II KKN 325/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II KKN 325/98

POSTANOWIENIE

Dnia 17 stycznia 2001 r.

Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie

następującym:

Przewodniczący: SSN Elżbieta Sadzik (spraw.)

Sędziowie: SN

Edward Matwijów

SN

Marek Sokołowski

Protokolant: Katarzyna Głodowska

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Józefa Gemry

po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2001 r.

sprawy J. P.

skazanego z art. 22 mkk – w przedmiocie odtworzenia akt

z powodu kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego (SK V […])

od postanowienia Sądu Rejonowego w B.

z dnia 3 listopada 1992 r., sygn. II Ko […]

pozostawia kasację bez rozpoznania, a kosztami sądowymi

postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Pełnomocnik J. P. złożył w dniu 18 lipca 1992 r. do Sądu Rejonowego

w B. wniosek o odtworzenie zniszczonych akt b. Sądu Powiatowego w B.

w sprawie Kp […] w celu wniesienia rewizji nadzwyczajnej na korzyść

wymienionego J. P..

Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z dnia 3 listopada 1992 r. sygn. akt

II Ko […], po przeprowadzeniu dowodu z kserokopii zapisu w repertorium tego

Sądu, częściowo odtworzył akta sprawy, a to:

1) sentencję wyroku Sądu Powiatowego w B. z dnia 27 września 1968 r.

sygn. akt Kp […] ustalając, że J. P. skazany został tym wyrokiem na mocy

art. 23 § 1 mkk i art. 47 kk na kary dwukrotnie po 4 lata więzienia i utratę

praw publicznych i obywatelskich na 4 lata oraz na mocy art. 263 § 1 kk na karę

dwa razy po 6 miesięcy więzienia;

2) sentencję wyroku Sądu Wojewódzkiego Ośrodek w P. z dnia

14 stycznia 1969 r. sygn. akt […] ustalając, że wyrokiem tym zmieniono

kwalifikację prawną czynów w pkt. I i II oskarżenia oraz wymiar kary za te

czyny w ten sposób, że stanowią przestępstwo z art. 22 mkk i za każdy z nich

wymierzono karę po 2 lata więzienia, a nadto z mocy art. 31 kk orzeczono

karę łączną w rozmiarze 2 lat 6 miesięcy więzienia, zaś w pozostałej części

wyrok sądu pierwszej instancji utrzymani w mocy.

W postanowieniu nie odtworzono opisu czynów przypisanych skazanemu,

nie poszerzono bowiem, choćby z urzędu, materiału dowodowego będącego

podstawą odtworzenia np. o wyjaśnienie skazanego, zeznania jego ówczesnego

obrońcy, względnie innych osób.

Postanowienie uprawomocniło się bez postępowania odwoławczego.

Od postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia 3 listopada 1992 r.

kasację wniósł na korzyść J. P. Prokurator Generalny, na podstawie art. 3 ust. 1

ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. (Dz. U. Nr 89, poz. 443), Zarzucił w niej

rażącą obrazę art. 146 kpk z 1969 r. polegającą na wadliwym odtworzeniu akt

w zakresie niewystarczającym obecnie do przeprowadzenia kasacji w tej

sprawie; wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia o odtworzeniu akt

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B..

W uzasadnieniu kasacji Prokurator Generalny wskazał, że Sąd Rejonowy

nie odtworzył w zaskarżonym postanowieniu opisu czynów przypisanych

skazanemu, a bez tego kontrola prawidłowości odtworzonych orzeczeń nie

byłaby możliwa w drodze nadzwyczajnego środka odwoławczego.

Na

rozprawie

kasacyjnej

przed

Sądem

Najwyższym

prokurator

Prokuratury Krajowej wniósł o uwzględnienie kasacji, jakkolwiek zastrzegł swe

wątpliwości co do dopuszczalności kasacji.

Sąd Najwyższy zważył co następuje;

Sąd Rejonowy w B. w postanowieniu z dnia 3 listopada 1992 r.

prawidłowo i zgodnie z przeprowadzonym dowodem odtworzył sentencje

wyroków wydanych w sprawie J. P., nie objął jednak zakresem swego

rozstrzygnięcia

opisu

czynów

przypisanych

skazanemu

odtworzonymi

wyrokami i w tym zakresie orzeczenia nie wydał.

Kasacja Prokuratora Generalnego od tego postanowienia, jakkolwiek

zarzuca mu obrazę art. 146 kpk z 1969 r. (obecnie art. 161 kpk w podobnym

brzmieniu), podnosząc, iż postanowienie nie obejmuje odtworzenia opisu

czynów przypisanych skazanemu, w istocie nie jest skierowane przeciwko

orzeczeniu zawartemu w zaskarżonym postanowieniu, lecz przeciwko

rozstrzygnięciu, które wydane przez Sąd Rejonowy w B. w rzeczywistości

nie zostało.

Zważyć należy, iż art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. (Dz. U.

Nr 89, poz. 443) będący podstawą kasacji Prokuratora Generalnego w niniejszej

sprawie (podobnie jak obecnie jest nią art. 521 kpk) uprawnia określone w nim

podmioty specjalne do zaskarżenia kasacją każdego prawomocnego orzeczenia

kończącego postępowanie sądowe. Rzecz w tym jednak, że postanowienia o

częściowym odtworzeniu akt sprawy dokonanym na podstawie rozdziału 18 kpk

z 1969 r. (obecnie rozdziału 18 kpk z 1997 r.) nie można uznać za orzeczenie

kończące postępowanie sądowe w tym sensie, że nie kończy ono postępowania

w przedmiocie odtworzenia w zakresie o którym dotychczas nie orzeczono.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego rozważano już podobną sytuację,

przy okazji rozstrzygnięcia sprawy na gruncie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o

uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za

działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 34, poz.

149 ze zm.) i wówczas Sąd Najwyższy zlecił właściwemu sądowi, uznając, że są

widoki na odtworzenie dalszych materiałów sprawy „w częściach niezbędnych

do

rozpoznania

rewizji

nadzwyczajnej”,

przeprowadzenie

drugiego

(dodatkowego) postępowania uregulowanego przepisami rozdziału 18 kpk z

1969 r., które powinno być powtórzone, jeżeli dotychczasowy zakres

odtworzenia jest niewystarczający (postanowienie SN z dnia 27.06.1995 r.

WRN 59/95, OSNKW 1995, z. 9-10, poz. 72). Tym samym Sąd Najwyższy

uznał, iż postanowienie w przedmiocie odtworzenia akt, nie uzyskuje

prawomocności materialnej w zakresie, którego dotychczasowe postępowanie

nie obejmowało.

Podobne stanowisko wyrażono w literaturze (J.Grajewski, L.K.Paprzycki,

Kodeks postępowania karnego z Komentarzem, Sopot 2000, s. 235)

stwierdzając, iż „w wypadku ustalenia, że odtworzenie akt jest niemożliwe (...)

sąd ustala, że odtworzenie akt jest niemożliwe. Takie orzeczenie nie stwarza

powagi rzeczy osądzonej, a więc nic nie stoi na przeszkodzie, by w razie

ujawnienia się nowych dowodów, ponownie wszcząć postępowanie w tym

przedmiocie i odtworzyć akta w takim zakresie, w jakim będzie to konieczne i

możliwe na podstawie nowych dowodów”.

Odnosząc powyższe poglądy, które Sąd Najwyższy w składzie

rozpoznającym sprawę podziela do jej realiów, stwierdzić należy, że można

zaskarżyć kasacją postanowienie o częściowym odtworzeniu akt sprawy tylko w

zakresie, w jakim akta tym postanowieniem odtworzone zostały, albowiem tylko

w tym zakresie postanowienie należy uznać za prawomocne orzeczenie

kończące, jakkolwiek incydentalne, postępowanie sądowe. Jeśli natomiast – jak

w niniejszej sprawie – kasacja domaga się poszerzenia treści zaskarżonego

postanowienia o odtworzenie dalszych elementów akt, w tym przypadku o opis

czynów przypisanych skazanemu, o czym nie orzeczono, nie można przyjąć, iż

w tym zakresie dotyczy prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie

sądowe, skoro możliwe jest ponowne dodatkowe postępowanie w przedmiocie

odtworzenia akt. W toku tego postępowania, na podstawie przeprowadzonych w

nim dowodów, można podjąć próbę odtworzenia akt w dalszym zakresie, w

odniesieniu do niniejszej sprawy o opis czynów przypisanych skazanemu.

Z tych względów Sąd Najwyższy uznał kasację Prokuratora Generalnego

za niedopuszczalną i stosownie do treści art. 531 § 1 kpk orzekł o pozostawieniu

jej bez rozpoznania.

Orzeczenie o kosztach sądowych postępowania kasacyjnego oparto o

treść art. 637 § 1 w zw. z art. 636 § 1 kpk.

Przewodniczący: SSN (Elżbieta Sadzik)

Sędziowie SSN: (Edward Matwijów)

SSN (Marek Sokołowski

aw

f/ak