II KKN 185/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II KKN 185/98

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 maja 2001 r.

Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie

następującym:

Przewodniczący: Pierwszy Prezes SN – Lech Gardocki

Sędziowie:

SN – Piotr Hofmański (spr.)

SN – Halina Gordon – Krakowska

Protokolant – Katarzyna Głodowska

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej – Aleksandra Herzoga

po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2001 r.

sprawy A. S.

oskarżonego z art. 259 kk z 1969 r.

z powodu kasacji, wniesionej przez obrońców oskarżonego

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w P.

z dnia 5 grudnia 1997 r., sygn. IV Ka […]

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w B.

z dnia 18 kwietnia 1997 r., sygn. II K […]

1. uchyla zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok

Sadu Rejonowego w B. i uniewinnia oskarżonego od zarzucanego

mu czynu,

2. zarządza na rzecz A. S. zwrot kwoty 300,- zł wniesionej tytułem

opłaty od kasacji,

3. kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia 23 marca 1994 r.,

sygn. II K […], A. S. skazany został za przestępstwo z art. 217 § 2 i 3 kk

z 1969 r., między innymi na karę dodatkową zakazu zajmowania stanowisk

kierowniczych w organach administracji i gospodarki uspołecznione przez okres

5 lat.

Ponieważ A. S., po uprawomocnieniu się wskazanego wyroku, pełnił

funkcję Prezesa Zarządu Fundacji […], a także Dyrektora Biura tej Fundacji,

Sąd Rejonowy w B., wyrokiem z dnia 18 kwietnia 1997 r., sygn. II K […]

uznał go za winnego przestępstwa z art. 259 kk z 1969 r. w związku

z niestosowaniem się do orzeczonego przez sąd zakazu zajmowania stanowiska i

skazał go na karę 3000 zł. grzywny.

Wyrok powyższy zaskarżony został przez obrońcę oskarżonego, jednak

apelacja nie przyniosła rezultatu zamierzonego przez jej autora, albowiem Sąd

Wojewódzki w P., wyrokiem z 5 grudnia 1997 r., sygn. IV Ka […], utrzymał

zaskarżony wyrok w mocy.

Kasację od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego wywiedli obrońcy

A. S.. Podniesiono w niej zarzut obrazy prawa materialnego to jest art. 259 kk

z 1969 r. oraz prawa procesowego, to jest art. 3 § 3 kpk z 1969 r., z powodu

przyjęcia, że oskarżony A. S. nie stosował się do orzeczonego wyrokiem

Sądu Rejonowego w P. z dnia 23 marca 1994 r. zakazu zajmowania stanowisk

kierowniczych w organach administracji i gospodarki uspołecznionej.

Opierając się na tych zarzutach obrońcy wnieśli o „zmianę zaskarżonego

wyroku przez jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania”.

Postanowieniem z dnia 24 lipca 1998 r., sygn. II KKN 185/98 Sąd

Najwyższy nie uwzględnił wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego

wyroku.

W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Wojewódzki w P. wniósł

o uznanie skargi kasacyjnej za nieuzasadnioną i jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się zasadna, aczkolwiek jej uwzględnienie nie może

prowadzić do uwzględnienia wniosku sformułowanego przez obrońców

oskarżonego. Sąd Najwyższy uznał natomiast, że zachodzą podstawy do

wydania w instancji kasacyjnej orzeczenia dalej idącego i nie stwierdzając w

zachowaniu oskarżonego znamion przestępstwa uniewinnił go od zarzucanego

mu czynu.

Sąd Najwyższy podziela pogląd autorów kasacji, iż ustawowy nakaz

rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego (art. 3 § 3 kpk z 1969 r.)

odnosi się nie tylko do zagadnień o charakterze faktycznym, ale także do

zagadnień prawnych. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania trudno

jednak mówić o obrazie art. 3 § 3 kpk, albowiem przepis ten znajduje

zastosowanie tylko wówczas, gdy nasuwających wątpliwości nie można usunąć.

Tymczasem, zdaniem Sądu Najwyższego, w rozpoznawanej sprawie z taką

sytuacją orzekające sądy do czynienia nie miały, albowiem usunięcie

wątpliwości co do charakteru stanowiska zajmowanego przez oskarżonego

mogły być bez trudu usunięte.

Zgoła odmiennie przedstawia się ocena zarzutu obrazy prawa

materialnego, to jest art. 259 kk z 1969 r. Ustalenie, iż oskarżony swoim

zachowaniem wyczerpał znamiona tego przestępstwa możliwe jest bowiem

jedynie przy przyjęciu, że pełniąc funkcję Prezesa Fundacji […] oraz Dyrektora

tej Fundacji, oskarżony naruszył orzeczony przez sąd zakaz zajmowania

stanowisk

uspołecznionej.

kierowniczych

w

organach

administracji

i

gospodarki

Ponieważ nie może nasuwać wątpliwości (i w sprawie

nigdy nie nasuwała) teza, że wymieniona Fundacja nie była organem

administracji, pozostaje do rozstrzygnięcia zagadnienie, czy może być ona

uznana za organ gospodarki uspołecznionej.

Na zagadnieniu tym koncentrują się autorzy kasacji wywodząc, iż to, że

dysponuje ona mieniem społecznym oraz że prowadzi działalność gospodarczą

nie wystarczy do przyjęcia, iż jest ona jednostką gospodarki uspołecznionej.

Tezę tę wspierają obrońcy oskarżonego twierdzeniem, iż uznaniu takiej fundacji

za jednostkę gospodarki uspołecznionej sprzeciwia się ustawa z 6 kwietnia 1984

r. o fundacjach (Dz.U. z 1991 r., Nr 46, poz. 253).

Zdaniem Sądu Najwyższego, ani orzekające w sprawie sądy, ani też

autorzy kasacji nie uwzględnili dwóch istotnych w niniejszej sprawie punktów

widzenia.

Po pierwsze, Sąd Rejonowy w P. skazał A. S. na karę dodatkową zakazu

zajmowania stanowisk kierowniczych w organach administracji i gospodarki

uspołecznionej, nie zaś w organach jednostek gospodarki uspołecznionej.

Takiego zaś tworu prawnego w obowiązującym porządku prawnym w Polsce

nigdy nie było, co prowadzi do konkluzji iż orzeczony przez Sąd Rejonowy w P.

zakaz w tej części, w jakiej dotyczy on stanowisk kierowniczych w organach

gospodarki uspołecznionej, pozbawiony był jakiegokolwiek znaczenia, skoro

naruszenie go nie było nigdy możliwe.

Rozszerzająca interpretacja pojęcia organ administracji państwowej idąca

w kierunku uznania za taki organ organu jednostki gospodarki uspołecznionej,

musiałaby nasuwać zasadnicze wątpliwości, z punktu widzenia gwarancyjnej

funkcji prawa karnego. Gdyby jednak nawet interpretację taką dopuścić, trzeba

mieć na uwadze okoliczność, iż w chwili orzekania przez Sąd Rejonowy w P., w

porządku prawnym obowiązującym w Polsce nie było już pojęcia jednostka

gospodarki uspołecznionej, która usunięte zostało wraz z przyjęciem noweli

do Kodeksu cywilnego w roku 1990 (ustawa o zmianie ustawy – Kodeks

cywilny z 28 lipca 1990 r., Dz.U. Nr 55, poz. 321).

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, iż

A.S. nie mógł naruszyć zakazu orzeczonego wobec niego wyrokiem

Sądu Rejonowego w P. z uwagi na to, że w takim zakresie, w jakim dotyczył on

zajmowania kierowniczych stanowisk w organach gospodarki uspołecznionej,

nie zawierał on żadnej treści. Stąd też Sąd Najwyższy uznał, że zachowanie

oskarżonego nie wyczerpywało znamion przestępstwa, w związku z czym orzekł

jak w wyroku.

Przewodniczący: Pierwszy Prezes SN (Lech Gardocki)

Sędziowie: SN (Piotr Hofmański)

aw

f/es

SN (Halina Gordon – Krakowska)