II KKN 569/97 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II KKN 569/97

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 września 2000 r.

Sąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna na rozprawie w składzie

następującym:

Przewodniczący: SSN - Marek Sokołowski (spraw.)

Sędziowie:

Halina Gordon-Krakowska

Henryk Gradzik

Protokolant: Teresa Jarosławska

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Józefa Gemry

po rozpoznaniu w dniu 5 września 2000 r.

sprawy B. K. Ż. skazanego z art. 18 § 2 kk z 1969 r. w zw. z art. 265 § 2 kk

z 1969 r.

i M. Ż. skazanego z art. 265 § 2 kk z 1969 r.

z powodu kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanych

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w S.

z dnia 1 października 1997 r., sygn. II Ka […]

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W.

z dnia 7 lipca 1997 r., sygn. II K […]

1. uchyla zaskarżony wyrok i utrzymany nim wyrok Sądu

Rejonowego i B. K. Ż. oraz M. Ż. uniewinnia od zarzuconych

im czynów,

2. kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa,

3. zarządza zwrot kwot po 300 (trzysta) złotych uiszczonych

tytułem opłaty od kasacji na rzecz B. K. Ż. i M. Ż.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w W. wyrokiem z dnia 7 lipca 1997 r. sygn. akt II K […]

uznał:

I

- B. K. Ż. za winnego tego, że : „w dniu 2 czerwca 1995 r. w W. woj. […]

pomógł M. P. w przerobieniu zaświadczenia o przyjęciu samochodu osobowego

marki M. […] przez M. Ż. w jego warsztacie ślusarsko – samochodowym

w ten sposób, że po sporządzeniu tego zaświadczenia przez M. P. przekazał je

M. Ż., który podpisał się własnoręcznie na nim, potwierdzając, że zostało ono

sporządzone 16 maja 1995 r. oraz, że w tym samym dniu przyjął od M. P.

pojazd do kasacji, podczas gdy samochód przyjął do kasacji w terminie

późniejszym, przy czym zaświadczenie to ponownie przekazał M. P.,

a ten przedłożył je Komornikowi Sądu Rejonowego w W.” przyjmując, że jest

to wypadek mniejszej wagi – to jest przestępstwa z art. 265 § 2 kk z 1969 r.

w zw. z art. 18 § 2 kk z 1969 r. i za to skazał go na karę 1.000 zł grzywny,

II

- M. Ż. za winnego tego, że „w dniu 2 czerwca 1995 r. w W. woj. […]

podrobił zaświadczenie o przyjęciu samochodu osobowego marki M. […]

do rozbiórki we własnym warsztacie ślusarsko – samochodowym w ten sposób,

że podpisał się własnoręcznie na sporządzonym maszynowo przez M. P.

zaświadczeniu oraz opieczętował je pieczątką swojego warsztatu potwierdzając

tym, że zostało ono sporządzone 16 maja 1995 r. oraz, że w tym samym dniu

przyjął od M. P. pojazd do kasacji, podczas gdy samochód przyjął do kasacji

w terminie

późniejszym,

po

czym

zaświadczenie

zostało

przedłożone

Komornikowi Sądu Rejonowego w W.” przyjmując, że jest to wypadek

mniejszej wagi – to jest przestępstwa z art. 265 § 2 kk z 1969 r. i za to skazał go

na karę 1.000 zł grzywny.

Oskarżeni w sporządzonych osobiście apelacjach wnieśli o zmianę tego

wyroku i uniewinnienie ich, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

Sąd Wojewódzki w S. wyrokiem z dnia 1 października sygn. akt

II Ka […] – po rozpoznaniu apelacji oskarżonych – utrzymał w mocy

zaskarżony wyrok.

Wyrok ten zaskarżył kasacją obrońca oskarżonych zarzucając: „rażące

naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 18 § 2 kk w zw. z art. 265 § 2

kk w odniesieniu od oskarżonego B. Ż. i art. 265 § 2 kk w odniesieniu do M. Ż.,

przez zastosowanie tych przepisów do czynów I i II z aktu oskarżenia, podczas

gdy nie znajduje to żadnego uzasadnienia w zebranym w sprawie materiale

dowodowym, gdyż zachowanie obu oskarżonych nie wyczerpuje znamion czynu

zabronionego ...”. W konkluzji obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu

skargi jej Autor podnosi, że czyny przypisane oskarżonym (tak jak to ujęto

w akcie oskarżenia i sentencji wyroku sądu pierwszej instancji) nie wypełniają

znamion czynu zabronionego określonego w art. 265 kk z 1969 r.

Dokument podrobiony, to taki, który nie pochodzi od osoby w imieniu której

został sporządzony, a przerobiony to taki, który został zmieniony przez osobę

nieuprawnioną. Z ustaleń sądów (opisu czynu) wynika natomiast, iż oskarżony

M. Ż. we własnym imieniu sporządził zaświadczenie dotyczące prowadzonego

przez niego warsztatu i treść tego zaświadczenia nigdy nie została zmieniona.

Rozstrzygając sprawę Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest zasadna i w pełni należy podzielić argumenty przytoczone na

jej uzasadnienie.

Przestępstwo określone w art. 265 kk z 1969 r. (identycznie jak w art. 270

kk z 1997 r.) może być popełnione w dwojaki sposób. Jeden polega na nadaniu

pismu pozorów dokumentu w celu wywołania wrażenia, że zawarta w nim treść

pochodzi od wymienionego w nim wystawcy, podczas gdy w rzeczywistości tak

nie jest (podrobienie). Drugi polega na tym, że sprawca zmienia treść

istniejącego, autentycznego dokumentu (przerobienie).

Zgodnie z opisem czynów w sentencji wyroku sądu pierwszej instancji

(odpowiadającym w tej części zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu)

„zaświadczenie”, które miało stanowić przedmiot przestępstwa zostało

sporządzone w imieniu oskarżonego M. Ż., przez niego podpisane

i potwierdzone pieczęcią jego zakładu. Treść tego „zaświadczenia” pochodzi

od wykazanego w nim wystawcy (oskarżonego) niezależnie od tego kto

na maszynie do pisania przygotował to pismo. Z opisu przypisanych

oskarżonym czynów wynika też, treść omawianego zaświadczenia nigdy

nie została zmieniona. Tak więc opis przypisanych oskarżonym czynów

wyklucza, by uznać je za wyczerpujące znamiona przestępstwa z art. 265 kk

z 1969 r. (fałszerstwo dokumentu).

Czyny jakie przypisane zostały oskarżonym nie wyczerpują też znamion

innego przestępstwa. W uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego zawarte jest

stwierdzenie „oskarżony M. Ż. swoim działaniem wyczerpał dyspozycję 265 kk

gdyż wystawił fałszywe zaświadczenie ..... Oskarżony B. Ż. udzielając pomocy

w wystawieniu tego zaświadczenia wyczerpał dyspozycję art. 18 § 1 kk

w zw. z art. 265 kk”. Wynika z tego, że w wykładni przyjętej w tym wyroku

nie ma różnicy pomiędzy fałszerstwem dokumentu (art. 265 kk z 1969 r.)

a poświadczeniem nieprawdy (art. 266 kk z 1969 r.). Taki pogląd – rażąco

naruszający prawo materialne – zaaprobował sąd odwoławczy utrzymując

w mocy wyrok Sądu Rejonowego.

Zauważyć tu należy, że podmiotem przestępstwa określonego w art. 266

kk z 1969 r. (podobnie jak w art. 271 kk z 1997 r.) może być „funkcjonariusz

publiczny lub inna osoba upoważniona do wystawienia dokumentu”, a nie ma

podstaw by uznać oskarżonego M. Ż. za spełniającego to kryterium,

zaś dokument mający stanowić przedmiot przestępstwa zawiera oświadczenie

oskarżonego, że zawarł cywilnoprawną umowę o dzieło (por. wyroki Sądu

Najwyższego: z dnia 29.10 1998 r. sygn. IV KKN 128/97, Prok. i Pr. 1999/3/9, z

dnia 24.10.1996 r. sygn. V KKN 147/96,

OSNKW

1997/1-2/8,

z

dnia

09.10.1996 r. V KKN 63/96 OSP 1998/7-8/147, oraz uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 12.03.1996 r. sygn. I KZP 39/95, OSNKW 1996/3-4/17).

W tym stanie, gdy czyny przypisane oskarżonym nie wyczerpują znamion

przestępstwa, należało na podstawie art. 537 § 2 kpk uniewinnić oskarżonych.

O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 527 § 4 kpk i art. 632

pkt 2 kpk.

Przewodniczący: SSN (Marek Sokołowski)

Sędziowie: SN (Halina Gordon-Krakowska)

(Henryk Gradzik)

aw

f/ak