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w (…) w sprawie o sygn. akt II AKa (…), toteż nie doszło do zaistnienia uchybienia w postaci nienależytej obsady sądu. Ponieważ podniesiona we wniosku o wznowienie argumentacja nie zasługiwała na uwzględnienie, przedmiotowy wniosek należało oddalić, na podstawie art. 639 k.p.k. kosztami postępowania wznowieniowego obciążając skazanego. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.