II KO 121/23 · Sąd Najwyższy

II KO 121/23 POSTANOWIENIE Dnia 19 października 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Dziergawka w sprawie A. K., podejrzanego o czyn z art. 178a § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 19 października 2023 r., wniosku Sądu Rejonowego w Chełmie z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt II Kp 229/23, o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario p o s t a n o w i ł: nie uwzględnić wniosku UZASADNIENIESąd Rejonowy w Chełmie postanowieniem z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt II Kp 229/23, zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy A.

K., podejrzanego o czyn z art. 178a § 1 k.k., innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Uzasadniając swój wniosek wskazał, że stroną postępowania jest stały biegły sądowy z zakresu techniki i ruchu drogowego, który wielokrotnie wykonywał opinie na zlecenie Sądu Rejonowego w Chełmie, co zdaniem tego Sądu mogłoby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w zakresie orzekania w tej sprawie. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.Wniosek Sądu Rejonowego w Chełmie o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać należy, że instytucja określona w art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy, zaś odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, iż pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Przekazanie sprawy w omawianym trybie może nastąpić tylko wtedy, gdy w sposób realny występują okoliczności, które mogą stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania sprawy w danym sądzie.

Muszą one być na tyle doniosłe, aby należycie uzasadnić odstąpienie od podporządkowania się normie stanowiącej konkretyzację zasady wynikającej z art. 45 Konstytucji i art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w postaci obowiązku rozpoznania sprawy przez właściwy, określony ustawą, sąd. Jednocześnie zbyt szerokie stosowanie wskazanej instytucji może spowodować skutki wręcz sprzeczne z ratio legis powołanego przepisu, osłabiając poczucie zaufania nie tylko do konkretnego sądu, lecz również do całego wymiaru sprawiedliwości (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2000 r., II KO 156/00, Prok. i Pr. 2001, Nr 1, poz. 9).Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż argumenty zawarte w uzasadnieniu wniosku Sądu meriti nie stanowią, w ocenie Sądu Najwyższego, takich okoliczności, które nasuwałyby wątpliwości odnośnie braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy w sądzie właściwym.

Fakt urzędowej znajomości osoby podejrzanej, będącej biegłym sądowym, z sędzią czy prokuratorem, nie może stanowić o istnieniu uzasadnionej obawy co do braku bezstronności orzekających w sprawie sędziów, zwłaszcza, że sprawa dotyczy rozpoznania zażalenia podejrzanego na postanowienie prokuratora o zatrzymaniu prawa jazdy. Służbowy niejako charakter kontaktów A. K. z Sądem Rejonowym w Chełmie, nie może podważać obiektywizmu sądu i nie stanowi zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości. Biegły bowiem z racji posiadanych wiadomości specjalnych, będący niezależnym uczestnikiem postępowania, nie opowiada się za żadną ze stron, a jedynie dostarcza sądowi żądanych wiadomości.

W tym zakresie podzielić należy stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w postanowieniach z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. IV KO 46/13, z dnia 17 maja 2023 r., sygn. V KO 43/23. Podnoszone przez Sąd I instancji argumenty związane z długim okresem i regularnością wyżej opisanych kontaktów zawodowych, bez wskazania szczególnych, dodatkowych okoliczności lub powiązań, które przekroczyłyby ramy znajomości typowo zawodowej i stały się kontaktami innego rodzaju (np. relacjami osobistymi, przyjacielskimi czy koleżeńskimi), nie stanowią wystarczającej podstawy do zastosowania instytucji określonej w art. 37 k.p.k. i przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu.

Nawet zaś w sytuacji bliskiego zacieśnienia opisanych kontaktów zawodowych, istnieją stosowne regulacje procesowe, mogące usunąć wątpliwości co do bezstronnego rozpoznania sprawy - i to te mechanizmy powinny być wykorzystane w pierwszej kolejności (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. IV KO 46/13). Mając powyższe okoliczności na uwadze, orzeczono jak w sentencji postanowienia.[SOP] [ał]