II KO 100/24 · Sąd Najwyższy

II KO 100/24 POSTANOWIENIE Dnia 27 sierpnia 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Błaszczyk po rozpoznaniu sprawy A. K. i 13 innych na posiedzeniu w dniu 27 sierpnia 2024 r., wniosku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, VIII Wydział Karny z dnia 19 lipca 2024 r., sygn. akt VIII AKa 145/24 o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu do rozpoznania na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł przekazać sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu do rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 19 lipca 2024 r., w sprawie o sygn. akt VIII AKa 145/24, Sąd Apelacyjny w Warszawie wystąpił w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania w postępowaniu odwoławczym innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Sąd ten wskazał, że postępowanie odwoławcze w sprawie VIII AKa 145/24 toczy się na skutek uchylenia przez Sąd Najwyższy wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2021 r., sygn. akt II AKa 152/20. Uchylenie wyroku w sprawie II KK 263/23 w trybie kasacyjnym (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2024 r.) nastąpiło w oparciu o ziszczenie się bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (z uwzględnieniem także regulacji zawartej w przepisie art. 435 k.p.k.).

Wobec powiązania materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie z materiałem dowodowym zawartym w innej sprawie rozpoznawanej pierwotnie w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie, zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. wobec możliwości zaistnienia wątpliwości co do bezstronności sędziów, z losowania zostali już wyłączeni prawie wszyscy sędziowie orzekający w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie (sprawa II AKa 391/21). Rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek Sądu Apelacyjnego w Warszawie jest zasadny.Instytucja prawna określona w art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy, zaś odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, iż pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości.

Celem art. 37 k.p.k. jest zabezpieczenie obiektywizmu i bezstronności sądu ale dopiero wówczas, gdy inne instytucje służące temu celowi, np. wyłączenie sędziego, są niewystarczające. Instytucja forum extraordinatum nie ma charakteru alternatywnego względem instytucji wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy z uwagi na istnienie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności (art. 41 § 1 k.p.k.), a w wypadku, w którym ze względu na wyłączenie sędziów rozpoznanie sprawy w danym sądzie okazałoby się niemożliwe - także regulacji art. 43 k.p.k. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 2023 r., IV KO 57/23).Przepis art. 43 k.p.k. mógłby ewentualnie znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie – jednak dobra wymiaru sprawiedliwości należy upatrywać w przedmiotowej sprawie w tym, że konieczność zapewnienia należytego profesjonalizmu przy realizacji kontroli nad orzeczeniem sądu pierwszej instancji oznacza, iż nie jest możliwe (a w niniejszej sprawie nie jest celowe) wyznaczenie do jej rozpoznania sędziów orzekających w sprawach innych niż karne (niewątpliwa złożoność przedmiotowa i podmiotowa sprawy karnej).W postępowaniu doszło bowiem w istocie do sytuacji, w której sędziowie orzekający w pionie karnym Sądu zostali już wyłączeni od rozpoznawania sprawy II AKa 391/21, powiazanej przedmiotowo ze sprawą VIII AKa 145/24 na skutek wniosków składanych przez sędziów, bądź obrońców oskarżonych.

Zasadniczym elementem „dobra wymiaru sprawiedliwości” w rozumieniu art. 37 k.p.k. jest zaś potrzeba zapewnienia przeprowadzenia rzetelnego procesu karnego, który zakończy się w rozsądnym terminie i będzie prowadzony przed bezstronnym i obiektywnym sądem (podkreślenie – SN), gwarantującym prawidłową realizację praw uczestników postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 sierpnia 2023 r., IV KO 61/23). Okoliczności faktyczne przedstawione przez wnioskujący Sąd przemawiają za przekazaniem niniejszej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu w postępowaniu odwoławczym.

Występujący w sprawie kontekst sytuacyjny (układ procesowy) powoduje, że z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości jest rzeczą niepożądaną, aby w przedmiotowej sprawie orzekali w szczególności sędziowie wnioskującego Sądu należący do innych niż karne wydziałów (obecnie dopiero trwa sanacja zaistniałego stanu rzeczy przez sukcesywne delegowanie sędziów Sądów Okręgowych orzekajacych w sprawach karnych do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie). Trafnie wskazał Sąd wnioskujący, iż nastąpiło już przekazanie przez Sąd Najwyższy sprawy II AKa 391/21 (postanowienie z dnia 15 listopada 2023 r., II KO 133/23) do rozpoznania w postępowaniu odwoławczym innemu sądowi równorzędnemu (Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu).

Sprawa II AKa 391/21 nie została jeszcze przekazana do Sądu wyznaczonego (pismo Przewodniczącego Wydziału II Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2024 r. wydanego w sprawie II KK 263/23 – k. 25 akt SN). Dlatego też Sąd Najwyższy uznał, że - w zaistniałej sytuacji - przekazanie sprawy winno nastąpić także, konsekwentnie, do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu.W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji.[PGW][ms] ‎